ΝΑΤΑΛΙΑ ΜΕΛΑ «Όσα φτιάχνω τα ονειρεύομαι στον ξύπνιο μου»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
«Πολλοί με επηρέασαν, αλλά μέχρι εκεί που με βόλευε για να βγαίνει η δική μου |
Η Ναταλία Μελά είναι η όμορφη κόρη που κοιτώ στον πίνακα του Γιάννη Μόραλη με
τίτλο, «Οι δύο φίλες», 1946. Κάθεται μπροστά από τη φίλη της, Λυμπεράκη, τη
γλύπτρια. Με μάτια έκπληκτα κοιτούν τον Μόραλη και ο Μόραλης κοιτά εμάς. Είμαι
στο εργαστήριο της γλύπτριας Ναταλίας Μελά. Την κοιτώ και διαπιστώνω πως δεν
άλλαξε ο τρόπος του βλέμματός της από το 1946.
Ποιο υλικό χρησιμοποιείτε περισσότερο και ποιο σας παιδεύει;
«Είναι ο σίδηρος, ο ανοξείδωτος χάλυβας, ο ορείχαλκος και το μάρμαρο. Πάντοτε
έχω πρόβλημα με οποιοδήποτε υλικό, είναι πολύ σκληρό πράγμα, και είναι μεγάλη
περιπέτεια, γιατί δεν ξέρεις πού σε πηγαίνει μερικές φορές. Όλα όσα φτιάχνω τα
ονειρεύομαι και όχι μόνον στον ύπνο μου, αλλά και στο ξύπνιο μου ονειρεύομαι
πράγματα, σχήματα. Τα έργα που κάνω με εργαλεία, τσάπες, φτυάρια ή παλιές
μοτοσυκλέτες, αυτά τα υλικά τα βρίσκω στην οδό Αθηνάς και τους δίνω μια μορφή,
όλα αυτά τα έργα τα έχω ονειρευτεί.
Στο έργο σας διακρίνω την έννοια του μύθου.
«Συμφωνώ. Με ενδιαφέρει περισσότερο ο μύθος, που είναι πιο δυνατός από την
Ιστορία. Ας λένε οι ιστορικοί, με ύφος φουσκωμένου διάνου, πως η Ιστορία είναι
το παν. Το παραμύθι, παιδί μου, ο μύθος κρατάει πιο πολύ στον κόσμο. Από πότε
είναι ο μύθος του Απόλλωνα που σκότωσε τον Πύθωνα; Είναι η νίκη του παλικαριού
πάνω στο άδικο.
Η νίκη του πολιτισμού πάνω στη βαρβαρότητα. Ο μύθος, είναι το αστέρι που
φορτίζεται με τον χρόνο και ολοένα γίνεται πιο λαμπρό καθώς διασχίζει το
σύμπαν. Άλλωστε είμαι γιαγιά και λέω παραμύθια στα εγγόνια μου, και με τη
δουλειά μου λέω παραμύθια στον κόσμο. Μου αρέσει η ομορφιά, μου αρέσει η
ζωντάνια, μου αρέσει το ηρωικό.
Πιθανόν να είμαι επηρεασμένη από το ωραιότατο παλικάρι που υπήρξε ο παππούς
μου, ο Παύλος Μελάς. Ναι, προτιμώ τον μύθο από την Ιστορία. Η σημερινή τέχνη
είναι θλιβερή».
Ποιοι επηρέασαν τη σκέψη σας;
«Πολλοί με επηρέασαν, αλλά μέχρι εκεί που με βόλευε για να βγαίνει η δική μου
ομορφιά. Ο καθείς οφείλει, στην εποχή του, να διαλέγει τι είναι. Ο Αρχιμήδης
λέει, «Δώσ’ μου πού να σταθώ και τη γη θα κινήσω». Με επηρέασε ο Τσαρούχης, ο
Μόραλης, ο άνδρας μου, Άρης Κωνσταντινίδης. Εκείνος μου έμαθε να βλέπω σωστά,
που είναι πολύ σημαντικό, γιατί έχει να κάνει με την οπτική και τη σύνθεση.
Μέσα μου δουλεύουν πράγματα που έμαθα να συγκρατώ γιατί το καλό πράγμα βγαίνει
όταν αποτυπώνεις πάνω του τον εαυτό σου. Και δεν κάνω τίποτα άλλο από το να
αποτυπώνω τον εαυτό μου σε ό,τι κάνω».
Πώς αντιμετώπιζε η γενιά του ’30 τον έρωτα; Και τι σημαίνει για σας η
περίφημη «Ελληνικότητα»;
«Ήμουν κοριτσάκι. Θυμάμαι που διάβασα για πρώτη φορά Σεφέρη με τον Καμπά και
τον Βαλαωρίτη. Και ενώ δεν καταλάβαινα – φαντάσου δεν καταλάβαινα Σεφέρη, τόσο
στενοκέφαλη ήμουν, αλλά σιγά – σιγά μπήκα στο κλίμα. Γνώρισα τον Εμπειρίκο και
γίναμε φίλοι, όπως και με τον Ελύτη. Εδώ θέλω να πω την ώριμη γνώμη μου,
μεγαλύτερος από όλους ήταν ο Γκάτσος. Υπήρξε μεγάλη μορφή και δεν είναι μονάχα
η «Αμοργός», είναι τα τραγούδια του και η στάση του καταπληκτική απέναντι σε
όλους και σε όλα. Αμέσως μετά την Κατοχή πιστέψαμε πως θα μπορούσαμε να τα
διορθώσουμε όλα και η Ελλάδα να έβγαινε νικήτρια. Όλοι μας είχαμε όνειρα,
δυστυχώς τα πράγματα δεν ήρθαν όπως τα θέλαμε, έμπλεξαν πολύ και έγινε ο
σημερινός φιόγκος που δεν μπορεί να λυθεί.
Η εποχή του ’30 είχε κάτι το νέο, κάτι το φρέσκο, ήταν αριστερή, μετά όμως
έγιναν μαντάρα. Ήμασταν νέοι και είχαμε ανάγκη να εκφραστούμε, να πούμε
πράγματα και να έχουμε άποψη για όλα. Η έννοια του συνανθρώπου ήταν δυνατή
τότε. Ο ένας βοηθούσε και επηρέαζε τον άλλον, αλλά δεν είναι κακό να
επηρεάζεσαι, φτάνει να αφομοιώνεις και ό,τι βγάζεις να το βγάζεις από την
καρδιά σου. Κάποτε ο Πικάσο είχε βουτήξει μια ιδέα του Μπρακ και έτρεχε σαν
τρελός, και όταν τον ρώτησαν, τι συμβαίνει, εκείνος απάντησε: «τρέχω για να
μην την ξεχάσω». Η κοπριά πρέπει πάντοτε να υπάρχει για τον καλλιτέχνη.
Άλλωστε δεν μπορείς να γεννήσεις ξένο πράγμα. Πάντοτε κάτι με συγκινεί,
πάντοτε κάτι ζηλεύω, και αυτό δεν είναι κακό.
Και μέσα σε όλα είπαμε να απελευθερώσουμε τον έρωτα, αυτό το μέρος του εαυτού
μας, που είναι βαθύτατα ελληνικό.
Είμαστε τόσο θερμόαιμοι εμείς οι Έλληνες και συγκινητικά αθώοι. Εγώ πάντα
αγαπούσα και αγαπώ. Συγκινούμαι βλέποντας τα έργα του Τσαρούχη, φορτισμένα με
τον γνήσιο αισθησιασμό του, όπως με συγκινεί ο καημός του Γκάτσου, πέρα για
πέρα ελληνικός. Επίσης ο Ελύτης για τον λεπτό του ερωτικό παλμό. Με την
ελληνικότητα κατακτήθηκαν πολλά πράγματα, δεν ήταν ανάγκη να εκπατριστούμε και
να μιμηθούμε ξένους. Εδώ υπάρχει μπόλικο σπέρμα. Ας το βγάλουν από το μυαλό
τους οι μοντέρνοι, πως όλα αυτά είναι φιλολογία και ανήκουμε, δεν ξέρω, πού.
Εάν είσαι δυνατός περνάς τα σύνορα, καθώς η τέχνη σου μιλά πρώτα».
Ποια η σχέση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και τη γλυπτική;
«Αν δεν είναι διακοσμητική η γλυπτική, είναι από τις μεγαλύτερες τέχνες. Εγώ
θέλω να συγκινώ τον άνθρωπο, αποφεύγω να του βάζω στολίδια.
Η γλυπτική μπαίνει αναγκαστικά μέσα στην αρχιτεκτονική, και σωστά έλεγε ο Άρης
Κωνσταντινίδης, πρώτα φτιάχνεις το κτίριο και μετά βρίσκεις το γλυπτό που του
ταιριάζει, ούτως ώστε να αγάλλεσαι όταν το βλέπεις. Δεν μπορείς να κάνεις
άγαλμα από χαρτί, εκτός αν θέλεις να κάνεις χάπενιγκ και να διασκεδάσεις. Αυτά
είναι πρόσκαιρα πράγματα».
«Μην κάνετε τέχνη αν δεν το έχετε ανάγκη»
Πότε κάνατε το πρώτο σας γλυπτό;
«Στα δεκαέξι μου με πήγε η γιαγιά μου, που ζωγράφιζε πήλινα φλιτζάνια, στα
κανατάδικα στο Μαρούσι. Είδα τον πηλό, τον μάλαξα και έκανα ένα κεφάλι. Τότε
κατάλαβα ότι μπορούσα να κάνω κάτι και εγώ. Όταν τελείωσα το σχολείο αποφάσισα
να κάνω γλυπτική. Πίστεψα πως ήταν εύκολο, και τελικά ήταν το δυσκολότερο.
Κατέστρεψα πολλά έργα. Μια φορά με τον Κωνσταντινίδη, φορτώσαμε δυο φορτηγά
και τα πετάξαμε. Το μετάνιωσα. Δεν θα συμβούλευα κανέναν να κάνει τέχνη εάν
δεν το έχει απόλυτη ανάγκη. Μπορείς να φανταστείς τον άνθρωπο που η ανάγκη του
είναι να μην τρώει; Για τέτοια ανάγκη μιλώ».
Google news
