ΕΛΕΝΗ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ-ΧΟΥΚ Έκανε σπίτια της τους βυθούς του κόσμου

Το σπίτι της Ελένης Αποστολοπούλου-Χουκ είναι γεμάτο με κοχύλια και δώρα της θάλασσας κάθε λογής ενώ η μνήμη της είναι γεμάτη εικόνες του βυθού. Πάνω: είδος ψαριού-κλόουν καθώς τρεφεται με τα υπολείμματα της τροφής ενός ροφού

Τα νησιά Φερόες, στη μέση του Ατλαντικού, το Δέλτα του Οκαβάνγκο στην
Μποτσουάνα, η Αρκτική, η βυθισμένη πόλη Μπομενέντε στη Βόρεια Θάλασσα ή το
νησάκι Σάμπα στις Ολλανδικές Αντίλες είναι μόνο μερικές από τις «στάσεις» στην
καταδυτική περιπέτεια μιας ζωής…

Διαβάθμιση δεν υπάρχει στις εμπειρίες της. Δεν υπάρχει ταξίδι, κατάδυση,
εξερεύνηση ή περιπέτεια που να τη χαρακτηρίζει περισσότερο συναρπαστική από
κάποια άλλη. Όλα είναι εξίσου σημαντικά, εξίσου συναρπαστικά, εξίσου μαγικά.
Περισσότερο από 40 χρόνια η Ελένη Αποστολοπούλου-Χουκ αναμετράει τις δυνάμεις
της με την πρόκληση, όπου κι αν βρίσκεται αυτή: στα βάθη της γης ή της
θάλασσας, κολυμπώντας ανάμεσα στα ερείπια από βυθισμένες πολιτείες ή πλάι σε
φάλαινες, καρχαρίες, κροκόδειλους, στο βόρειο ή στο νότιο ημισφαίριο,
οπουδήποτε το υγρό στοιχείο δημιουργεί μυστήρια και ζητάει ανθρώπους να τα
ανακαλύψουν.

Η ηλικία της είναι κι αυτή ένα μυστήριο. «Είμαι όσο φαίνομαι και όσο
αισθάνομαι», λέει χαμογελώντας η γυναίκα που πήρε ένα από τα πρώτα διπλώματα
αυτοδύτη στην Ελλάδα, με δάσκαλο τον «πρωτομάστορα» της αυτόνομης κατάδυσης
Μανώλη Παπαγρηγοράκη. Στην Ολλανδία, όπου ζει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου,
εργάζεται («ναι εργάζομαι ακόμη, παρ’ όλο που έχω βγει στη σύνταξη, γιατί μου
είναι αδύνατον να μην»…) ως μεταφράστρια, με ειδίκευση σε θέματα ολλανδικής
φιλολογίας αλλά και σε νομικά ζητήματα. Η Ελένη Αποστολοπούλου-Χουκ είναι
κυρίως αυτοδύτρια, αρχαιολόγος, σπηλαιολόγος, «ερασιτέχνης βιολόγος», καθώς
έχει συμμετάσχει σε αμέτρητες ερευνητικές αποστολές, στα περισσότερα σπήλαια
και στις θάλασσες του πλανήτη.

Εξακολουθεί να βουτάει, εξακολουθεί να έρχεται στην Ελλάδα δύο μήνες κάθε
χρόνο, αλλά… «τον τελευταίον καιρό ξαναζώ όλες τις περιπέτειες που σημάδεψαν
τη ζωή μου. Ξαναβλέπω τις σημειώσεις τόσων χρόνων, στο μυαλό μου ξανάρχονται
εικόνες, εμπειρίες, που τώρα τις γράφω». Το βιβλίο της, που κυκλοφόρησε πριν
από ένα μήνα από τις Εκδόσεις Φυτράκη και έχει τίτλο «Γαλάζιος Χρυσός», δεν
είναι το πρώτο. Εδώ όμως περιγράφει πρώτη φορά τις θαλασσινές της περιπέτειες
από κάθε γωνιά της γης: από το Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας, από την Αφρική, το
Δέλτα του Παρανά στον ποταμό Τίγρη, τον Βόρειο και τον Νότιο Πόλο, τα Νησιά
των Πουλιών, τους πάγους της Ολλανδίας, την Καραϊβική, τη Μυτιλήνη… Σ’ ένα
CD, το οποίο κυκλοφορεί μαζί με το βιβλίο, έχει καταγράψει το τραγούδι των
φαλαινών, όπως το «ψάρεψε» σε μεγάλα βάθη, «στον Καναδά, στους Πόλους, στην
Καραϊβική, στα Κανάρια Νησιά, στη Βόρεια Θάλασσα»… Το επόμενο βιβλίο της (θα
είναι έτοιμο τον Σεπτέμβριο) είναι γεμάτο αφηγήσεις από τις εξερευνήσεις της
«στις φλέβες της γης. Σε σπήλαια σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου έχω βρεθεί με
ερευνητικές και επιστημονικές ομάδες όλα αυτά τα χρόνια».

Η Ελληνίδα των καταδύσεων, η σεμνή κυρία που λατρεύει τη θάλασσα και
την περιπέτεια, είχε κάνει σαφές από παιδί (και σε χρόνια πολύ δύσκολα για τα
κορίτσια που πατούσαν με πείσμα το πόδι για να περάσουν την άποψη και το
«θέλω» τους) πως τίποτε δεν μπορεί να την κρατήσει μακριά από τη θάλασσα. «Ο
πατέρας μου λάτρευε τη θάλασσα και μ’ έμαθε να τη λατρεύω κι εγώ. Πέθανε πριν
προλάβει ν’ ακούσει τις ιστορίες, τις περιπέτειες, τους κινδύνους που πολλές
φορές πέρασα. Είχα όμως τη μητέρα μου, που κι αυτήν το νερό τη ζωντάνευε και
ξανάνιωνε παρακολουθώντας από κοντά τη θαλασσινή ζωή μου. Κι αργότερα, όταν
γεννήθηκε ο γιος μου έκανα μαζί του ό,τι είχε κάνει ο πατέρας μου με μένα: τον
πήγαινα στη θάλασσα και του έδειχνα τα μυστικά της». Αμέτρητες ιστορίες
αφηγήθηκε στον γιο της, αργότερα στα εγγόνια της, κι έχει ακόμη άλλες τόσες να
διηγηθεί…

Πρόκληση οι διαφορές

«Η θάλασσα είναι υγρή και κρύα», λέει με μια γκριμάτσα απέχθειας ο Κέις
Χουκ, ο Ολλανδός σύντροφος της Ελένης Αποστολοπούλου-Χουκ, συνταξιούχος
νομικός. Είναι παντρεμένοι 53 χρόνια τώρα. Εκείνος, αν και ξέρει κάθε
λεπτομέρεια για τα ταξίδια και τις περιπέτειές της, ποτέ δεν ακολούθησε.
Εξάλλου, με δυσκολία βρέχει τους αστραγάλους του! Έμαθε όμως να ζει με μια…
γοργόνα, να απολαμβάνει μέσα από το βλέμμα, τις διηγήσεις και τις φωτογραφίες
της τη χαρά που προσφέρει σ’ εκείνην η περιπέτεια. Το πρόσωπό του γαληνεύει
από ευτυχία όταν λέει για την Ελένη πως «έχει υπερβολική ενέργεια και πάθος
για ζωή. Είναι γεμάτη πρωτοβουλίες, ιδέες, ενώ το μυαλό της βρίσκεται συνεχώς
απασχολημένο να καταστρώνει το επόμενο σχέδιο»… Σεβασμός στις διαφορές,
αγάπη για τη ζωή, την ελευθερία και βαθιά εκτίμηση στα «θέλω» τού καθενός
κράτησαν το ζευγάρι αγαπημένο τόσα χρόνια. «Οι διαφορές είναι κι αυτές
πρόκληση», θα συμφωνήσουν κι οι δυο.

Παρέα με κροκόδειλους

Πελώριο κοράλλι της Καραϊβικής σε μία από τις χιλιάδες «στιγμές του βυθού» που έχει αποτυπώσει σε φιλμ όλα αυτά τα χρόνια η Ελένη Αποστολοπούλου-Χουκ

Πέντε μέρες στα έλη Έβεργκλεϊντς στην Αμερική και άλλες τόσες στο Δέλτα
του Οκαβάνγκο στην Μποτσουάνα της Αφρικής, η Ελένη Αποστολοπούλου-Χουκ τις
πέρασε κολυμπώντας παρέα με… κροκόδειλους. «Το ταξίδι το πρότεινε ο Φρεντ,
ένας Ολλανδός φίλος, βιολόγος και αυτοδύτης. Τα έξοδα ήταν τεράστια, ο
ελεύθερος χρόνος ανύπαρκτος, αλλά η πρόκληση μεγάλη. Ήταν οι πιο πρωτότυπες
ημέρες της καταδυτικής μου ζωής αλλά και οι πιο επικίνδυνες. Επέστρεψα στην
Ολλανδία ευτυχισμένη», θυμάται σήμερα. Πίσω στην Ευρώπη, στη Βόρεια Θάλασσα,
ως μέλος μιας ολλανδικής ομάδας υποβρύχιας αρχαιολογίας, συμμετείχε στις
έρευνες για τον εντοπισμό του καταποντισμένου χωριού Σταβόρεν. «Το “ζευγάρι”
μου στη διάρκεια εκείνης της κατάδυσης ήταν ο Μπεν. Ήμασταν δεμένοι με ένα
σχοινί (body line) και βρήκαμε τον βυθό στα 30 μέτρα. Μόνο όταν φωτίσαμε με
τους φακούς καταλάβαμε πως ο “βυθός” ήταν ένα σπίτι, με τοίχους και παράθυρα
από τα οποία κρεμόντουσαν τσαμπιά από μύδια. Είδαμε επίσης έναν μπόγο από
δίχτυα, που ήμουν σίγουρη από την πρώτη στιγμή ότι κάτι έκρυβε. Είχαμε μείνει
αρκετή ώρα σε μεγάλο βάθος και γι’ αυτό ζητήσαμε από τους αυτοδύτες που
βρίσκονταν στο σκάφος να συνεχίσουν την κατάδυση και να ανεβάσουν το “εύρημα”.
Μετά από λίγη ώρα, έφεραν στο σκάφος ένα άγαλμα της Παναγίας με το Χριστό, που
σήμερα βρίσκεται στο μουσείο του νέου χωριού Σταβόρεν».

Μαγικές (αν και τρομακτικές ορισμένες) είναι οι εικόνες από τα ταξίδια και τις
καταδύσεις της στα νησιά της Καραϊβικής και στις Ολλανδικές Αντίλες. Εκεί, στο
νησί Μπονέρ, και σε βάθος 35 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, η
Ελένη Αποστολοπούλου-Χουκ συνάντησε έναν καρχαρία μήκους περίπου δύο μέτρων, ο
οποίος, αν και αρχικά έμοιαζε ακίνδυνος, επιτέθηκε πρώτα σ’ εκείνην (που τον
περιεργαζόταν από πολύ κοντινή απόσταση, είναι αλήθεια) και στη συνέχεια στον
Τζον και στον Φρεντ που κολυμπούσαν δίπλα της. «Γλίτωσα από θαύμα. Χάρη στη
φόρμα που φορούσα και που ήταν αρκετά νούμερα μεγαλύτερη, τα δόντια του
καρχαρία έσκισαν μόνο το φαρδύ παντελόνι κι όχι τη σάρκα μου»…

INFO

Το βιβλίο της Ελένης Αποστολοπούλου-Χουκ «Γαλάζιος Χρυσός» κυκλοφορεί από τις
Εκδόσεις Φυτράκη και κοστίζει 22 ευρώ