Δρόμοι

Ο καπιταλισμός…

… έχει άραγε σωτηρία; Και ποιος μπορεί να τον ξανασώσει; Εκείνοι που τον
είχαν σώσει και στη δεκαετία του 1920, υποστηρίζει ο Ρόμπερτ Κάτνερ. Ο εκδότης
του περιοδικού «Αμέρικαν Πρόσπεκτ» είναι κατηγορηματικός: πιστεύει πως η
ελεύθερη αγορά είναι η έσχατη οικονομική απάτη. Μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες,
η αμερικανική πολιτική οικονομία έχει μεταμορφωθεί δραματικά. Η κυβέρνηση
Μπους, οι Ρεπουμπλικανοί και τρεις δεκαετίες συντηρητικής ιδεολογίας
αντικρύζουν την ενδεχόμενη συντριβή τους. Τα χθεσινά συντηρητικά κλισέ έχουν
γίνει η σημερινή πολιτική καταισχύνη. Μια οδυνηρή εικόνα σχηματίζεται στα
μάτια του κόσμου, που συνειδητοποιεί ποια είναι τα όρια της αγοράς και ποιος ο
«εξυγιαντικός» ρόλος των κυβερνήσεων. Θα περάσει πολύς καιρός για να μπορέσει
να ξαναπεί κανείς χωρίς να κοκκινίσει πως οι αγορές λειτουργούν καλύτερα από
τις κυβερνήσεις.

Οι επενδυτές…

… εξαπατήθηκαν από μετοχές-κράχτες επιχειρήσεων που δημοσίευαν ανύπαρκτα
κέρδη – καρπός και αυτές της απελευθέρωσης της αγοράς. Τρισεκατομμύρια δολάρια
τοποθετήθηκαν σε «επενδύσεις» που δεν πρόκειται ποτέ να αποφέρουν κέρδη. Η
κρίση του χρηματιστηρίου είναι περισσότερο μια κρίση εμπιστοσύνης. Είναι μια
αργοπορημένη αναγνώριση της οικονομικής πραγματικότητας. Και κάτι μας θυμίζει,
λέει ο Κάτνερ. Τα ίδια είχαν συμβεί και στη δεκαετία του 1920. Και είχαν
βρεθεί τότε άνθρωποι που είχαν οδηγήσει, θέλοντας και μη, εκείνο το πρωτόγονο,
διεφθαρμένο και σαθρό καπιταλιστικό σύστημα στη σύγχρονη μεκτή οικονομία. Τώρα
ξαναρχόμαστε πάλι στα ίδια.

Η ελεύθερη αγορά…

… είναι η υπέρτατη οικονομική απάτη. Στην περίοδο Ρήγκαν-Μπους, λέει ο
Κάτνερ, όταν ο φονταμενταλισμός του είδους που υποστήριζε η αρθρογραφία της
«Γουώλ Στρητ Τζόρναλ» και το Ίδρυμα Χέριτατζ απλωνόταν σαν πετρελαιοκηλίδα,
μολύνοντας όχι μόνο τους Ρεπουμπλικανούς αλλά και πολλούς (νεο)Δημοκρατικούς,
η ελεύθερη αγορά πήρε το πάνω χέρι. Ακόμη και σήμερα, η λατρεία της αγοράς
χαρίζει φόρους και στερεί από τους Αμερικανούς τις πιο στοιχειώδεις κοινωνικές
επενδύσεις. Γιατί οι Αμερικανοί δεν έχουν καλή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη;
Επειδή η επικρατούσα ιδεολογία πρεσβεύει ότι η αγορά μπορεί να προσφέρει
καλύτερες υπηρεσίες σε αυτόν τον τομέα – και ας αποδεικνύεται στην πράξη
καταστροφική η ιδιωτικοποίηση της υγείας. Γιατί οι μισοί Αμερικανοί
εργαζόμενοι δεν έχουν συντάξεις; Επειδή η ελεύθερη αγορά υποτίθεται πως θα
λύσει και αυτό το πρόβλημα. Η κορωνίδα της ελεύθερης αγοράς είναι η παγκόσμια
ελεύθερη αγορά, στην οποία οι κερδοσκοπικές κινήσεις κεφαλαίων καταστρέφουν
κάθε τόσο τις οικονομίες των αναπτυσσόμενων χωρών, υπονομεύουν τους
εργαζομένους των ανεπτυγμένων χωρών και δημιουργούν φορολογικούς παραδείσους
για τους πλούσιους.

Μια αντεπίθεση…

… βλέπει σαν «φάρμακο» ο Ρόμπερτ Κάτνερ, που δεν θα περιορίζεται μόνο στην
πάταξη της διαφθοράς και της απάτης των επιχειρήσεων. Αυτή η αντεπίθεση θα
έχει ως στόχο την αποκατάσταση της μεικτής οικονομίας και την απαξίωση του
φονταμενταλισμού της αγοράς.