ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΜΑΡΟΣ Ο γύρος του κόσμου με… τέμπλα

Ο Δημήτρης Καμαρός μπροστά στο ξυλόγλυπτο τέμπλο που έφτιαξε για την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, για την ορθόδοξη κοινότητα της Χαράρε στη Ζιμπάμπουε

Έχουν ταξιδέψει σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Από τη Ζιμπάμπουε έως τη
Βοσνία και από την Κωνσταντινούπολη έως το Μεξικό, την Ιαπωνία και τον Λίβανο.
Όπου κι αν βρεθούν όμως τα ξυλόγλυπτα τέμπλα και έπιπλα που «γεννήθηκαν» από
το χέρι και τη φαντασία του Δημήτρη Καμαρού, κρατούν ζωντανή όχι μόνο μια
τέχνη που κινδυνεύει να σβήσει, αλλά και την ελληνική λαϊκή παράδοση, που
χάνεται στον βωμό του κέρδους και της τεχνολογίας.

«Ξέρεις πόσο κόπο χρειάζεται για να κρατήσεις την παράδοση;» λέει στα «ΝΕΑ» ο
Δημήτρης Καμαρός, που εδώ και 53 χρόνια δουλεύει την καρυδιά στον τόπο όπου
γεννήθηκε, την Αγιάσο της Λέσβου. «Ο κόσμος δεν μπορεί να καταλάβει πώς ήταν
το παλιό. Μου φέρνουν παλιά έπιπλα και μου ζητούν να τους προσθέσω σκαλίσματα,
διότι νομίζουν πως όσο περισσότερα στολίδια έχει ένα έπιπλο, τόσο πιο
παραδοσιακό είναι».

Αναζητώντας τα ίχνη της λεσβιακής ξυλογλυπτικής, που διακρίνεται «για
το αρχοντικό και πολύπλοκο σχέδιό της, που φέρει έντονες επιρροές από τη Μικρά
Ασία, καθώς τον ρόλο τής Αθήνας έπαιζε εκείνη την εποχή για τη Λέσβο η
Σμύρνη», μπήκε και στα μονοπάτια της εκκλησιαστικής τέχνης. Και οι δημιουργίες
του άρχισαν να ταξιδεύουν όχι μόνο στην Ελλάδα, όπου έχει φιλοτεχνήσει
περισσότερα από 15 τέμπλα, αλλά και στο Μπροντ της Βοσνίας, στη Χαράρε της
Ζιμπάμπουε, για την Κοίμηση της Θεοτόκου τής εκεί ορθόδοξης κοινότητας – τώρα
φιλοτεχνεί τον αρχιερατικό θρόνο και τον άμβωνα του ναού του Αγίου Νεκταρίου,
στην ίδια πόλη – ενώ προσκυνητάρια και έπιπλά του κοσμούν τη Σχολή της Χάλκης
και το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας.

Όσο για τα κάθε είδους χρηστικά αντικείμενα – από τάβλι μέχρι καλόγερους και
από τραπέζια μέχρι κασέλες – που φτιάχνει από την αγαπημένη του καρυδιά, «τον
βασιλιά του ξύλου, που είναι σκληρό και κατά συνέπεια κατάλληλο για σκάλισμα
με λεπτομέρεια; Βρίσκονται από το Προεδρικό Μέγαρο και τον Δικηγορικό Σύλλογο
Αθηνών (τραπέζι συνεδριάσεων) έως σε σπίτια στη Γαλλία, στο Μεξικό, στις
Ηνωμένες Πολιτείες, στον Λίβανο, στην Ιαπωνία».

Η περιπέτειά του στον κόσμο της ξυλογλυπτικής ξεκίνησε από όταν ήταν παιδί.
«Μου άρεσε το ξύλο, είχα μεγαλώσει μαζί του. Ο πατέρας και ο παππούς μου ήταν
υλοτόμοι, αλλά ο προπαππούς μου ξυλογλύπτης. Όταν αναγκάστηκα να αφήσω το
σχολείο – αφού τελείωσα και την Α’ Γυμνασίου και έπρεπε να πιάσω δουλειά –
μαθήτευσα δίπλα σε μαστόρους – μαραγκούς, καθώς εκείνη την εποχή, μετά τον
Πόλεμο, δεν ενδιαφερόταν ο κόσμος για τα ξυλόγλυπτα.

Επειδή όμως καταλάβαινα γρήγορα, ο μάστορας, την ημέρα που επρόκειτο να
φτιάξει μια σκάλα – ήταν το πιο δύσκολο και αν ήξερες να τη φτιάξεις ήσουν
μάστορας μου είπε ψέματα πως δεν θα δουλεύαμε. Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού, όταν
συνειδητοποίησε τι συνέβη, ανέλαβε να μου δείξει εκείνος τα μυστικά της
δουλειάς. Πικράθηκα, όμως. Και αποφάσισα να μην ξαναπάω δίπλα σε κανέναν.

Έμεινα στο μαγαζί του πατέρα μου και σκάλιζα από κρεμάστρα μέχρι ανέμη. Ήταν
αρκετοί εκείνοι που έρχονταν να τους φτιάξω ένα μικροέπιπλο, ένα σκαμνέλλι,
γιατί δεν τους συνέφερε να πάνε σε μάστορα. Είχα πείσμα. Και να μην ήξερα κάτι
να το φτιάξω, έλεγα “ναι” στη δουλειά και ξενυχτούσα για να βρω τον τρόπο,
καθώς δεν υπήρχε κανένας να με βοηθήσει», θυμάται.

Σήμερα στα 68 του, ακούραστος συνεχίζει με το σκαρπέλο να σκαλίζει τα
θέματα που βλέπει πάνω σε παλιά αντικείμενα, αλλά και καινούρια που ξεπηδούν
από τη φαντασία του. «Κανένα σχέδιο δεν είναι όμως ίδιο με το άλλο. Το
αποτέλεσμα εξαρτάται από το χέρι και τη διάθεση». Στο πλευρό του όχι μόνον οι
μαθητές του, αλλά και ο γιος του, Χαράλαμπος, που από το 1985 ασχολείται με
την ξυλογλυπτική και από το 1997 έχει πάρει τα ηνία της επιχείρησης, παρ’ όλο
που έχει σπουδάσει βιολόγος. «Μεγάλωσα εδώ μέσα και όταν ο πατέρας μου έπρεπε
να πάρει σύνταξη, δεν χρειάστηκε να το σκεφτώ και πολύ. Αγαπώ τη δουλειά μου
και αν μετανιώνω για κάτι, τούτο είναι ότι οι απαιτήσεις είναι τέτοιες που δεν
μου αφήνουν περιθώρια για ελεύθερο χρόνο», υποστηρίζει.

Όσο για το μέλλον της τέχνης; «Υπάρχει χώρος για όλους, καθώς ανάγκη για
σωστούς τεχνίτες δεν έχει μόνον η ξυλογλυπτική, αλλά και η επιπλοποιία», λέει
ο Χαράλαμπος Καμαρός, που διδάσκει παράλληλα ξυλογλυπτική στο ΤΕΕ Αγιάσου.
«Εκείνο που χρειάζεται είναι να μην αντιμετωπίζεται η δουλειά ούτε αδιάφορα,
αλλά ούτε και εικαστικά».

«Αθάνατο το ξύλο»

Αρκεί μόνον το σκαρπέλο, το ταλέντο και η φαντασία για ένα καλό ξυλόγλυπτο;
«Όχι», απαντά ο Δημήτρης Καμαρός. «Βασικό ρόλο παίζει το ξύλο. Πρέπει να έχει
κοπεί στον καιρό του, όταν το φεγγάρι δεν είναι φουσκωμένο, έλεγαν οι παλιοί.
Για να στεγνώσει πρέπει να μπει στο ξηραντήριο για 24 μέρες και αφήνουμε
υγρασία περίπου 8%-10%. Όσο περισσότερο αργεί κανείς, τόσο καλύτερα, γιατί το
ξύλο αντιδρά στις αλλαγές, δεν πεθαίνει ποτέ». Και για τη συντήρησή του; «Ποτέ
απορρυπαντικά», συστήνει. «Μόνο καλό ξεσκόνισμα και αν είναι δυνατόν με ένα
σκληρό πινέλο και όχι με ύφασμα, διότι αφήνει χνούδια».

INFO

Τα χειροποίητα ξυλόγλυπτα του Δημήτρη Καμαρού διατίθενται στο κατάστημά του
στην Αγιάσο (τηλ. 02520.22213), e-mail: kamaros@aias.gr