ΜΑΪΚΛ ΡΑΪΤ Ξανάφτιαξε τον υπολογιστή των αρχαίων Ελλήνων
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
Λιγοστά εργαλεία, περίπου 600 ώρες από τον ελεύθερο χρόνο του, μαζί με |
Ήρθαν στο φως πριν από έναν αιώνα και αφού είχαν μείνει στα νερά του όρμου των
Αντικυθήρων για τουλάχιστον δύο χιλιετίες. Σκουριασμένες δέσμες οδοντωτών
τροχών, κολλημένες μεταξύ τους. Από τότε μέχρι σήμερα είναι πολλοί εκείνοι που
προσπάθησαν να λύσουν το μυστήριο του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, καταλήγοντας
πως πρόκειται για ένα αστρονομικό όργανο. Τις λεπτομέρειες της λειτουργίας
του, όμως, αλλά και μια ανακατασκευή του, που να μην έρχεται σε αντιφάσεις με
τα ευρήματα των αρχαιολόγων, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό
σε διάλεξη που θα φιλοξενηθεί την Τρίτη στην Τεχνόπολι του Δήμου Αθηναίων.
«Ξεναγός» στο ταξίδι στο άδυτο της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας δεν είναι
άλλος από τον Μάικλ Ράιτ, έφορο τεχνικών εκθεμάτων του Μουσείου Επιστημών της
Βρετανίας, που ασχολείται με το θέμα από το 1983.
«Πρόκειται για έναν αναλογικό προσομοιωτήρα. Ένα είδος αναλογικού – όχι
ψηφιακού – υπολογιστή, που αναπαράγει τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων με
βάση την ημερήσια περιστροφή της Γης και των πλανητών γύρω από τον ήλιο ή, για
να είμαστε πιο σωστοί, του Ήλιου και των πλανητών γύρω από τη Γη, όπως
πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο κ. Ράιτ. «Είναι ο παλαιότερος
μηχανισμός που λειτουργεί με γρανάζια, καθώς χρονολογείται στον 1ο αι. π.Χ.
και, βέβαια, ο πρόγονος του ρολογιού».
Αποτελείται από ένα ξύλινο κουτί – μικρότερο από έναν σύγχρονο φορητό
υπολογιστή – στο εσωτερικό του οποίου υπάρχουν δύο μεταλλικοί δακτύλιοι. Ο
εξωτερικός αντιστοιχεί στις 365 ημέρες του χρόνου και ο εσωτερικός στους
αστερισμούς του ζωδιακού κύκλου. Στο κέντρο των ομόκεντρων δακτυλίων υπάρχει
ένας άξονας, από τον οποίο ξεκινούν οκτώ δείκτες. Ένας για τη Σελήνη, ένας για
τον Ήλιο και οι υπόλοιποι για τους τότε γνωστούς πλανήτες του ηλιακού μας
συστήματος:, Αφροδίτη, Ερμή, Άρη, Δία και Κρόνο. Οι δείκτες συνδέονται ο
καθένας με ένα διαφορετικό επίπεδο γραναζιών, διαφορετικού μεγέθους και
διαμέτρου, ανάλογα με τη θέση και την ταχύτητα κίνησής του γύρω από τον Ήλιο.
Ο τελευταίος δείκτης είναι εκείνος που ρυθμίζει τις παλινδρομικές
κινήσεις των ουράνιων σωμάτων. Έχει διχαλωτή άκρη, με μία καρφίδα στο
ενδιάμεσο κενό – στοιχείο που δεν υπάρχει στα αρχαιολογικά ευρήματα αλλά, όπως
εξηγεί ο κ. Ράιτ, θα μπορούσε να ανήκει στον μηχανισμό, καθώς μια ανάλογη
κατασκευή υπάρχει στην αντλία του Κτησίβιου, γνωστή από τον 4ο αι. π.Χ. Με την
απλή περιστροφή ενός ξύλινου μοχλού οι δείκτες αρχίζουν να κινούνται, όπως
κινούνται και τα ουράνια σώματα στο στερέωμα.
«Πρόκειται στην ουσία για μια πρακτική εφαρμογή της αστρονομίας του Ιππάρχου
και του Κλαύδιου Πτολεμαίου, που έζησαν πριν από την κατασκευή του
συγκεκριμένου μηχανισμού».
Το ενδιαφέρον του για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων ξεκίνησε όταν του
ανατέθηκε από το μουσείο, όπου εργάζεται να εξηγήσει τον τρόπο λειτουργίας του
δεύτερου αρχαιότερου μηχανισμού με γρανάζια που χρονολογείται στον 5ο αι. μ.Χ.
Μοιάζει με εκείνον των Αντικυθήρων, μόνον που είναι πιο απλός και πιο
χοντροκομμένος, γεγονός που απαιτούσε να μελετήσει οτιδήποτε είχε γραφεί μέχρι
τότε για ανάλογες εφαρμογές, με αποτέλεσμα να τον συναρπάσει τελικώς η
πολυπλοκότητα του ελληνικού μηχανισμού.
«Πρώτα από όλα προσέφερε καθαρή γνώση. Μια περιστροφική κίνηση αρκεί για να
δούμε μπροστά στα μάτια μας τις κινήσεις των πλανητών στο στερέωμα. Και,
βεβαίως, για τους ναυτικούς ήταν σημαντικός, διότι λειτουργούσε ως ρολόι για
τις νυχτερινές ώρες, καθώς τότε υπήρχαν μόνον ηλιακά ρολόγια, ενώ τα υδραυλικά
δεν ήταν δυνατόν να λειτουργήσουν πάνω στο πλοίο». Όσο για τη σημασία του;
«Είναι ιδιαίτερα σημαντική, διότι αποδεικνύει την υψηλή τεχνογνωσία των
αρχαίων Ελλήνων, όπως φαίνεται άλλωστε και από την έκθεση για την «Αρχαία
Ελληνική Τεχνολογία», που διοργανώνει η Εταιρεία Μελέτης της Αρχαίας Ελληνικής
Τεχνολογίας και το Τεχνικό Μουσείο Θεσσαλονίκης στην Τεχνόπολι».
Μια πινακίδα, ένας διαβήτης, ένα κατσαβίδι
 |
Για την ανακατασκευή του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ο Μάικλ Ράιτ χρειάστηκε
μια παλιά μπρούντζινη πινακίδα για τα γρανάζια και τους δείκτες, ξύλο για το
πλαίσιο, ατσάλινες καρφίδες, έναν διαβήτη, ένα μυτερό κατσαβίδι και περίπου
600 ώρες από τον ελεύθερο χρόνο του, μαζί με τις μαθηματικές του γνώσεις.
«Όλος ο μηχανισμός είναι χειροποίητος. Ίσως να είχα χρειαστεί λιγότερο χρόνο,
αν τον είχα σχεδιάσει πριν. Όμως, με βάση την αξονική τομογραφία των αρχαίων
καταλοίπων η οποία έγινε στη Ελλάδα και την αποκάλυψη γραναζιών που δεν ήταν
γνωστά, άρχισα επιτόπου να τον “χτίζω” και να λύνω τα τεχνικά προβλήματα που
προέκυπταν.
INFO
Για τις προόδους στην ερμηνεία του Μηχανισμού των Αντικυθήρων θα μιλήσει απόψε
στις 7.30 στην Τεχνόπολι του Δήμου Αθηναίων (Γκάζι, Πειραιώς 100) ο Μάικλ
Ράιτ, όπου θα κάνει και την πρώτη παρουσίαση του. Η έκθεση θα λειτουργεί έως
τις 6 Οκτωβρίου.
Google news
