Προσωπικά δάνεια «καίνε» 50.000 οφειλέτες

Σήμα κινδύνου για τους ρυθμούς αύξησης των χρεών των νοικοκυριών από
καταναλωτικά και προσωπικά δάνεια εκπέμπει η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς
διαπιστώνεται ότι δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες έχουν δανεισθεί περισσότερο
από όσο αντέχουν, με αποτέλεσμα να καθυστερούν τις δόσεις αποπληρωμής των
χρεών τους προς τις τράπεζες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των εμπορικών τραπεζών και της Τραπέζης της Ελλάδος,
πάνω από ένας στους είκοσι δανειολήπτες προσωπικών δανείων (του ενός εκατ.
δραχμών, χωρίς δικαιολογητικά) καθυστερούν την αποπληρωμή τους. Πρόκειται για
περίπου 50.000 δανειολήπτες τέτοιων δανείων – σε σύνολο 800.000, όπως
υπολογίζεται -, οι οποίοι παρουσιάζουν σημαντικές καθυστερήσεις στην
αποπληρωμή των οφειλών τους. Αν, μάλιστα, συνυπολογιστούν και όσοι καθυστερούν
στην εξυπηρέτηση των καταναλωτικών δανείων με δικαιολογητικά (έως 8 εκατ.
δρχ.), ο συνολικός αριθμός των οφειλετών που βρίσκονται στη «μαύρη λίστα» των
τραπεζών προσλαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις, ενώ σε όλα αυτά δεν υπολογίζονται
τα καθυστερούμενα χρέη των νοικοκυριών από αγορές με πιστωτικές κάρτες.

Η Τράπεζα της Ελλάδος φοβάται ότι το φαινόμενο μπορεί να προσλάβει μεγαλύτερες
διαστάσεις, προκαλώντας σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις αλλά και κλυδωνισμούς
στο τραπεζικό σύστημα. Γι’ αυτό, η διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας,
σε συνάντηση που θα έχει με τους επικεφαλής των εμπορικών τραπεζών, στις αρχές
Σεπτεμβρίου, θα τους συστήσει να περιορίσουν τους ρυθμούς χορήγησης
καταναλωτικών και προσωπικών δανείων. Η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί ότι οι
εμπορικές τράπεζες οφείλουν να είναι πιο προσεκτικές στη χορήγηση των δανείων
αυτών, τα οποία αυξάνονται με εκρηκτικούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια και
είναι η αιτία για τα φαινόμενα υπερδανεισμού των νοικοκυριών και – κατ’
επέκτασιν – για τις αυξημένες επισφάλειες που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες σε
αυτές τις κατηγορίες χορηγήσεων.

Δύο είναι οι λόγοι που εντείνουν την ανησυχία των στελεχών της Τραπέζης της
Ελλάδος για τις εξελίξεις στον χώρο της καταναλωτικής πίστης στην Ελλάδα.

Ο πρώτος αφορά τους ιλιγγιώδεις ρυθμούς με τους οποίους αυξήθηκαν τα τελευταία
χρόνια τα χρέη των νοικοκυριών από καταναλωτικά δάνεια και άλλες μορφές
καταναλωτικής πίστης. Τα χρέη αυτά (από προσωπικά, καταναλωτικά δάνεια και
αγορές με πιστωτικές κάρτες) τον Απρίλιο ξεπερνούσαν τα 2,8 τρισ. δρχ. και
παρουσίαζαν ετήσιο ρυθμό αύξησης 36%. Από το τέλος του 2000, που ήταν 1,9
τρισ. δρχ., έχουν παρουσιάσει αύξηση πάνω από 50%. Παρότι, συνολικά, το
επίπεδο του δανεισμού των Ελλήνων είναι μικρότερο από αυτό των περισσότερων
άλλων Ευρωπαίων και των Αμερικανών, πολλά νοικοκυριά βρίσκονται σε κατάσταση
υπερδανεισμού ή στα πρόθυρά της.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των τραπεζών, για τα οποία έχει ενημερωθεί η Τράπεζα
της Ελλάδος, το 13% του συνόλου των οφειλετών προσωπικών δανείων χρωστά δύο,
τρία ή και περισσότερα τέτοια δάνεια, σε διαφορετικές τράπεζες. Μάλιστα, από
μεγάλη εμπορική τράπεζα της χώρας εντοπίστηκε οφειλέτης που έχει πάρει 17
προσωπικά δάνεια, από διαφορετικές τράπεζες. Το 45% των οφειλετών αυτών των
δανείων δεν εξυπηρετούν τα δάνεια τους ή εμφανίζουν σημαντικές καθυστερήσεις
στην αποπληρωμή των οφειλόμενων δόσεων.

Οι επιπτώσεις της ύφεσης

Ο δεύτερος λόγος ανησυχίας έχει σχέση με τις αρνητικές επιπτώσεις, τις οποίες,
αργά ή γρήγορα, προβλέπεται ότι θα δεχθούν η ελληνική οικονομία και το
εισόδημα των καταναλωτών, λόγω της αρνητικής διεθνούς οικονομικής συγκυρίας.
Αρμόδια στελέχη του κεντρικού πιστωτικού ιδρύματος της χώρας φοβούνται ότι η
καθίζηση της παγκόσμιας οικονομίας, που βρίσκεται σε εξέλιξη, θα επηρεάσει και
την ελληνική οικονομία σε βασικούς τομείς της. Για παράδειγμα, αναφέρεται η
φετινή πτώση του τουρισμού στην Ελλάδα, η οποία εκτιμάται ότι ανέρχεται σε
ποσοστό περίπου 10%, σε σχέση με πέρυσι. Η πτώση της τουριστικής κίνησης θα
οδηγήσει σε μείωση των εισοδημάτων, όχι μόνο στον τομέα αυτό αλλά και σε
άλλους, καθώς ο τουρισμός επηρεάζει το σύνολο της ελληνικής οικονομίας.
Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι ότι θα προκληθούν ανάλογες επιπτώσεις από
ενδεχόμενη πτώση των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων, λόγω της κάμψης των
εισοδημάτων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στον βαθμό που θα επαληθευτούν
αυτές οι προβλέψεις, θα υπάρξει μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος σημαντικής
μερίδας των καταναλωτών στην Ελλάδα, γεγονός που θα έχει αντίκτυπο και στην
αποπληρωμή των δανείων στις τράπεζες.

Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να συζητηθούν στη συνάντηση της ηγεσίας της
Τραπέζης της Ελλάδος με τους επικεφαλής των εμπορικών τραπεζών, από τους
οποίους θα ζητηθεί να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στη διαχείριση των
χαρτοφυλακίων τους. Δεν είναι τυχαία, άλλωστε, η μετριοπαθέστερη, σε σχέση με
το υπουργείο Οικονομίας, πρόβλεψη για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ το 2002, την
οποία έκανε ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος μετά τη συνάντησή του με τον
Πρωθυπουργό, την περασμένη Τετάρτη. Ο κ. Νίκος Γκαργκάνας προέβλεψε ότι ο
ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2002 θα ανέλθει σε 3,5%, έναντι 3,8% που εκτιμά το
υπουργείο Οικονομίας, γεγονός που προμηνύει ότι πιο συγκρατημένες θα είναι οι
προβλέψεις της Κεντρικής Τράπεζας για τον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας και
για το 2003.

Καταγγελίες για τα πανωτόκια

Στη συνάντηση με τους τραπεζίτες, η διοίκηση της Τράπεζας αναμένεται να θέσει
και το θέμα των πανωτοκίων. Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες, στην Τράπεζα της
Ελλάδος έχουν γίνει καταγγελίες οφειλετών χρεών από πανωτόκια, ότι ορισμένες
τράπεζες παραβιάζουν σε βασικά του σημεία τον νόμο που ψηφίσθηκε για τη
ρύθμιση των οφειλών αυτών. Οι καταγγελίες αυτές αφορούν κυρίως την άρνηση
τραπεζών να ενημερώσουν αναλυτικά τους οφειλέτες για την εξέλιξη των χρεών
αυτών, πράγμα που αποτελεί βασική υποχρέωσή τους – με βάση τον νόμο – αλλά και
προϋπόθεση για να γίνει η ρύθμιση. Η διοίκηση της Τραπέζης της Ελλάδος
αναμένεται να ζητήσει από τους τραπεζίτες να επιλυθούν τα όποια προβλήματα,
ώστε να κλείσει το θέμα αυτό, το οποίο αποτελεί πληγή για το τραπεζικό σύστημα
και ταλαιπωρεί χιλιάδες δανειολήπτες.

Δίχτυ ασφαλείας στις ασφαλιστικές

Το επόμενο βήμα της Τραπέζης της Ελλάδος είναι η επεξεργασία του πλαισίου
εποπτείας των ασφαλιστικών εταιρειών. Όπως συμβαίνει και με τους πιστωτικούς
οργανισμούς, έτσι και με τις ασφαλιστικές εταιρείες, αρμόδια για την εποπτεία
τους στο μέλλον αναμένεται να είναι η Τράπεζα της Ελλάδος. Γι’ αυτό, στο
επόμενο διάστημα αναμένεται να δοθεί προτεραιότητα στην προστασία των ασφαλισμένων.