ΝΙΚΟΣ ΑΘΗΝΑΙΟΣ «Αναγκαία τα σύμβολα όπως η Κάλλας»

«Το Μέγαρο είναι το μέσον. Στόχος είναι η μουσική», λέει ο Νίκος Αθηναίος, καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή του

Όταν τον Μάιο του 2000 γνωστοποιήθηκε το όνομά του για τη θέση του
καλλιτεχνικού διευθυντή στο νεοϊδρυθέν τότε Μέγαρο, κάποιοι ρώτησαν: «Ποιος
είναι»;

Ο Νίκος Αθηναίος, με σπουδές πιάνου, σύνθεσης και διεύθυνσης ορχήστρας στην
Αθήνα, την Κολωνία και το Ντίσελντορφ, γενικός μουσικός διευθυντής της
Βραδεμβούργιας Κρατικής Ορχήστρας επί δεκαετία ώς το 2000, κατάφερε να
χειριστεί ισορροπίες, να διαμορφώσει πρόγραμμα, να «συστήσει» ή έστω να
επανασυστήσει τη Μουσική στη Θεσσαλονίκη, να «βγάλει» μελωδία από τον
συγκερασμό ήχων – φορές και κρότων – ενός νεοσύστατου ογκώδους οργανισμού.

Όλα τελικά είναι μια «πρόβα ορχήστρας»;

«Στην ορχήστρα είναι διαφορετικά τα όργανα αλλά μιλούν κοινή γλώσσα. Τη
μουσική. Είναι αγώνας “ομοϊδεατών” με κοινό στόχο. Εδώ, έχουμε ανομοιογενή
στοιχεία. Την αναγκαία χρηματοδότηση και την πνευματικότητα του στόχου. Είναι
δύσκολος ο συγκερασμός. Τα εσωτερικά προβλήματα λειτουργίας οφείλονται κυρίως
στην απειρία του νεοσύστατου οργανισμού. Ευελπιστώ ότι με τον καιρό θα
βελτιωθούν…».

Επιστατεί του προγράμματος (αρχίζει με το γκαλά – αφιέρωμα στη Μαρία Κάλλας,
16/9) ενώ προετοιμάζει την ορχήστρα για την πρεμιέρα (29/9) του «Ριγκολέτο» (η
τρίτη παραγωγή όπερας του Μεγάρου).

Διεκδικεί – «φανατικά» λέει – τη θέση του στο πόντιουμ της ορχήστρας και
σχεδόν θυμώνει στην παρατήρηση «Διευθύνετε σχεδόν μόνιμα τις ορχήστρες στις
περισσότερες εκδηλώσεις…».

«Δεν είμαι γραφιάς. Είμαι μουσικός. Βρίσκομαι στο Μέγαρο 18 ώρες το 24ωρο. Η
θέση μου είναι απλώς το μέσο για να εξυπηρετήσω ένα σκοπό. Τη μουσική. Δεν
λαμβάνω πρόσθετη αμοιβή για να διευθύνω την ορχήστρα, αυτό είναι το
αντικείμενό μου».

Στην ερώτηση για το πάσχον σημείο αλλά κι αυτό που τον κάνει περήφανο για την
ηγεσία στο ΜΜΘ, είναι απόλυτα σαφής.

«Καλλιτεχνικά πετύχαμε. Το λένε σχόλια σε διεθνή μουσικά περιοδικά όπως
λ.χ. το “Opera now” κ.ά, οι διεθνούς φήμης μουσικοί που διεκδικούν συνεργασία
και εμφανίσεις στο ΜΜΘ. Τα εγκαίνια του προγράμματος δύο χρόνια πριν, η
πρεμιέρα της “Τραβιάτα” πέρσι ήταν σημαντικές στιγμές. Το “πάσχον σημείο” – το
αντιμετωπίζουμε ήδη – είναι η επικοινωνία. Η γνωστοποίηση, η διαμόρφωση σχέσης
με ευρύ κοινό στην πόλη. Είναι και θέμα μουσικής αγωγής που… λείπει».

Αρνείται τον αντίλογο περί «ακριβών» εισιτηρίων.

«Ακριβά είναι για ένα κοινό που δεν έμαθε να πληρώνει, που δεν ξέρει να
“κοστολογήσει” την ηθική αξία της επικοινωνίας του με τη μουσική. Η μουσική
είναι ακριβό είδος. Είναι το άριστο αποτέλεσμα, το ιδεώδες. Δεν δίδεται,
τείνουμε προς αυτή. Η τέχνη δεν είναι τελικά για όλους… Το Μέγαρο είναι το
μέσον. Στόχος είναι η Μουσική. Το Μέγαρο είναι χώρος επικοινωνίας. Χωρίς
στεγανά. Είναι ζωντανός οργανισμός. Είναι χώρος ακμής».

Δεν ξέρει – λέει – για πόσο ακόμη θα κρατά την μπαγκέτα του Μεγάρου. Η θητεία
του είναι «αορίστου» χρόνου και προς το παρόν έχει πολλή δουλειά. Η έκθεση των
φωτογραφιών από τη ζωή της Μαρία Κάλλας στήνεται στο φουαγιέ του κτιρίου και η
ορχήστρα περιμένει για την πρόβα του «Ριγκολέτο».

«Η έκθεση, το γκαλά είναι “ανοίγματα” στο ευρύ κοινό. Η Κάλλας είναι σύμβολο.
Τα χρειαζόμαστε τα σύμβολα. Είναι πνευματική συμπύκνωση. Ο συμβολικός
χαρακτήρας αντιπροσωπεύει κάτι που τείνουμε προς αυτό. Είναι το ιδεώδες που
θέλουμε να φτάσουμε…».

Ζω ακόμη στη… Γερμανία

Επικαλείται συχνά τη Γερμανία των σπουδών και της μεγάλης σταδιοδρομίας του.
Έζησε εκεί επί 30 χρόνια. «Ακόμα στη Γερμανία ζω. Εκεί είναι η οικογένειά
μου…».

Τη χαρακτηρίζει «Ελντοράντο της Μουσικής». «Δεν μιλώ αποκλειστικά για τη χώρα,
η Γερμανία είναι ολόκληρη η Ευρώπη, είναι χώρος επιρροής του πολιτισμού της
μουσικής, είναι 400 χρόνων ιστορία. Ο χαρακτήρας των Γερμανών έχει κάτι το
αφηρημένο που οδηγεί στον μυστικισμό. Η μουσική είναι μυστικισμός για τον
Γερμανό. Είναι κοινωνική αναγκαιότητα».

Μιλά ξανά για το ιδεώδες, το υψηλό, το ιδανικό της τέχνης και ειδικά της
μουσικής…

Στο ΜΜΘ, στόχος του είναι η «διαπλάτυνση του χώρου επιρροής».

Προετοιμάζει εκπαιδευτικά προγράμματα για νέους, κυριακάτικα πρωινά με εύληπτο
πρόγραμμα και μειωμένη τιμή εισιτηρίου, υπολογίζει στη συνεργασία με το Μέγαρο
Μουσικής Αθηνών – ως προς το «Know how», διευκρινίζει – και… αρνείται
κατηγορηματικά, υπενθυμίζοντας τις παραγωγές του ΜΜΘ και γενικότερα την πλήρη
αυτονομία του, τις κακόβουλες υποθέσεις περί «θυγατρικού οργανισμού».

Δηλώνει περήφανος για την άριστη συνεργασία του ΜΜΘ με την Κρατική Ορχήστρα
και τη Χορωδία Θεσσαλονίκης, τη διοργάνωση συναυλιών με ντόπιους σολίστες.

INFO

Το πρόγραμμα του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης αρχίζει τη Δευτέρα 16
Σεπτεμβρίου με γκαλά όπερας – αφιέρωμα στη Μαρία Κάλλας για τα 25 χρόνια από
τον θάνατό της. Εισιτήρια 60, 50, 40, 25 και 12 (φοιτητικό) ευρώ. Την ίδια
μέρα εγκαινιάζεται στο φουαγιέ του Μεγάρου έκθεση φωτογραφιών (του συλλέκτη
Carlos Tanzi) από τη ζωή της ντίβας. Είσοδος ελεύθερη.