Δύο αιώνες στη ζωή της Χαλκίδας

Η γέφυρα του Ευρίπου, που εγκαινιάστηκε το 1858, σε φωτογραφία της δεκαετίας του 1880. Από το λεύκωμα του Ελευθέριου Μ. Ιωαννίδη «Η ιστορία του Δήμου Χαλκιδέων 1836-2000»

«Παρά την άνω Πύλην, εις τρώγλην εις ένα τουρκόσπιτον κατοικεί η ηρωίδα του»,
γράφει ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης για την περιοχή του Φρουρίου της Χαλκίδας,
σε μια περιγραφή του στο περίφημο διήγημά του «Η Φόνισσα». Ο Άγιος των
ελληνικών γραμμάτων ήταν συναισθηματικά δεμένος με την πόλη, γιατί φοίτησε στο
Γυμνάσιο της Χαλκίδας το 1867-1868.

Η αναφορά στον Παπαδιαμάντη είναι ένα από τα σημαντικά στοιχεία και
ντοκουμέντα που αναφέρει στο βιβλίο του «Η ιστορία του Δήμου Χαλκιδέων
1836-2000» ο Ελευθέριος Μ. Ιωαννίδης, που κυκλοφορεί σε καλαίσθητη έκδοση από
την εταιρεία Ευβοϊκών Σπουδών (Τμήμα Χαλκίδας).

Ειδική αναφορά γίνεται και στον Γιάννη Σκαρίμπα. Έναν Χαλκιδέο που δεν
γεννήθηκε στη Χαλκίδα, αλλά έμεινε και στέριωσε σ’ αυτήν την πόλη, γιατί τον
μάγεψε η αινιγματική της ομορφιά – όπως επισημαίνει η επιμελήτρια της έκδοσης,
φιλόλογος Χρυσούλα Παπαγεωργοπούλου -, έστησε τα σκηνικά του στους δρόμους, τα
καφενεία και το λιμάνι της και έγραψε για τους ανθρώπους της, ευμετάβλητους
σαν τα νερά του Ευρίπου.

Στο προλογικό σημείωμα, η Χρυσούλα Παπαγεωργοπούλου δίνει στον αναγνώστη
στοιχεία και εικόνες και γενικώς τον βάζει στο πνεύμα και στην ουσία αυτού του
πολύτιμου βιβλίου, για το οποίο – πολύ σωστά – επισημαίνει ότι δεν πρέπει ν’
αντιμετωπιστεί ως λογοτεχνικό κείμενο, αλλά περισσότερο ως αρχειακή έρευνα.

Με αυτό τον απλό και κατανοητό τρόπο, οι Χαλκιδέοι θα μάθουν τη σύγχρονη
ιστορία της πόλης τους και οι μη Χαλκιδέοι θα γνωρίσουν μια άλλη Χαλκίδα, πέρα
από τα ουζερί της παραλίας και το φαινόμενο της παλίρροιας.

Είναι πολύ χαρακτηριστική η σκέψη που διατυπώνει ο συγγραφέας: «Χάνουμε τα
μνημεία μας, ας μη χάσουμε τη μνήμη μας». Και σ’ αυτό βοηθά ο Ελευθέριος Μ.
Ιωαννίδης με το βιβλίο του. Εκτός από τις προσωπικές του μαρτυρίες που
καλύπτουν μισό αιώνα, φέρνει στο φως αρχεία, πρωτόκολλα, δημοσιεύματα σε
τοπικές εφημερίδες και φωτογραφίες σπάνιες. Οι τελευταίες διηγούνται με τον
δικό τους τρόπο την ιστορία και πλουτίζουν σημαντικά τα κείμενα. Υπάρχουν
φωτογραφίες που δείχνουν το Κάστρο, την Αγία Παρασκευή, τη Μεσαιωνική Τάφρο,
τον Μύλο, το Τζαμί, τον Σιδηροδρομικό Σταθμό, τις Γέφυρες. Υπάρχουν και
στιγμιότυπα από το 1904, στα εγκαίνια του Σιδηροδρομικού Σταθμού, όπου ήταν
παρών ο βασιλιάς Γεώργιος και η βασιλική οικογένεια.

Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι την ιστορία του δήμου της πόλης, δημοσίευσε σε
συνέχειες η από το 1932 εκδιδόμενη εβδομαδιαία εφημερίδα «Πανεβοϊκό Βήμα» το
1996 με τίτλο «Δήμος Χαλκιδέων – 160 χρόνια από την ίδρυσή του».

Τα 16 κεφάλαια του βιβλίου παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από ιστορικής
πλευράς: Το Κάστρο, οι άλλες συνοικίες της Χαλκίδας και τα τοπωνύμια, η
κατεδάφιση των τειχών του Ενετικού Κάστρου. Οι γέφυρες και τα εγκαίνιά τους. Η
μεγάλη εμποροπανήγυρις της Αγίας Παρασκευής, η περίοδος της γερμανικής κατοχής.

INFO

Ελευθέριος Μ. Ιωαννίδης «Η ιστορία του Δήμου Χαλκιδέων 1836-2000» Εκδ.
Εταιρεία Ευβοϊκών Σπουδών – Τμήμα Χαλκίδας Σελ. 150, τιμή: 20 ευρώ.
Πληροφορίες στα τηλ. 02210-84605 και 77092