Η Κηφισίας, το… πεδίο βολής των τρομοκρατών

Το δωδέκατο κεφάλαιο της έκθεσης ΕΛ.ΑΣ. – Σκότλαντ Γιαρντ σχηματίζει το
επιχειρησιακό προφίλ της 17Ν. Την προτίμησή της στη Λεωφόρο Κηφισίας, την
επιλογή να βάλλει με ρουκέτες τη νύχτα, τις περιοχές από όπου έκλεβε οχήματα.
Το προφίλ αυτό δείχνει μια οργάνωση με κάποιες γεωγραφικές προτιμήσεις, που
είναι όμως απρόβλεπτη σε σχέση με την επιλογή του χρόνου επίθεσης (εν
αντιθέσει με τον ΙΡΑ, που είχε σαφή προτίμηση για τις επετείους). Η ανάλυση
τυπολογίας εγκλημάτων έχει κυρίως χαρακτήρα πρόληψης και αποβλέπει στο να
δυσκολέψει τα μελλοντικά χτυπήματα της οργάνωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι τα δύο
χρόνια μετά τον Σόντερς η οργάνωση δεν έπληξε άλλο ανθρώπινο στόχο – ή ότι
επέλεξε τελικά να βάλει μια βόμβα στον Πειραιά.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΟΛΟΓΙΑΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ

12. Εισαγωγή. 12.1. Η Ανάλυση της Τυπολογίας των Εγκλημάτων (ΑΤΕ) θεωρήθηκε
μια καλή μέθοδος αρωγής στην επανεξέταση των συσχετιζόμενων επιθέσεων που
αποδίδονται στη 17Ν.

Από την εργαστηριακή ανάλυση της ΕΛ.ΑΣ. είχε προκύψει πως οι τρομοκράτες
χρησιμοποίησαν επανειλημμένως συγκεκριμένα όπλα για να δολοφονήσουν τα θύματά
τους, καθώς και ότι χρησιμοποιούσαν τακτικά κλεμμένα οχήματα για τις
βομβιστικές επιθέσεις και για τη μετάβαση σε ή τη διαφυγή από διάφορους τόπους
εγκλημάτων. Οι ανακριτές της ΕΛ.ΑΣ. εντόπισαν επίσης αρκετά κοινά στοιχεία σε
ό,τι αφορά την προετοιμασία και τη δημοσιοποίηση των «προκηρύξεων».

12.2. Το πρώτο πράγμα που έκαναν οι αναλυτές ήταν να αποκτήσουν
γεωγραφική εικόνα των τόπων των εγκλημάτων και των περιοχών που σχετίζονταν με
αυτά. Δεν υπήρχε διαθέσιμος κάποιος κατάλληλος ψηφιακός χάρτης των Αθηνών. Ο
τόπος κάθε επίθεσης ή συμβάντος εντοπίστηκε και σημειώθηκε πάνω σε έναν
κλασικό, ανηρτημένο, χάρτη της πόλης. Χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθες
κατηγορίες:

* Τόπος επίθεσης

* Σημείο κλοπής οχήματος

* Σημείο κλοπής πινακίδων (όπου υπήρχε)

* Σημείο εντοπισμού οχήματος

* Σημείο παράδοσης προκήρυξης

12.3. Κάθε περιστατικό συνοδεύτηκε από έναν χρονολογικό αριθμό. Από τον
συνδυασμό όλων των στοιχείων αναμενόταν να προκύψει κάποια τυπολογία.

12.4. ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ

Η δολοφονία Περατικού διαφοροποιήθηκε από τις άλλες φονικές επιθέσεις αφού σημειώθηκε εκτός της ευρύτερης περιοχής των Αθηνών, κοντά στο λιμάνι του Πειραιά, όπου το θύμα διατηρούσε τα γραφεία του

Η Ανάλυση της Τυπολογίας των Εγκλημάτων (ΑΤΕ) αποκάλυψε ότι οι εκ του σύνεγγυς
δολοφονίες πραγματοποιήθηκαν εντός μιας σχετικά μικρής περιοχής των Αθηνών.

Πιο συγκεκριμένα, διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα:

* Όλες οι εκ του σύνεγγυς δολοφονίες, με εξαίρεση δύο επιθέσεις, έλαβαν
χώρα στη Λεωφόρο Κηφισίας. Οι εξαιρέσεις αφορούν δύο επιθέσεις που
πραγματοποιήθηκαν πιο κοντά στον τόπο εργασίας των θυμάτων, η μία στο λιμάνι
του Πειραιά και η άλλη νοτιότερα, κοντά στο παλαιό αεροδρόμιο του Ελληνικού.

* Η μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ δύο επιθέσεων ήταν περίπου 15
χιλιόμετρα, από Δύση προς Ανατολή.

* Η μεγαλύτερη απόκκλιση από τον δρόμο όπου σημειώνονται επιθέσεις, από
Βορρά προς Νότον, ήταν περίπου 2 χιλιόμετρα.

* Η μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα σε δύο σημεία κλοπής οχημάτων ήταν 7-8
χιλιόμετρα, από Βορρά προς Νότον, και φαίνεται να υπάρχουν δύο βασικά
επίκεντρα:

– Το ένα ήταν μια περιοχή νότια του κέντρου, κοντά στο Πανεπιστήμιο, όπου
κυκλοφορούν πολλοί φοιτητές με μοτοσυκλέτες. Ίσως διότι ήταν πιο εύκολο να
κλαπούν οχήματα σε αυτή την περιοχή, καθώς μπορεί να μην ασφαλίζονται επαρκώς.
Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο να ήταν οι τρομοκράτες φοιτητές,
πρώην φοιτητές ή λέκτορες στο Πανεπιστήμιο και άρα εξοικειωμένοι με την
περιοχή.

– Η δεύτερη περιοχή όπου κλάπηκαν οχήματα ήταν βόρεια του κεντρικού δρόμου που
«φεύγει» από το κέντρο, πάνω από την Πλατεία Ομονοίας.

12.5. Η ανάλυση των τοποθεσιών όπου διαπράχθηκαν εκ του σύνεγγυς
δολοφονίες αποκαλύπτει ότι, στην πλειοψηφία τους, εντάσσονται σε δύο βασικές
κατηγορίες. Αμφότερες βρίσκονται κατά μήκος της Λεωφόρου Κηφισίας.

Τσάντες, Αθανασιάδης και Σόντερς δολοφονήθηκαν πρωί καθώς πήγαιναν στη δουλειά τους, ενώ ο Γουέλς δολοφονήθηκε βράδυ, καθώς επέστρεφε σπίτι του (στη μεγάλη φωτό από τη δολοφονία του Τσάντες)

12.6. Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται τέσσερις επιθέσεις που
σημειώθηκαν σε απόσταση 350 μέτρων η μία από την άλλη. Η μία επίθεση είναι
αυτή που έγινε εναντίον του ΣΟΝΤΕΡΣ, ο οποίος δολοφονήθηκε Τετάρτη. Τα άλλα
τρία θύματα δολοφονήθηκαν Τρίτη. Ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη επίθεση που
έγιναν ημέρα Τρίτη μεσολάβησαν οκτώ χρόνια. Ανάμεσα στη δεύτερη και την τρίτη,
πέντε χρόνια. Η συσχέτιση τοποθεσίας και modus operandi δείχνει ότι μπορεί να
είναι η ίδια ομάδα υπεύθυνη για αυτή τη σειρά δολοφονιών.

12.7. Η δεύτερη κατηγορία τοποθετείται εγγύτερα στο κέντρο των Αθηνών
και σε μικρή απόσταση από τον κεντρικό δρόμο. Από την εξέταση των ημερών της
εβδομάδας κατά τις οποίες διαπράχθηκαν οι δολοφονίες δεν προέκυψε κάποια
διακριτή τυπολογία. Η περιοχή αυτή βρίσκεται νότια, ακριβώς, μιας από τις
περιοχές από τις οποίες είχαν κλαπεί πολλά οχήματα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η
κατηγορία αυτή βρίσκεται πολύ κοντά στην περιοχή όπου σύχναζαν Αναρχικοί κατά
τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 και του 1980. Παρόλο που η δραστηριότητα
αυτή έχει μειωθεί, εξακολουθούν να πραγματοποιούνται διαδηλώσεις και τα τοπικά
καφέ εξακολουθούν να αποτελούν σημείο συνάντησης Αναρχικών.

12.8. Η ανάλυση αποκάλυψε επίσης ότι δύο από τα θύματα, ο ΓΟΥΕΛΣ και ο
ΤΣΑΝΤΕΣ, δολοφονήθηκαν με το 45άρι Α, ενώ τα άλλα δύο θύματα, ο ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ
και ο ΣΟΝΤΕΡΣ, δολοφονήθηκαν με το 45άρι Β. Για κάθε θύμα χρησιμοποιήθηκε
διαφορετικός αριθμός σφαιρών. Τα τρία, ο ΤΣΑΝΤΕΣ, ο ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ και ο ΣΟΝΤΕΡΣ,
δολοφονήθηκαν πρωί, καθώς πήγαιναν στη δουλειά τους, ενώ ο ΓΟΥΕΛΣ δολοφονήθηκε
βράδυ, καθώς επέστρεφε σπίτι του.

12.9. Οι φωτεινοί σηματοδότες εντάσσονται στο modus operandi της 17Ν,
καθώς παρέχουν ένα τακτικά επαναλαμβανόμενο μοτίβο κινήσεων και την ευκαιρία
να πλησιάσουν οι τρομοκράτες το αυτοκίνητο ενός θύματος ενόσω αυτό είναι
σταματημένο.

12.10. Η ανάλυση των δύο επιθέσεων που σημειώθηκαν μακριά από τον
κεντρικό δρόμο έφερε στο φως τις ακόλουθες πληροφορίες:

* Ο επιλοχίας ΤΖΑΝΤ κατευθυνόταν προς τη δουλειά του και φαίνεται πως
είχαν σκοπό να τον δολοφονήσουν καθώς οδηγούσε στη Λεωφόρο Κηφισίας. Ευτυχώς,
αντιλήφθηκε ότι τον παρακολουθούσαν και επιχείρησε να διαφύγει οδηγώντας με
μεγάλη ταχύτητα προς τη στρατιωτική βάση όπου εργαζόταν. Η άλλη επίθεση
σημειώθηκε εκτός της ευρύτερης περιοχής των Αθηνών, κοντά στο λιμάνι του
Πειραιά, όπου το θύμα, ο ΠΕΡΑΤΙΚΟΣ, διατηρούσε τα γραφεία του.

12.11 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Λεωφόρος Κηφισίας εμφανίζεται επίσης ως «προσφιλής» περιοχή για την πλειονότητα των επιθέσεων με ρουκέτες

Η ανάλυση της σειράς επιθέσεων της 17Ν βάσει της ημερομηνίας, της ημέρας, της
ώρας και του στόχου έδειξε ότι, πέρα από τις επιθέσεις με ρουκέτες που
πραγματοποιούνταν συνήθως νύχτα, η 17Ν υιοθέτησε μία απόλυτα τυχαία τυπολογία
επιθέσεων. Θα μπορούσε να είναι ένα εσκεμμένο τέχνασμα για την αποφυγή
προληπτικών αστυνομικών επιχειρήσεων. Έρχεται πάντως σε αντίθεση με τη
μεθοδολογία του IRA, που έτεινε να επικεντρώνεται σε επετείους γεγονότων.

Από κτίρια συνήθως οι εκτοξεύσεις ρουκετών

12.12 ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΡΟΥΚΕΤΕΣ

Στις Επιθέσεις με Ρουκέτες εφαρμόστηκαν οι ίδιες αρχές ΑΤΕ με αυτές που
εφαρμόστηκαν στις Εκ του Σύνεγγυς Δολοφονίες. Η βασική – και αναμενόμενη –
διαφορά ήταν ότι στις Επιθέσεις με Ρουκέτες δεν χρησιμοποιούνταν τόσο συχνά
οχήματα. Ο συνήθης modus operandi της 17Ν ήταν να εκτοξεύεται η ρουκέτα με
έναν μηχανισμό πυροδότησης από ένα σταθερό σημείο (συνήθως ένα κτίριο) και να
απομακρύνονται οι τρομοκράτες πριν από την επίθεση.

12.14 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ (Επιθέσεις με Ρουκέτες)

Η ανάλυση αποκάλυψε πως, παρ’ όλο που οι τόποι των επιθέσεων με ρουκέτες
διαφοροποιούνται ελαφρά από τις τοποθεσίες όπου σημειώθηκαν δολοφονικές
επιθέσεις, η Λεωφόρος Κηφισίας εμφανίζεται ως «προσφιλής» περιοχή για την
πλειοψηφία των επιθέσεων. Οι επιθέσεις με ρουκέτες απλώνονται σε μια ευρύτερη
περιοχή, τόσο ανατολικά όσο και δυτικά της Κηφισίας. Η πιο αξιοσημείωτη
διαφοροποίηση έχει σχέση με τους στόχους των επιθέσεων με ρουκέτες. Στόχευαν
κτίρια και όχι ανθρώπους. Η γεωγραφική τοποθέτηση μοιάζει να είναι λιγότερο
σημαντική σε σύγκριση με τις δολοφονικές επιθέσεις, καθώς η επίθεση δεν
προϋπέθετε απαραίτητα τον εντοπισμό και την παρακολούθηση του θύματος. Η
επιλογή του κτιρίου – στόχου γινόταν βάσει της πολιτικής,
κοινωνικο-οικονομικής ή εθνικής ταυτότητας των ενοίκων του, και όχι τόσο βάσει
της σημασίας του ως κτιρίου.

12.15 ΒΟΜΒΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ

12.16. Οι βομβιστικές επιθέσεις της 17Ν δεν ήταν τόσο κατάλληλες για
ΑΤΕ όσο οι Εκ του Σύνεγγυς Δολοφονίες. Δεν εντοπίστηκαν αξιοσημείωτα
επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Η γεωγραφική τοποθέτηση των βομβιστικών επιθέσεων δεν
μοιάζει να είχε αποφασιστική σημασία για τους τρομοκράτες, καθώς πολλοί από
τους στόχους ήταν κτίρια ή οχήματα.

«Κάμερες υψηλής ευκρίνειας στους δρόμους που έχουν σημειωθεί πολλές επιθέσεις»

12.17 ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ:

12.18. Η ΑΤΕ κατέδειξε ότι θα μπορούσαν να υιοθετηθούν τα ακόλουθα
προληπτικά μέτρα:

* ΔΡΑΣΗ: Να τοποθετηθούν κάμερες υψηλής ευκρίνειας στους δρόμους,
ιδιαίτερα στη Λεωφόρο Κηφισίας, όπου έχουν σημειωθεί πολλές επιθέσεις.

* ΔΡΑΣΗ: Να καταγράφονται προσεκτικά οι κλοπές οχημάτων στις περιοχές
«υψηλής επικινδυνότητας». Να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις περιπτώσεις όπου το
όχημα δεν εντοπίζεται λίγες ημέρες μετά την κλοπή.

* ΔΡΑΣΗ: Να φωτιστούν σωστά και να αστυνομεύονται οι περιοχές όπου
έχουν σημειωθεί επιθέσεις ώστε να προλαμβάνεται, να εντοπίζεται και να
αποθαρρύνεται κάθε τρομοκρατική δραστηριότητα.

* ΔΡΑΣΗ: Να εντοπιστούν και να εξεταστούν άτομα που εμπλέκονται σε
κλοπές αυτοκινήτων και τα οποία κατοικούν ή συχνάζουν στις περιοχές από τις
οποίες έχουν κλαπεί τα οχήματα και οι πινακίδες.

* ΔΡΑΣΗ: Να εντοπιστούν και να διερευνηθούν περιοχές γύρω από την Αθήνα
όπου υπάρχουν κτίρια ή ανοιχτοί χώροι που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως
προσωρινά ή μόνιμα κρησφύγετα για όπλα, εκρηκτικά, υλικά για την κατασκευή
αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών ή αυτοσχέδιων εκτοξευτήρων, ή οχήματα.

«Χρήσιμο εργαλείο η δημιουργία γεωγραφικού προφίλ»

12.19 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

12.20. Η ΑΤΕ είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στο πλαίσιο της διερεύνησης
σοβαρών και συνδεόμενων εγκλημάτων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, ωστόσο, ότι δεν
πρόκειται για μία θετική επιστήμη και υπάρχουν πολλές μεταβλητές.

12.21. Η δημιουργία ενός γεωγραφικού προφίλ είναι ένα ακόμη χρήσιμο
αναλυτικό εργαλείο που συμπληρώνει την ΑΤΕ. Είναι ένα στρατηγικό σύστημα
πληροφόρησης που έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στο πλαίσιο της διερεύνησης
σοβαρών βίαιων και σεξουαλικών εγκλημάτων. Το σύστημα αναλύει τον τρόπο με τον
οποίο επιλέγει ο δράστης τους στόχους του. Βάσει των τοποθεσιών όπου έχει
διαπραχθεί μία σειρά συνδεόμενων εγκλημάτων, προσδιορίζει την πιο πιθανή
περιοχή κατοικίας του δράστη. Η μεθοδολογία αυτή δεν έχει χρησιμοποιηθεί σε
αυτή την Αναλυτική Αναθεώρηση καθώς οι Αναλυτές δεν ήταν εξοικειωμένοι με την
τεχνική της.

12.22. Συνιστάται να εξεταστεί το ενδεχόμενο πρόσκλησης ενός
εκπαιδευμένου δημιουργού γεωγραφικού προφίλ ώστε να εκτιμήσει την αξία
δημιουργίας ενός γεωγραφικού προφίλ των επιθέσεων της 17Ν.