Ανάμεσα σε γαλλικά, ελληνικά και… εξωτικά

Δύο γλώσσες δεν αρκούν στον Βασίλη Αλεξάκη για να γράφει μυθιστορήματα. Έχει ανάγκη τους περιορισμούς μιας άγνωστης γλώσσας που τον προκαλούν να αφεθεί στα συναισθήματα των λέξεων

Το δίλημμα απέναντι σε δύο γλώσσες, τα ελληνικά και τα γαλλικά, ο συγγραφέας
Βασίλης Αλεξάκης το ξεπέρασε με το να μάθει μία τρίτη. Ξένη, μικρή, εξωτική,
αλλά που του έδωσε το υλικό για να γράψει ένα όμορφο βιβλίο. Τα σάνγκο ήταν η
αφορμή για τον Έλληνα συγγραφέα να γράψει στα γαλλικά τις «Ξένες Λέξεις», αφού
η δράση τους εκτυλίσσεται σε μία πρώην γαλλική αποικία στην Κεντρική Αφρική. Η
γαλλική εφημερίδα «Liberation» βρίσκει στο όγδοο μυθιστόρημα του Αλεξάκη όλα
τα συστατικά ενός βιβλίου που «μπορεί να παρηγορήσει τους αναγνώστες».

Ο Βασίλης Αλεξάκης, ο οποίος ζει στο Παρίσι από το 1968, γράφει τα
μυθιστορήματά του στα γαλλικά για να τα μεταφράσει στη συνέχεια στα ελληνικά
με την αίσθηση ότι μπορεί να τα βελτιώσει κατά τη μεταφορά. Για τους ίδιους
λόγους, γράφει στα ελληνικά και τα μεταφράζει αργότερα στα γαλλικά. Τα πρώτα
μυθιστορήματα τα έγραφε στα ελληνικά ώστε να μπορεί να τα διαβάζει η μητέρα
του. Όμως στο ίδιο διάστημα, εκείνη έμαθε γαλλικά για να τα διαβάζει στο
πρωτότυπο, με αποτέλεσμα να μεταφράσουν μαζί το πρώτο του βιβλίο.

Με έναν άσο στο μανίκι του, μία επιπλέον γλώσσα στα εφόδιά του, ο συγγραφέας
γράφει βιβλία ολόκληρα για να μάθει επιτέλους σε ποια γλώσσα να εκφράζεται.
Από τη μία έχει γράψει στον «Έλεγχο ταυτότητας» πως «παρά τα χρόνια που έζησα
στη Γαλλία, δεν ξέρω πάντα να διαβάζω το βλέμμα των ανθρώπων που έχουν μπλε
μάτια». Ενώ στη «Μητρική γλώσσα» σημειώνει ο ίδιος ότι «είναι η πρώτη ξένη
γλώσσα που μαθαίνουμε». Και στο «Παρίσι – Αθήνα» παραδέχεται όμως ότι «είμαι
ανίκανος να επιλέξω ανάμεσα στα ελληνικά και τα γαλλικά. Απλά ήθελα να γράψω
για τη δυσκολία της επιλογής. Αλλά πώς να γράψεις αν προηγουμένως δεν
επιλέξεις;».

Δεν μπήκε λοιπόν στη διαδικασία επιλογής, αλλά στην εκμάθηση της
αφρικανικής διαλέκτου σάνγκο, με ένα λεξικό και με έναν χάρτη της Κεντρικής
Αφρικής στο χέρι. ‘Όχι τόσο επειδή δεν θα μπορούσε να συνεννοηθεί στο
Μπανγκουί (ως πρώην αποικία μιλάνε όλοι τους γαλλικά), αλλά γιατί ήθελε να
νιώσει τη δυσκολία των άγνωστων λέξεων. Η εκμάθηση μιας καινούργιας γλώσσας
λοιπόν αναζωογονεί. Ο αφηγητής των «Ξένων Λέξεων», συγγραφέας Νικολαΐδης,
μιλάει για μια ευχάριστη ψευδαίσθηση ενός νέου ξεκινήματος.

Yekeyeke, na wuruwuru pepe. Δηλαδή, «σιγά να μην κάνουμε θόρυβο». Μπορούμε να
διαβάσουμε τις «Ξένες Λέξεις», σαν ένα εγχειρίδιο των σάνγκο, επισημαίνει η
«Liberation», μαθαίνοντας πολλές δύσκολες φράσεις που μπορούν να τοποθετηθούν
σε μία συζήτηση. Μπορούμε να το διαβάσουμε σαν μία νοσταλγία, σαν μία μπαλάντα
ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε σύγχυση. Ή ενός ανθρώπου για τον οποίο η
γενναιοδωρία και το χιούμορ είναι βάλσαμο για τον πόνο. Ένα βιβλίο από το
οποίο ξεχειλίζει η τρυφερότητα ενός όμορφου πορτρέτου για τον πατέρα του
αληθινού συγγραφέα: Baba ti mbi a kui… «Ο πατέρας μου είναι νεκρός».

INFO

Οι «Χαμένες Λέξεις» κυκλοφορούν στα γαλλικά από τις Εκδόσεις Stock ως «Les
Mots Etrangers» και τον Δεκέμβριο στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Εξάντας.