ΠΕΤΡΟΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ Καρτούν σε τρεις διαστάσεις

«Το animation είναι το πάντρεμα τέχνης και επιστήμης. Το σύνθημά μας είναι ότι κάνουμε επιστήμη στην υπηρεσία της τέχνης», εξηγεί ο Πέτρος Κομνηνός, διευθυντής του Εθνικού Κέντρου της Βρετανίας για Κινούμενα Σχέδια στους Υπολογιστές

Δουλειά του Πέτρου Κομνηνού είναι να δίνει ψυχή στα άψυχα. Όχι κάνοντας
θαύματα, αλλά δημιουργώντας κινούμενα σχέδια, ως animator (από τη λατινική
λέξη που σημαίνει ψυχή). Η ειδικότητά του μάλιστα είναι τα ψηφιακά
τρισδιάστατα κινούμενα σχέδια και ειδικά εφέ, που μετά τα ηλεκτρονικά
παιχνίδια καταλαμβάνουν και το Χόλιγουντ.

Ο κ. Κομνηνός είναι ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου της Βρετανίας για
Κινούμενα Σχέδια στους Υπολογιστές (National Centre for Computer Animation),
που εδρεύει στο Πανεπιστήμιο του Μπόρνμαουθ. Πρόκειται για ένα από τα
μεγαλύτερα του είδους εκτός Αμερικής. Το κέντρο ιδρύθηκε το 1989 και συνδυάζει
παράλληλα την εκπαίδευση και την έρευνα.

«Το animation είναι το πάντρεμα τέχνης και επιστήμης. Το σύνθημά μας είναι ότι
κάνουμε επιστήμη στην υπηρεσία της τέχνης. Οι άνθρωποι που μπορούν να κάνουν
κάτι τέτοιο με επιτυχία είναι ελάχιστοι και η εκπαίδευσή τους είναι πολύ
δύσκολη», εξηγεί στους «Ορίζοντες» ο καθηγητής, που μένει εδώ και 33 χρόνια
στην Αγγλία.

Όνειρό του, όταν μεγάλωνε, ήταν να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Η
πίεση της οικογένειας όμως, τον ανάγκασε να διαλέξει την επιστήμη των
υπολογιστών. Την γλυκιά του «εκδίκηση» την πήρε όταν γρήγορα ανακάλυψε στο
βρετανικό πανεπιστήμιο ότι ακόμα και τα άψυχα μηχανήματα μπορούσαν να παράγουν
τέχνη και έτσι στράφηκε στη δημιουργία κινουμένων σχεδίων. Και τον μάγεψε
κυρίως η «ανοιχτή φύση» των υπολογιστών. «Μπορούν να κάνουν οτιδήποτε μπορεί
ένας χρήστης να τους προγραμματίσει να κάνουν. Το ρεπερτόριο της λειτουργίας
τους είναι απεριόριστο».

Η είσοδος των κομπιούτερ στα κινούμενα σχέδια μείωσε δραστικά τον χρόνο και το
κόστος παραγωγής χαρίζοντας ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των καλλιτεχνών.
Στην αρχή ήταν δισδιάστατα. Η τελευταία λέξη στον χώρο όμως, είναι τα
κινούμενα σχέδια και εφέ τριών διαστάσεων. Ο κ. Κομνηνός εξηγεί τη διαφορά:
«Στην πρώτη περίπτωση, ο animator σχεδιάζει στο χαρτί τις φιγούρες και τις
σκανάρει στον υπολογιστή. Το μηχάνημα λειτουργεί απλά ως διεκπεραιωτής
τεχνικών διαδικασιών». Στα τρισδιάστατα όμως, αναλαμβάνει τον ρόλο του
καλλιτέχνη ο ίδιος ο υπολογιστής, με την καθοδήγηση του animator. Τα σχέδια
δημιουργούνται απευθείας στο κομπιούτερ με τη χρήση των ειδικών προγραμμάτων.
«Περιγράφουμε στο σύστημα το τρισδιάστατο περίγραμμα της φιγούρας και μετά του
δίνουμε οδηγίες για το πώς θέλουμε να της δώσουμε κίνηση. Εδώ, ο δημιουργός
αποκτά τον ρόλο του σκηνοθέτη».

Χαρακτηριστικά δείγματα κινουμένων σχεδίων, δύο διαστάσεων κυρίως, είναι οι
ταινίες «Βασιλιάς των Λιονταριών» και «Η Παναγία των Παρισίων». Τα καλύτερα,
σύμφωνα με τον καθηγητή, και πιο πετυχημένα τρισδιάστατα κινούμενα σχέδια τα
είδαμε στις ταινίες «Σρεκ», «Μπαμπούλας Α.Ε.» και «Εποχή των Παγετώνων».

Το επόμενο βήμα στην τέχνη των κινουμένων σχεδίων, λέει ο κ. Κομνηνός,
είναι η δημιουργία χαρακτήρων, πιστών αντιγράφων του ανθρώπου (synthespians).
Κάτι που αποτελεί το αντικείμενο της νέας ταινίας «Simone», στην οποία
πρωταγωνιστεί ο Αλ Πατσίνο. «Δεν θα τους χρησιμοποιήσουμε όμως ως
πρωταγωνιστές, αλλά ως ψηφιακούς κασκαντέρ. Θα φτάσουμε στο σημείο, όπου ακόμα
και οι επαγγελματίες δεν θα είναι σε θέση να διακρίνουν τη διαφορά ανάμεσα
στους αληθινούς ηθοποιούς και τους ψηφιακούς».

Στην υπηρεσία του κινηματογράφου

Δείγμα τρισδιάστατου κινουμένου σχεδίου από το εργαστήριο του Πέτρου Κομνηνού

Ο όγκος της δουλειάς που απαιτεί μία ταινία με ψηφιακά κινούμενα σχέδια ή
πολλά εφέ σήμερα είναι πολύ μεγαλύτερος από ό,τι μπορεί να φανταστεί ο μέσος
θεατής που απολαμβάνει το ολοκληρωμένο προϊόν στην οθόνη. Δεκάδες ειδικοί από
τους χώρους της τεχνολογίας, της επιστήμης και της τέχνης συνεργάζονται για
πολλούς μήνες και ώρες κάθε μέρα χρησιμοποιώντας τα ισχυρότερα υπολογιστικά
συστήματα στη βιομηχανία του κινηματογράφου.

Στην ταινία «Η καταιγίδα», για παράδειγμα, οι παραγωγοί ζήτησαν τη βοήθεια
ενός από τους καλύτερους καθηγητές πανεπιστημίου στον τομέα της υδροδυναμικής.
Με τη συμβολή του, εξηγεί ο κ. Πέτρος Κομνηνός, η ομάδα των ερευνητών τους
ανέπτυξε ένα υπολογιστικό μοντέλο του ωκεανού, που «έτρεξε» για πολλές ημέρες
σε ισχυρούς υπολογιστές, ώστε να προσομοιώσει, όσο γίνεται πειστικότερα, τα
γιγαντιαία κύματα που χρησιμοποιήθηκαν σε πολλές σκηνές του έργου. Μόλις
ολοκληρώθηκε η προσομοίωση, οι σχεδιαστές των σκηνών εντόπισαν το κατάλληλο
σημείο στην εικονική επιφάνεια του ωκεανού, το οποίο θα μπορούσε να
χρησιμοποιηθεί στην ταινία. Είχαν δυσκολία όμως στο να προσομοιώσουν τον αφρό
στην επιφάνεια των κυμάτων, καθώς δεν υπήρχε αντίστοιχο μαθηματικό μοντέλο.
Χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουν την καλλιτεχνική τους μαεστρία για να λύσουν το
πρόβλημα, δημιουργώντας τεχνητό αφρό. Οπτικά, η τελική εικόνα που θαύμασαν
εκατομμύρια θεατές στην οθόνη ήταν εντυπωσιακή, αποτέλεσμα της τέλειας μίξης
τέχνης και επιστήμης.

Μέλλον με βιντεο-παιχνίδια

Τα ψηφιακά κινούμενα σχέδια χρησιμοποιούνται επίσης στα ηλεκτρονικά παιχνίδια
και τις εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας. Ο κ. Πέτρος Κομνηνός πιστεύει ότι
το μέλλον ανήκει στα βίντεο γκέιμς, που θα πάρουν τα ηνία από τον
κινηματογράφο.

«Το ηλεκτρονικό παιχνίδι είναι μία τελείως διαφορετική εμπειρία. Εκεί, η
γραμμική αφήγηση μιας ταινίας αντικαθίσταται από μία διαδραστική εμπειρία
εμβύθισης. Ο παίκτης έρχεται σε επαφή με έναν τεχνητό κόσμο και τους κατοίκους
του. Η αφήγηση ορίζεται από τον παίκτη και αντιπροσωπεύει την εμπειρία του,
την ανακάλυψη και το ταξίδι του μέσα στον φανταστικό αυτό κόσμο. Και
ταυτόχρονα, μοιράζεται αυτή την εμπειρία μαζί με άλλους παίκτες, που μπορεί να
βρίσκονται σε πολλά σημεία του πλανήτη».

Πάντως, υπάρχει κάτι ακόμα που βασανίζει τους δημιουργούς κινουμένων σχεδίων:
Η πιστή απεικόνιση του ανθρώπινου δέρματος. «Δεν μπορούμε να το μιμηθούμε
ακόμα όπως θα θέλαμε. Δεν μπορούμε να το κάνουμε να κάμπτεται, να
σχηματίζονται ρυτίδες ή να αντανακλά το φως».