Ο ΕΛΑ είχε τις… διεθνείς σχέσεις

Δύο ευρωπαϊκά βιβλιοπωλεία έχουν τη δική τους θέση στην ιστορία του
ελληνικού ένοπλου αγώνα. Το «Ρότερ Στερν» της Φρανκφούρτης και το «Εκολίμπρα»
της Ζυρίχης.

Πρωταγωνιστής στη διεθνή φάση της ελληνικής τρομοκρατίας τη δεκαετία του ’80 είναι ο Κάρλος. Συνεργάτης του ο ΕΛΑ

Τη δεκαετία του ’70 έχουν στα ράφια τους πολιτικά βιβλία. Πελάτες τους
ανήσυχοι νεαροί αριστεριστές, με οράματα επαναστατικής πάλης. Υπάλληλοι,
πρόσωπα που έμελλε να διαδραματίσουν ρόλο στην ευρωπαϊκή τρομοκρατία. Τόσο ο
Χανς Βάινριχ και η Μαγκνταλένα Κοπ του «Ρότερ Στερν» όσο και οι Τζιόρτζιο
Μπελίνι και Μαρίνα Μπέρτα του «Εκολίμπρα» δραστηριοποιήθηκαν πλάι στον Ίλιτς
Ραμίρεζ Σάντσεζ, γνωστότερο ως Κάρλος.

Ο Κάρλος που έβαλε φωτιά στην Ευρώπη τις δεκαετίες του ’70 και ’80 πέρασε και
από την Ελλάδα. Η συνεργασία του με τον ΕΛΑ στην απόπειρα κατά του Σαουδάραβα
πρέσβη στο Ψυχικό το 1983 και στη βομβιστική ενέργεια κατά του παμπ «Oscar»
στη Γλυφάδα το 1987, έβαλε την ελληνική τρομοκρατία στον ευρωπαϊκό χάρτη της
ένοπλης δράσης. Ωστόσο, η έρευνα των διωκτικών αρχών έχει αναδείξει στοιχεία
που υποδεικνύουν ότι οι διεθνείς σχέσεις του ελληνικού ένοπλου κινήματος
αρχίζουν πολύ νωρίτερα και περνούν από τα δύο ιστορικά βιβλιοπωλεία.

Η 20ή Οχτώβρη

Κεντρικό ρόλο στην υπόθεση αυτή έχει μια μεγάλη αντιστασιακή οργάνωση της
εποχής της δικτατορίας, η 20ή Οχτώβρη. Μαζί με τη Λαϊκή Επαναστατική Αντίσταση
και την 29η Μάη, η οργάνωση αυτή δραστηριοποιείται στην Ελλάδα και το
εξωτερικό, με αντιδικτατορική δράση. Ασφαλώς, η ισοπεδωτική ταύτιση των
οργανώσεων αυτών με τις μικρότερες ομάδες – όπως ο ΕΛΑ και η 17Ν – που
προχώρησαν σε τρομοκρατική δράση στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης είναι
εσφαλμένη. Επί δικτατορίας, στις οργανώσεις αυτές μετείχε μεγάλος αριθμός
προσώπων, πολλοί εκ των οποίων είναι σήμερα επώνυμοι.

Πρόσωπα με γνώση των ερευνών, επισημαίνουν ότι «οι οργανώσεις είχαν σαφώς
προοδευτικό χαρακτήρα». Ο αγωνιστικός, αριστερίστικος χαρακτήρας τους
ανταποκρινόταν στην ιστορική συγκυρία και η συνολική ενοχοποίησή τους
διαστρεβλώνει τη φυσιογνωμία τους. «Απλώς, κάποιοι από αυτούς που μετείχαν,
επέλεξαν αργότερα να προχωρήσουν σε ένοπλη δράση». Στη διαδικασία αυτή άφησαν
πίσω τους περισσότερους από τους «παλιούς συντρόφους».

Μέσω του Βάινριχ

Όταν η 20ή Οχτώβρη ζητούσε με προκηρύξεις της οικονομική και λοιπή ενίσχυση,
έδινε ως διεύθυνση επικοινωνίας αυτή του Χανς Βάινριχ, μετέπειτα υπαρχηγού τού
Κάρλος. Ο Βάινριχ εργαζόταν στο «Ρότερ Στερν». Δι’ αυτού σχετίζεται η ελληνική
οργάνωση με το βιβλιοπωλείο της Φρανκφούρτης. Την επαφή, εκτιμούν οι διωκτικές
αρχές, είχε ο Χρήστος Κασσίμης, «κεντρικό πρόσωπο» τής 20ής Οχτώβρη επί
δικτατορίας και αργότερα του ένοπλου αγώνα, ως μέλος του ΕΛΑ, επί
Μεταπολίτευσης.

Ο Χρήστος Κασσίμης έπεσε νεκρός στη συμπλοκή της AEG, το 1977. Ήταν ο άνθρωπος που κράτησε τις διεθνείς σχέσεις του ελληνικού ένοπλου αγώνα ώς τότε. Οι αρχές εκτιμούν ότι οι σχέσεις αυτές θα αποκατασταθούν σε άλλο πρόσωπο, επίσης μέλος του ΕΛΑ, μετά το 1978, που είναι γνωστό ως «Φιλίπ».

Ο Κασσίμης έπεσε νεκρός στη συμπλοκή της AEG, το 1977. Ιδρυτικό μέλος του ΕΛΑ
και εκδότης της «Αντιπληροφόρησης», ο Κασσίμης θεωρείται «άνθρωπος- κλειδί»
για τον χώρο του επαναστατικού αγώνα έως το 1977. Ήταν επίσης ο άνθρωπος που
κράτησε τις διεθνείς σχέσεις του ελληνικού ένοπλου αγώνα έως τότε. Οι αρχές
εκτιμούν ότι οι σχέσεις αυτές, «ύστερα από μια φάση αναζητήσεων και
επαναπροσδιορισμών», θα αποκατασταθούν σε άλλο πρόσωπο, επίσης μέλος του ΕΛΑ,
μετά το 1978, που είναι γνωστό ως «Φιλίπ». Η ονοματολογία προσώπων από την
πρώτη, πάντως, περίοδο συμπληρώνεται από το ζεύγος Ολιβιέ και Μπέρτα ντε
Μαρσέλους, με τους οποίους θα συνδεθεί ο «Φιλίπ», αρχές της δεκαετίας του ’70
στη Γενεύη. Άλλωστε, η Ελβετία είναι πέρασμα των εκάστοτε επαναστατών, από την
εποχή του Λένιν.

Η αναδρομή αυτή στην «προϊστορία» της ελληνικής τρομοκρατίας είναι χρήσιμη και
συγχρόνως παραπλανητική. Παραπλανητική ως προς το ότι είναι «απόλυτα βέβαιο»,
λένε πηγές με γνώση της έρευνας των ελληνικών διωκτικών αρχών, «ότι άτομα που
συμμετείχαν στην 20ή Οχτώβρη δεν έχουν κατ’ ανάγκην σχέση» με όσα έγιναν
αργότερα, «και είναι αμφίβολο αν γνώριζαν ή είχαν διαγνώσει τις προθέσεις έστω
κάποιων συντρόφων τους».

Η πρώτη γνωριμία

Χρήσιμη είναι η αναδρομή, διότι φανερώνει ότι ο διεθνής χαρακτήρας των
ελληνικών οργανώσεων ένοπλης βίας προϋπήρχε κατά πολύ της δεκαετίας του ’80,
όταν ο Κάρλος έχει δημιουργήσει μια καθαρά τρομοκρατική ομάδα που κινείται
μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής και η δράση της οποίας καταγράφεται στα
αρχεία της ιδιαίτερα αποτελεσματικής και πανταχού παρούσας
ανατολικο-γερμανικής Στάζι.

Στη δεκαετία του ’80, κάποια πρόσωπα, Έλληνες και ξένοι, συναντήθηκαν ξανά σε
άλλες συνθήκες. Η πρώτη γνωριμία είχε γίνει όμως στις αρχές της δεκαετίας του
’70, όταν ένας αέρας επανάστασης σάρωνε την Ευρώπη, από τα Πανεπιστήμια ώς τα
βιβλιοπωλεία της Ζυρίχης και της Φρανκφούρτης.

Η μνεία στον Κασσίμη και στο πρόσωπο που εκτιμάται ότι τον διαδέχθηκε μετά το
1978 (και είναι γνωστό ως «Φιλίπ»), επιβεβαιώνει ότι τη διεθνή εκπροσώπηση του
ελληνικού ένοπλου αγώνα είχε ο ΕΛΑ. Τούτο είναι ορθό. Άλλωστε, η «πρώτη γενιά»
του ένοπλου αγώνα είναι κοσμοπολίτες, πτυχιούχοι Πανεπιστημίων εσωτερικού ή
εξωτερικού (ασχέτως αν έχουν, για δικούς τους λόγους, αποφασίσει να «δουλεύουν
οικοδομή») και, συχνά, γόνοι ανώτερων μεσο-αστικών οικογενειών.

Οι ιδρυτές του ΕΛΑ, όπως και ο Γιωτόπουλος, ζουν και αναπνέουν την ατμόσφαιρα
της Ευρώπης των αρχών του ’70. Καμία σχέση με τους «εκτελεστικούς» που θα
μαζέψει γύρω του ο αρχηγός της 17Ν στα χρόνια της δεκαετίας του ’80. Αυτοί,
όπως φάνηκε και από τις συλλήψεις, προέρχονται ως επί το πλείστον από κατώτερα
στρώματα, δεν έχουν το ίδιο επίπεδο μόρφωσης. Στρατολογούνται επίσης χωρίς να
πολυκαταλαβαίνουν σε ποια οργάνωση μπαίνουν, σε ένα σχήμα με ανώτερους
(Γιωτόπουλος, Κουφοντίνας) και κατώτερους.

Τα αρχεία της Στάζι επιβεβαίωσαν τις «επαφές» με 17Ν

Τη δεκαετία του ’70 η 17Ν δεν είχε επαφή με τα δίκτυα του εξωτερικού; Η
απάντηση που δίνουν οι διωκτικές αρχές είναι πως «είχε επαφή μέσω του ΕΛΑ».
Ανέκαθεν υπήρχαν τεκμήρια ότι οι δύο οργανώσεις ήταν αξεχώριστες στα μέσα της
δεκαετίας του ’70.

Αυτό προκύπτει πολλαπλώς. Του σχεδίου δολοφονίας του Γουέλς, το 1975, φαίνεται
πως είχαν γνώση μέλη του ΕΛΑ και συμμετείχε ένα εξ αυτών, γνωστό, κατά τη
μυθολογική ορολογία των ημερών, ως «Σαρδανάπαλος».

Επίσης, προσεκτική έρευνα ανέδειξε πως το μεγαλύτερο μέρος των χειρογράφων που
βρέθηκαν στα πέντε δέματα της Πάρνηθας το 1978 και αποδίδονται στην 17Ν, έχουν
γραφτεί με το χέρι του Χρήστου Κασσίμη. Τέλος, μια τρίτη ενδιαφέρουσα ένδειξη
προέρχεται πράγματι από τα αρχεία της Στάζ». Εκεί ο «Φιλίπ» αναφέρεται να
παραγγέλνει οπλισμό για λογαριασμό και του ΕΛΑ και της 17Ν.

Οι δύο οργανώσεις θα αρχίσουν να αποκλίνουν στις αρχές της δεκαετίας του ’80
και κάποια στιγμή θα ανταλλάξουν απόψεις μέσω προκηρύξεων. Ωστόσο, κατέστη από
τις έρευνες σαφές ότι, ασχέτως της «ρήξης», οι μεν γνώριζαν τους δε. Στη
δεκαετία του ’80, ο Γιωτόπουλος θα στήσει δικό του «μαγαζί» και θα αρχίσει να
κάνει δικές του «δουλειές», αποκτώντας επιχειρησιακή και (χάρη στις
«απαλλοτριώσεις») και οικονομική αυτονομία. Οι εναπομείναντες του ΕΛΑ θα
ενώσουν δυνάμεις με τους «παλιούς γνωστούς» από τη δεκαετία του ’70 και θα
χτυπήσουν διεθνείς στόχους σε ελληνικό έδαφος (Σαουδάραβας πρέσβης, pub Oscar)
σε ελληνικό έδαφος, με μαέστρο τον Κάρλος.

Η διεθνής αυτή περιπέτεια θα εκθέσει τον ΕΛΑ στις ξένες μυστικές υπηρεσίες με
τις οποίες συνεργάζεται, κατά περίπτωση, ο αρχιτρομοκράτης και τα ονόματα των
μελών του θα καταλήξουν στα αρχεία της Στάζι. Εκεί θα τα βρουν οι ελληνικές
διωκτικές αρχές από το 1995 και μετά.

Μια εντατική επανέρευνα από το 1999 και ύστερα της ελληνικής τρομοκρατίας από
την ΕΛ.ΑΣ. με το πρίσμα των αρχείων της Στάζι, θα επιβεβαιώσει το ρόλο
ορισμένων προσώπων, ενώ θα αποκαλύψει μερικά ονόματα για πρώτη φορά – με
αποτέλεσμα κάποιοι να πληρώσουν έτσι τον διεθνισμό τους – ενώ θα ιχνογραφήσει
και διαδρομές μεταξύ περιστατικών και οργανώσεων. Εξ ου και η βεβαιότητα της
Κατεχάκη για τις σχέσεις ΕΛΑ-17Ν. Αυτό που δεν υπήρχε στα αρχεία της Στάζι
ήταν το όνομα του Γιωτόπουλου, που φαίνεται ότι και στην περίπτωση αυτή
λειτούργησε με ενδιάμεσους.