Ένα έγκλημα – δύο όψεις…

«Θεωρώ επομένως τις πράξεις μου πολιτικές…». Ο ισχυρισμός ανήκει στον
Δημήτρη Κουφοντίνα, τον μόνο εκ των κρατουμένων μελών της 17Ν που ανέλαβε μεν
την ευθύνη των ενεργειών της οργάνωσης, αρνούμενος ωστόσο τις πράξεις που του
καταλογίζουν οι διωκτικές αρχές.

Δ. Κουφοντίνας: Τι επιδιώκει με τη δήλωσή του ότι οι πράξεις του είναι πολιτικές;

Η στάση τού επί δύο μήνες καταζητούμενου τρομοκράτη, που εξέπληξε τους πάντες
με την αυτόβουλη εμφάνισή του ενώπιον της Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας,
προκάλεσε προβληματισμό. Όχι μόνο στους συγκατηγορουμένους του (εξ ου και η
όψιμη «διευκρίνιση» του Σάββα Ξηρού), αλλά και στην κοινή γνώμη. Το ερώτημα
που ζητεί απάντηση είναι το εξής: Σε τι διαφέρουν οι δολοφονικές ενέργειες της
17 Νοέμβρη ή εκτελέσεις – όπως χαρακτηρίζονται από τα μέλη της – από τον
προσδιορισμό της ανθρωποκτονίας από πρόθεση, που δίνει στις πράξεις ο Ποινικός
Κώδικας;

Με την κοινή λογική, οι έννοιες έχουν ταυτόσημη σημασία. Τότε γιατί
επιχειρείται από τον Δημήτρη Κουφοντίνα αυτή η διαφοροποίηση; Πρόκειται απλώς
για ζήτημα γοήτρου ή αποβλέπει σε μια ευνοϊκή ποινική μεταχείριση μακριά από
τη βαριά σκιά του ισχύοντος αντιτρομοκρατικού νόμου; Ο στόχος του είναι μάλλον
διττός και υποβοηθείται από την άποψη, την οποία συμμερίζονται και κάποιοι
νομικοί, που θέλει ένα έγκλημα να χαρακτηρίζεται πολιτικό αν ο δράστης έχει
υποκινηθεί από πολιτικά κίνητρα. Οι απόψεις της πλειονότητας των νομικών
πάντως, μεταξύ των οποίων και συνήγοροι υπεράσπισης των συγκατηγορουμένων του,
δεν του αφήνουν περιθώριο αισιοδοξίας.

«Δεν έχει καμιά ελπίδα να χαρακτηριστούν οι πράξεις της 17Ν πολιτικά
εγκλήματα», τονίζει ο ποινικολόγος κ. Αριστείδης Οικονομίδης, συνήγορος του
Πάτροκλου Τσελέντη, συγκατηγορουμένου του Κουφοντίνα. Και συνεχίζει: «Ότι
είχαν πολιτικά κίνητρα είναι μια άποψη. Αλλά όχι πως έχουν πολιτικό χαρακτήρα
οι πράξεις τους. Ενδεχομένως να υφέρπει η σκέψη ότι έκριναν πως το όχημα για
την κυκλοφορία των ιδεών τους ήταν το αίμα. Άλλωστε, όπως έχει ομολογήσει ο
Τσελέντης, ο Κουφοντίνας – προκειμένου να τον πείσει να συστρατευθεί – τού
είχε πει: Μην περιμένεις από τα πολιτικά κόμματα ανατροπή. Ούτε καν από την
άκρα Αριστερά. Μόνο με αίμα, ακόμη και το δικό μας, μπορεί να επιτευχθεί
αυτό».

Ουσιαστικά η προσπάθεια του Κουφοντίνα και όποιων άλλων ακολουθήσουν την
τακτική του, κατατείνει κυρίως στη μετατροπή του κατηγορητηρίου, το οποίο αυτή
τη στιγμή στηρίζεται στις διατάξεις του νόμου «περί οργανωμένου εγκλήματος»,
που, μεταξύ άλλων προβλέπουν την εκδίκαση παρόμοιων υποθέσεων μόνο από
τακτικούς δικαστές και όχι και από ενόρκους. Αν δηλαδή γινόταν δεκτός ο
ισχυρισμός του και χαρακτηρίζονταν οι πράξεις πολιτικά εγκλήματα, οι
κατηγορούμενοι θα παραπέμπονταν να δικαστούν από το Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο
(αποτελούμενο από τρεις δικαστές και τέσσερις ενόρκους), όπου δικάζονται όλα
τα κοινά κακουργήματα.

Ο αντιτρομοκρατικός νόμος ωστόσο, που ετέθη πρόσφατα σε ισχύ, προβλέπει στο
σύνολό του σαφώς αυστηρότερη μεταχείριση των κατηγορουμένων για τρομοκρατικές
πράξεις. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι μετατρέπει το αδίκημα της σύστασης και
συμμορίας από πλημμέλημα (όπως ισχύει για κατηγορουμένους σε μη τρομοκρατικές
ενέργειες) σε κακούργημα.

Πάντως, ο ποινικολόγος κ. Αλέξανδρος Κατσαντώνης, ο οποίος εκπροσωπεί τον
άλλοτε υπουργό Ιω. Παλαιοκρασσά ως συνήγορος πολιτικής αγωγής, αποδίδει στη
στάση του Κουφοντίνα προσπάθεια να τύχει ενδεχομένως αμνηστίας ως πολιτικός
κρατούμενος, θεωρώντας όμως μάταιο τον κόπο του:

«Η παράγραφος 3 του άρθρου 47 του Συντάγματος ορίζει ότι παρέχεται αμνηστία
μόνο για εγκλήματα πολιτικά, με νόμο που ψηφίζεται από την Ολομέλεια της
Βουλής με πλειοψηφία των 3/5 του συνόλου των βουλευτών. Η παράγραφος 4 ωστόσο,
ορίζει ότι για κοινά εγκλήματα αμνηστία δεν παρέχεται ούτε με νόμο. Το άρθρο
30 παρ. 2 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας επιτρέπει στον υπουργό Δικαιοσύνης,
αν πρόκειται για πολιτικά εγκλήματα, ύστερα από σύμφωνη απόφαση του Υπουργικού
Συμβουλίου, να αναστείλει την ποινική δίωξη μέχρι την έναρξη της δίκης. Αν
αυτά αντιστοιχούν στις επιδιώξεις των μελών της 17Ν, μάλλον οι άνθρωποι
προέρχονται από άλλο πλανήτη. Το έγκλημα χαρακτηρίζεται πολιτικό όταν
προσβάλλονται ορισμένα έννομα αγαθά, τα οποία συναρτώνται προς την ουσία της
Πολιτείας. Δηλαδή τα κυριαρχικά της δικαιώματα, τον λαό, το έδαφός της κ.λπ. Η
αντικειμενική θεωρία κυριαρχεί απολύτως στο Ποινικό Δίκαιο, τάση άλλωστε που
διαπιστώθηκε και κατά τις εργασίες του 3ου Γερμανοϊταλικού Νομικού Συνεδρίου
της 10-12.4.1970 στη Βενετία».

Τα πολιτικά εγκλήματα

Η κρατούσα νομική άποψη, περί του αν το πολιτικό κίνητρο ενός εγκλήματος είναι
δυνατόν να συμβάλει στον χαρακτηρισμό της πράξης ως πολιτικής, δεν συγκλίνει
με τις αιτιάσεις του Δ. Κουφοντίνα και όσων τις συμμερίζονται.

«Για τη διάκριση μεταξύ πολιτικού και κοινού εγκλήματος δεν έχει καμιά
απολύτως σημασία αν ο δράστης διέπραξε έγκλημα με σκοπό πολιτικό, αν δηλαδή η
βούλησή του διαμορφώθηκε βάσει πολιτικών ελατηρίων. Εγκλήματα πολιτικά
θεωρούνται η εσχάτη προδοσία, η επιβουλή της ακεραιότητας της χώρας, η
κατασκοπεία, η προσβολή της διεθνούς ειρήνης της χώρας, τα εγκλήματα κατά
ξένων κρατών. Αντιθέτως δεν θεωρούνται πολιτικά εγκλήματα προσβολές κατά της
πολιτειακής εξουσίας, δηλαδή κατά των οργάνων της Πολιτείας. Και σε καμιά
περίπτωση, δεν θεωρείται πολιτικό έγκλημα ο φόνος», προσθέτει ο κ. Αλ. Κατσαντώνης.