Με κριτήριο το εισόδημα οι εκπτώσεις δαπανών

Η φορολογική μεταρρύθμιση θα προβλέπει μείωση των φορολογικών βαρών για τους
χαμηλόμισθους, καθώς και για μεγάλες κατηγορίες φορολογούμενων με μεσαία
εισοδήματα. Όμως, θα κρύβει και επιβαρύνσεις, κυρίως για όσους δηλώνουν υψηλές
αφορολόγητες δαπάνες. Πρόκειται για τις δαπάνες ιατρονοσοκομειακής περίθαλψης,
τους τόκους αποπληρωμής των στεγαστικών δανείων πρώτης κατοικίας, τα δίδακτρα,
αλλά και τις δωρεές σε διάφορα ιδρύματα.

Στο οικονομικό επιτελείο φαίνεται ότι έχουν ήδη αποφασίσει να προχωρήσουν σε
επανεξέταση του συνόλου των αφορολόγητων δαπανών που σήμερα εκπίπτουν από το
εισόδημα και μειώνουν σημαντικά τον φόρο για εκατοντάδες χιλιάδες
φορολογούμενους. Σε αυτή τη «δεξαμενή» των αφορολόγητων δαπανών αποφάσισε το
υπουργείο Οικονομικών ότι μπορεί να βρει τη λύση, ώστε να αντιμετωπίσει το
μεγάλο «πρόβλημα» της φορολογικής μεταρρύθμισης, που είναι η εξεύρεση
πρόσθετων φορολογικών εσόδων, προκειμένου να στηριχθούν οι φοροελαφρύνσεις στα
μικρομεσαία εισοδήματα.

Οι επεμβάσεις αυτές δεν θα οδηγούν σε επιβάρυνση των μικρομεσαίων εισοδημάτων,
λόγω της ταυτόχρονης αύξησης που θα προβλέπεται στο αφορολόγητο ποσό
εισοδήματος. Όμως, παραπάνω φόρο θα κληθούν να καταβάλουν αρκετές κατηγορίες
μεσαίων εισοδημάτων που δηλώνουν σήμερα υψηλές ιατρικές δαπάνες, μεγάλα ποσά
τόκων στεγαστικών δανείων πρώτης κατοικίας και μεγάλα ποσά δωρεών, καθώς και
οι κάτοχοι των μεγάλων εισοδημάτων. Και αυτό, γιατί πρόκειται να τεθούν
εισοδηματικά όρια που θα περιορίζουν – για τους κατόχους υψηλών εισοδημάτων –
τα οφέλη από τις εκπτώσεις των δαπανών αυτών, ενώ θα θεσπίζονται και ανώτατα
όρια έκπτωσης για κάθε δαπάνη, με τα οποία θα περιοριστούν τα φορολογικά οφέλη
που έχουν κάτοχοι μεσαίων εισοδημάτων με υψηλές αφορολόγητες δαπάνες.

Οι παρεμβάσεις στις αφορολόγητες δαπάνες

Στις αλλεπάλληλες συσκέψεις που γίνονται αυτές τις ημέρες εξετάζονται διάφορα
σενάρια παρέμβασης στις εκπτώσεις των δαπανών. Όπως προκύπτει από αυτά, το
οικονομικό επιτελείο προσανατολίζεται στις ακόλουθες παρεμβάσεις:

1. Στην αλλαγή του τρόπου έκπτωσης των δαπανών για ιατρικά και
νοσοκομειακά έξοδα, με την οποία θα μειώνεται το όφελος για πολλούς
φορολογούμενους. Εξετάζεται οι δαπάνες αυτές να εκπίπτουν στο σύνολό τους έως
τις 100.000 δρχ. για όλους τους φορολογούμενους και για όσες ξεπερνούν το ποσό
αυτό να καθοριστεί κλίμακα ποσοστών έκπτωσης, μέχρι ενός ορισμένου ανωτάτου
ορίου. Τα ποσοστά θα διαφέρουν, ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος κάθε
φορολογούμενου, ώστε να περιορίζονται τα οφέλη για όσους έχουν εισοδήματα πάνω
από ένα ορισμένο ύψος. Με βάση το ισχύον καθεστώς, οι δαπάνες
ιατρονοσοκομειακής περίθαλψης εκπίπτουν στο σύνολό τους μέχρι τα 10 εκατ. δρχ.
και για το υπερβάλλον ποσό (και μέχρι τα 15 εκατ. δρχ.) έως 50%.

2. Στη θέσπιση ανώτατου ορίου έκπτωσης από το εισόδημα των τόκων των
στεγαστικών δανείων πρώτης κατοικίας. Και οι δαπάνες αυτές εκπίπτουν σήμερα
στο σύνολό τους από το εισόδημα των φορολογούμενων. Το νέο καθεστώς δεν θα
επιβαρύνει τους σημερινούς κατόχους στεγαστικών δανείων πρώτης κατοικίας, αλλά
τους μελλοντικούς. Δηλαδή, όσους θα πάρουν στεγαστικό δάνειο στο μέλλον, μετά
την ισχύ του μέτρου. Εναλλακτικά εξετάζεται το εξής: Να αφαιρείται από τη βάση
του εισοδήματος κάθε φορολογούμενου αμέσως μετά το αφορολόγητο ποσό ένα
ποσοστό ή ολόκληρη η δαπάνη των τόκων. Έτσι, το φορολογικό όφελος θα είναι
ισόποσο για όλους τους φορολογούμενους, αφού ο χαμηλός φορολογικός συντελεστής
της κλίμακας είναι ο ίδιος για τα χαμηλά και για τα υψηλά εισοδήματα. Με τον
τρόπο αυτό εκτιμάται ότι θα αντιμετωπισθεί το σημερινό φαινόμενο από τις
εκπτώσεις των τόκων των στεγαστικών δανείων να ευνοούνται περισσότερο όσοι
έχουν υψηλά εισοδήματα. Σήμερα, οι τόκοι αφαιρούνται από την κορυφή του
εισοδήματος, πράγμα που σημαίνει ότι όσοι έχουν υψηλά εισοδήματα αποφεύγουν να
φορολογηθούν για το ποσό της έκπτωσης με τον υψηλό συντελεστή 40%. Για άλλους,
που έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, ο συντελεστής αυτός είναι 30%.

3. Στην αναθεώρηση του τρόπου έκπτωσης από το εισόδημα των δωρεών των
φορολογούμενων. Το θέμα συζητήθηκε στις συσκέψεις που έγιναν αυτή την εβδομάδα
στο υπουργείο Οικονομικών. Ωστόσο, θεωρείται κρίσιμο και από πολιτικής
πλευράς, καθώς αφορά και στις δωρεές που γίνονται προς τους Ιερούς Ναούς.

4. Στην κατάργηση της έκπτωσης από το εισόδημα των οικογενειακών
δαπανών του ενός εκατομμυρίου δραχμών. Πρόκειται για τις δαπάνες με τις
αποδείξεις, οι οποίες σήμερα επιφέρουν μείωση του φόρου κατά 45.000 δρχ.

5. Στην κατάργηση των δαπανών για δίδακτρα, για αγορά ηλεκτρονικού
υπολογιστή, καθώς και για εγκατάσταση οικιακών συσκευών ή συστημάτων χρήσης
φυσικού αερίου.

6. Στην επανεξέταση του τρόπου έκπτωσης των δαπανών για ενοίκια κύριας
κατοικίας, ώστε να ευνοούνται περισσότερο όσοι έχουν χαμηλά εισοδήματα.
Εξετάζεται, επίσης, να αυξηθεί η έκπτωση από το εισόδημα των χαμηλόμισθων των
ενοικίων που καταβάλλουν για την στέγαση των παιδιών τους που σπουδάζουν.

«Πράσινο φως» από Σημίτη

Τόσο οι παρεμβάσεις στις αφορολόγητες δαπάνες όσο και τα άλλα μέτρα στη
φορολογία εισοδήματος που θα προβλέπει η φορολογική μεταρρύθμιση, συζητήθηκαν
στη συνάντηση (της περασμένης Τετάρτης) του υπουργού Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Νίκου Χριστοδουλάκη με τον Πρωθυπουργό κ. Κώστα Σημίτη. Παρ’
ότι ο Πρωθυπουργός έδωσε το «πράσινο φως» για τις βασικές αλλαγές, δεν
ελήφθησαν οριστικές αποφάσεις. Αυτές, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, θα
ληφθούν εντός των προσεχών ημερών και – πιθανότατα – οι πιο σημαντικές θα
ανακοινωθούν από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, τον Σεπτέμβριο, στη ΔΕΘ. Ο κ.
Σημίτης, πάντως, στην ομιλία του στη ΔΕΘ, θα τονίσει ότι η μεταρρύθμιση θα
στοχεύει κυρίως στην ελάφρυνση των χαμηλών εισοδημάτων αλλά και στην
απλοποίηση του συστήματος.

Το αφορολόγητο εισόδημα

Όσον αφορά στο ύψος του αφορολόγητου εισοδήματος, το οποίο, από ό,τι φαίνεται,
θα είναι το μεγαλύτερο «δώρο» για τα χαμηλά εισοδήματα, αναμένεται να
διαμορφωθεί στο επίπεδο των 10.000 ευρώ, ενώ στο τραπέζι έχει τεθεί προς
συζήτηση και το ποσό των 9.500 ευρώ (από 8.400 ευρώ που είναι σήμερα). Το
ακριβές ύψος του αφορολόγητου θα εξαρτηθεί από το εύρος των αποφάσεων στις
αφορολόγητες δαπάνες.

Η μεταρρύθμιση θα περιλαμβάνει, ακόμη, την καθιέρωση ειδικού υψηλού
αφορολόγητου ποσού εισοδήματος για τις πολύτεκνες οικογένειες, το οποίο
ενδεχομένως να φθάνει τα 40.000 ευρώ και για τους δύο συζύγους, καθώς και την
αύξηση των εκπτώσεων φόρου για τους φορολογούμενους που έχουν μέχρι τρία
παιδιά. Όσον αφορά στα τεκμήρια διαβίωσης, το πιθανότερο είναι ότι θα
διατηρηθούν μόνο για τα αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού (πάνω απο 1.800 ή 2.000
κυβικά), καθώς και για τα σκάφη αναψυχής.

Από χαμηλότερα εισοδήματα θα ξεκινά ο ανώτατος συντελεστής

Αμετάβλητος, στο 40%, θα παραμείνει ο ανώτατος συντελεστής στη φορολογία
εισοδήματος. Ωστόσο, στο υπουργείο Οικονομικών μελετούν ο συντελεστής αυτός να
αρχίζει από επίπεδα εισοδήματος χαμηλότερα των 23.400 ευρώ (8 εκατ. δραχμών)
που ισχύει σήμερα.

Στόχος του μέτρου αυτού είναι να αντισταθμισθεί – και σε ορισμένες περιπτώσεις
να υπερκαλυφθεί – το φορολογικό όφελος που θα έχουν και τα υψηλότερα
εισοδήματα από την αύξηση του αφορολόγητου ποσού. Έτσι, δεν αποκλείεται το
μέτρο αυτό να οδηγήσει και σε επιβαρύνσεις για τα εισοδήματα αυτά.

Όσον αφορά τα μεσαία εισοδήματα, η πρόθεση της ηγεσίας του οικονομικού
επιτελείου είναι να μην υπάρξει καμία επιβάρυνση από τις αλλαγές στα κλιμάκια,
στους συντελεστές και στο αφορολόγητο ποσό εισοδήματος.

Παράλληλα, το πιθανότερο είναι ότι θα καταργηθεί ο χαμηλός συντελεστής 5% που
ισχύει σήμερα για τη φορολόγηση των εισοδημάτων πλην μισθών και συντάξεων. Ο
συντελεστής αυτός, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς που κάνουν στο υπουργείο, θα
ανέλθει στο 15%. Η επιβάρυνση που προκύπτει από την αύξηση του συντελεστή
εκτιμάται ότι θα υπερκαλυφθεί από το νέο αυξημένο αφορολόγητο ποσό που θα
ισχύσει και για τους φορολογουμένους που έχουν εισοδήματα από άλλες πηγές.

Σημειώνεται ότι η νέα φορολογική κλίμακα θα περιλαμβάνει τρία κλιμάκια και
τρεις φορολογικούς συντελεστές, έναντι τεσσάρων κλιμακίων και συντελεστών που
περιλαμβάνει η σημερινή κλίμακα. Το πιθανότερο είναι ότι οι συντελεστές αυτοί
θα είναι 15%, 30% και 40%.

Οι αλλαγές που θα αποφασισθούν στη φορολογική κλίμακα θα ισχύσουν για τα
εισοδήματα τα οποία θα αποκτηθούν το 2003 και θα δηλωθούν στην Εφορία το 2004.