o υποψήφιος Χαμηλές δαπάνες για την εκπαίδευση

Μείωση συμμετοχής στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, σε
αντίθεση με την Τριτοβάθμια, όπου παρατηρείται… εκτίναξη στον αριθμό
φοιτητών. Χαμηλές δαπάνες για την εκπαίδευση σε σχέση με το ΑΕΠ, αλλά στις
πρώτες θέσεις όσον αφορά τους μισθούς δασκάλων- καθηγητών και με λιγότερες
συγκριτικά ώρες διδασκαλίας. Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία για το
εκπαιδευτικό προφίλ της Ελλάδας, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ για το
2001.

Η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των πρώτων χωρών του ΟΟΣΑ όσον αφορά τον δείκτη της αναλογίας μισθού σε σχέση με το ΑΕΠ

«Στον τομέα της εκπαίδευσης υπάρχει μια εικόνα σαφώς βελτιωμένη και μπορούμε
να είμαστε υπερήφανοι για τις εκπαιδευτικές επιδόσεις των τελευταίων είκοσι
πέντε χρόνων», δηλώνει σχολιάζοντας την έκθεση του ΟΟΣΑ για το 2001 ο γενικός
γραμματέας του υπουργείου Παιδείας, Αθ. Τσουροπλής. Δεν αρνείται βέβαια πως
«υπάρχουν ακόμα προβλήματα» και αναφέρει για παράδειγμα ότι «οι δημόσιες
δαπάνες για την εκπαίδευση (σε ποσοστό ΑΕΠ) στην Ελλάδα είναι από τις
χαμηλότερες ανάμεσα στα κράτη του ΟΟΣΑ».

Σύμφωνα με την έκθεση, σε 13 από τα 20 κράτη του ΟΟΣΑ που διέθεταν συγκριτικά
δεδομένα, η συμμετοχή στην εκπαίδευση παρουσίασε αύξηση συνολικά στα επίπεδα
εκπαίδευσης μεταξύ 1995 και 1999. Ωστόσο, στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια
Εκπαίδευση η αύξηση αφορούσε μόνον τα 9 από τα 13 κράτη, με Ελλάδα, Πορτογαλία
και Ισπανία να έχουν μείωση 9% ή περισσότερο. Αντιθέτως, στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση στην Ελλάδα σημειώθηκε αύξηση πάνω από 20%.

Ο ρυθμός αποφοίτησης

Αυξημένοι εμφανίζονται και οι ρυθμοί αποφοίτησης από τη λυκειακή εκπαίδευση,
που στις περισσότερες χώρες υπερβαίνουν το 80%. Στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό
κυμαίνεται στο 67%. Αξίζει να σημειωθεί πως από τις χώρες όπου υπάρχουν
διαθέσιμα στοιχεία τα ποσοστά αποφοίτησης από τη λυκειακή εκπαίδευση των
γυναικών υπερβαίνουν εκείνα των ανδρών, με τη διαφορά αυτή να ξεπερνά τις 10
ποσοστιαίες μονάδες στην Ελλάδα. Οι πόρτες της εργασίας δεν ανοίγουν, όμως, το
ίδιο εύκολα για τις γυναίκες, όπου το ποσοστό συμμετοχής τους στο εργατικό
δυναμικό για όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης βρίσκεται στο 62% κατά μέσο όρο και
στο 53% για την Ελλάδα. Το αντίστοιχο ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό
για τους άνδρες είναι στο 84% κατά μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στο 86% για την
Ελλάδα.

Γενικότερα, πάντως, στο τέλος της λυκειακής εκπαίδευσης περισσότεροι από τους
μισούς μαθητές των κρατών του ΟΟΣΑ εγκαταλείπουν την εκπαίδευση και
εισέρχονται στην αγορά εργασίας, με τους 4 στους 10 αποφοίτους Δευτεροβάθμιας
Εκπαίδευσης να σκοπεύουν να παρακολουθήσουν προγράμματα Τριτοβάθμιας
Εκπαίδευσης. Ωστόσο, και μόνον το προσόν της αποφοίτησης από τη λυκειακή
εκπαίδευση δίνει σε 14 από 29 κράτη του ΟΟΣΑ «προβάδισμα» 10 ποσοστιαίων
μονάδων όσον αφορά τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, σε σύγκριση με όσους
δεν κατέχουν απολυτήριο Λυκείου.

Η διαφορά γίνεται εντονότερη στις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς σε 20 από 29
κράτη του ΟΟΣΑ η πλειονότητα (πάνω από 70%) των ανδρών ηλικίας 55 έως 64 ετών
με πτυχίο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης συμμετέχει στο εργατικό δυναμικό.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, τα ποσοστά ανεργίας των ατόμων χωρίς πτυχίο λυκειακής
εκπαίδευσης τείνουν να είναι συγκριτικά χαμηλά, γεγονός που αποδίδεται στο ότι
η γεωργία είναι ακόμη ένας σημαντικός τομέας της εργασίας στη χώρα.

Πρωτιά στους μισθούς των καθηγητών

Οι μισθοί των καθηγητών της Πρωτοβάθμιας και της γυμνασιακής Εκπαίδευσης, με
15 χρόνια εμπειρίας, είναι ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ χαμηλότεροι κατά το
έτος 1999 από ό,τι το έτος 1994 σε όλα τα κράτη του ΟΟΣΑ, με εξαίρεση μόνον
την Ελλάδα και τη Νέα Ζηλανδία.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των πρώτων χωρών του ΟΟΣΑ όσον
αφορά τον δείκτη της αναλογίας μισθού σε σχέση με το ΑΕΠ (χρησιμοποιώντας και
τον συντελεστή αγοραστικής δύναμης), καθώς τόσο στην Πρωτοβάθμια όσο και στη
Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ο δείκτης κυμαίνεται στο 1,3 στην αρχή της
μισθολογικής κλίμακας έως το 1,6 έπειτα από 15 χρόνια. Οι αντίστοιχοι μέσοι
όροι των δεικτών για τα κράτη του ΟΟΣΑ είναι για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
0,97 στην αρχή της μισθολογικής κλίμακας και 1,32 έπειτα από 15 χρόνια, ενώ
για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση είναι 1,01 στην αρχή και 1,36 ύστερα από 15
χρόνια.

Ειδικά για τους δασκάλους υπογραμμίζεται ότι σε 13 κράτη του ΟΟΣΑ ο μισθός
τους είναι το λιγότερο 10% χαμηλότερος από τους μισθούς πολιτικού μηχανικού,
ανώτερου διοικητικού στελέχους, υγειονομικού μηχανικού, καθηγητή Μαθηματικών,
διευθυντή σχολείου ή ιατρού. Αυτό, ωστόσο, δεν ισχύει για την Ελλάδα, όπου
μαζί με το Μεξικό και την Πορτογαλία, ο μισθός του δασκάλου είναι το ελάχιστο
10% υψηλότερος από ό,τι σε αντίστοιχα επαγγέλματα.

Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος των ωρών διδασκαλίας των δασκάλων – καθηγητών
για τα κράτη του ΟΟΣΑ είναι ανά έτος για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση 801 ώρες,
για τη γυμνασιακή εκπαίδευση 716 ώρες, για τη γενική λυκειακή εκπαίδευση 662
ώρες και για την τεχνολογική και επαγγελματική εκπαίδευση 692 ώρες. Στην
Ελλάδα, ο αριθμός των ωρών διδασκαλίας ετησίως είναι μικρότερος καθώς οι
δάσκαλοι έχουν 780 διδακτικές ώρες, ενώ οι καθηγητές στο Γυμνάσιο, στο Λύκειο
γενικής εκπαίδευσης και στην τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση 629 ώρες.

Όσον αφορά την αναλογία μαθητών προς το διδακτικό προσωπικό, στην Ελλάδα
ανέρχεται στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση σε 13,5 μαθητές ανά δάσκαλο (με μέσο όρο
του ΟΟΣΑ 18 μαθητές ανά δάσκαλο) και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση σε 10,6
μαθητές ανά καθηγητή (με μέσο όρο ΟΟΣΑ 14,6).

Οι δαπάνες σε ποσοστά

* Η δαπάνη κατά μέσον όρο ανά μαθητή – σπουδαστή στην Ελλάδα ως προς το κατά
κεφαλήν ΑΕΠ είναι 17% για την Πρωτοβάθμια, 23% για τη Δευτεροβάθμια και 29%
για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ενώ οι αντίστοιχοι μέσοι όροι των κρατών του
ΟΟΣΑ είναι 19%, 26% και 44%.

* Οι επενδύσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα/σχολεία, σε σχέση με το ΑΕΠ, ανήλθε
στην Ελλάδα σε 4,76% για το 1998 (με το 3,44% δημόσιες δαπάνες), ενώ ο μέσος
όρος των επενδύσεων στις χώρες του ΟΟΣΑ κυμάνθηκε στο 5,7% του αθροιστικού
ΑΕΠ.

* Το 6,9% του κρατικού προϋπολογισμού διέθεσε η Ελλάδα για την εκπαίδευση το
1998, με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στο 12,9%.

* Το 85% των συνολικών δαπανών για την εκπαίδευση στην Ελλάδα αφορά τον
τακτικό προϋπολογισμό (το υπόλοιπο αφορά δημόσιες επενδύσεις), ποσοστό που
ανέρχεται στο 92% κατά μέσον όρο του ΟΟΣΑ.

* Οι δαπάνες για αμοιβές εκπαιδευτικού προσωπικού ανέρχονται στην Ελλάδα στο
88% του τακτικού προϋπολογισμού, ενώ στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στο 80%.