ΚΑΤΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ Με ταξιδιωτικό οδηγό την περιέργεια

Στην Ακτή του Ελεφαντόδοντου. Τα ταξίδια της Κάτιας Αντωνοπούλου στη Δυτική Αφρική γέννησαν το μυθιστόρημα «Μασάζ»

Ακτή Ελεφαντόδοντου – Μπουργκίνα Φάσο – Μπενίν – Μάλι – Τιμπουκτού – Σενεγάλη
– Τόνγκο – Γκάνα. Εκεί που οι άνθρωποι χορεύουν με τα κρουστά, τραγουδούν
τζαζ, λατρεύουν το χρώμα των λευκών ταξιδιωτών, αγαπάνε χωρίς δεσμεύσεις,
ονειρεύονται να φύγουν για να αλλάξουν τη ζωή προς μια πεντάρα παραπάνω από
αυτή που κερδίζουν στη γη τους. Η Κάτια Αντωνοπούλου, με το ταξιδιωτικό
μικρόβιο να κυλάει στις φλέβες της και να της απομυζεί εμπειρίες και νέες
πραγματικότητες έκανε αυτό το δρομολόγιο για να γνωρίσει τη Δυτική Αφρική. Και
η συγκομιδή της, σε αντίθεση από τα άλλα ταξίδια της στην ασιατική ήπειρο,
γίνεται μυθιστόρημα. Γίνεται «Μασάζ», έρωτας μιας λευκής κοσμοπολίτισσας με
έναν νεώτερό της σοκολατένιο ξεναγό που την θεωρεί το εφαλτήριό του για να
βρεθεί σε άλλες θάλασσες κι ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους.

«Τα ταξίδια παίρνουν χρόνο, ζητάνε αφοσίωση και απαιτούν ικανότητα παρατηρητή.
Διαφορετικά, αγοράζεις καρτ ποστάλ και νομίζεις ότι έχεις βρεθεί κι έχεις
γνωρίσει ένα μέρος», λέει η Κάτια Αντωνοπούλου που τα ταξιδιωτικά γραφεία τής
φαίνονται χρήσιμα μόνο για την αγορά αεροπορικών εισιτηρίων. «Αν δεν μείνεις
σε έναν τόπο για μεγάλο διάστημα, προσπαθώντας να τον κατανοήσεις, έχεις χάσει
τη μαγεία του. Βέβαια όταν η γλώσσα δεν σε βοηθάει, παρατηρείς και
χειρονομείς. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην εξυπηρετηθείς, όπου και να είσαι.
Παντού δημιουργώ φιλίες και δεσμούς. Από όπου έχω περάσει, Πακιστάν,
Αφγανιστάν, Κίνα, Ινδίες, υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους δένομαι και
ξαναβρίσκω την επόμενη φορά. Γιατί δεν είμαι αρπακτικό να παίρνω και να φεύγω,
αλλά επαναλαμβάνω τις διαδρομές».

Γι’ αυτόν τον λόγο της βαθιάς και ουσιαστικής γνωριμίας με τους
εξωτικούς προορισμούς των διαφορετικών νοοτροπιών, η επαγγελματίας
ταξιδιώτισσα γυρίζει πολλές φορές πίσω στον τόπο του εγκλήματος, όπου
επιδιώκει να εκτεθεί σε ισχυρά πολιτισμικά σοκ. Για τα οποία όμως έχει
εκπαιδεύσει τον εαυτό της να αντέχει, με εμβόλια κατά των επιδημιών, με
δροσερά ρούχα και ψάθινα καπέλα, με λιτές λειτουργικές αποσκευές, με έναν
ταξιδιωτικό οδηγό στο χέρι, τη φωτογραφική της μηχανή, τον φορητό υπολογιστή
με το προσωπικό της ημερολόγιο που αντικαθιστά τον απόντα συνταξιδιώτη.

«Ταξιδεύω τόσο κυκλοθυμικά, που νομίζω ότι δεν υπάρχει κανείς να με συνοδεύσει
τώρα πια που δεν ζει ο σύζυγός μου Τζιμ Ουίλσον. Όταν φτάνω σε μία πόλη, το
πρώτο πράγμα που κάνω είναι να ψάξω να βρω το κατάλληλο για μένα κατάλυμα. Από
τον ταξιδιωτικό οδηγό τσεκάρω κάποια ξενοδοχεία που μου τραβάνε το ενδιαφέρον.
Πηγαίνω, βλέπω αρκετά από τα δωμάτια και αποφασίζω. Μου έχει συμβεί, αφού έχω
καταλήξει σε ένα ξενοδοχείο να θελήσω να αλλάξω δωμάτιο για να ζήσω
διαφορετικά το πέρασμα της ημέρας μέσα σ’ αυτό. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό
για μένα, καθώς βρίσκομαι για μεγάλο διάστημα στα δωμάτια των ξενοδοχείων, τις
βραδινές ώρες, όταν γράφω. Σε αυτά τα μέρη, νιώθω σαν ταξιδιώτισσα της
Βικτωριανής εποχής που κρατάει ημερολόγιο με τις εντυπώσεις της. Για μένα
είναι σημαντικό να καταγράφω ό,τι έχω δει ή ακούσει. Και επειδή με ενδιαφέρει
πάντα να συναντώ πρόσωπα που ο ρόλος τους στις κοινωνίες αυτές είναι
εξαιρετικός, δεν θέλω να έχω το δεσμευτικό βάρος άλλης ανθρώπινης παρουσίας
δίπλα μου και να είμαι ευέλικτη, πανέτοιμη να φύγω για κάπου αλλού αν
χρειαστεί. Έτσι βρήκα την Αρουντάτ Ρόι στην Ινδία, επειδή είχα μία φίλη μαζί
μου έχασα τα ίχνη του Δαλάι Λάμα, αλλά και επειδή με τραβάει ο κίνδυνος
βρέθηκα μαζί με τους μουτζαχεντίν στην Καμπούλ».

Είναι βέβαιο ότι η Κάτια Αντωνοπούλου δεν είναι συνηθισμένος τύπος
γυναίκας. Το «για πάντα νέα» την ξεσηκώνει κάθε φορά για νέες ταξιδιωτικές και
ανθρώπινες εμπειρίες. Η αίσθηση μιας ζωής «στον δρόμο» την βγάζει από τον
εφησυχασμό του σπιτιού στην Αθήνα, την ηρεμία του εξοχικού στην Αστυπάλαια και
τελευταία την ρίχνει στην Αφρική με εφόδια τα ελάχιστα γαλλικά της και
τεράστια αποθέματα περιέργειας.

Κι εκεί που θα περίμενε κανείς ότι η μπίτνικ ταξιώτισσα χαρτογραφεί με
λεπτομέρεια τους προορισμούς της, εξομολογείται ότι δεν γνωρίζει από γεωγραφία
και ότι απλά ακολουθεί το ένστικτό της. Κι έτσι, μπήκε μέσα σε πολυμελείς
αφρικανικές οικογένειες που την εμπιστεύθηκαν και άνοιξαν τις καρδιές τους και
έδωσαν τα χαμόγελά τους στον φακό της. «Στην Αφρική συνάντησα ένα Ισλάμ
σεξουαλικά ξέφραγο. Τα παιδιά γεννιούνται εκτός γάμου, οι γυναίκες δεν
κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με τον σύζυγο, αλλά σε ένα κοινό δωμάτιο με τις
αδελφές και τις ξαδέλφες τους, η πορνεία δεν είναι κατάπτυστη, γι’ αυτό και οι
γυναίκες παρατάνε τον άντρα αφήνοντάς του τα παιδιά, αν προκύψει κάποιος άλλος
πιο πολλά υποσχόμενος από τον προηγούμενο. Σ’ εμάς τους δυτικούς, όλα αυτά μας
ακούγονται παράξενα. Όμως, αυτή είναι η πραγματικότητα στην Αφρική. Κι αν δεν
ταξίδευα, δεν έμενα καιρό, δεν ήμουν περίεργη να ρωτάω, να ακούω, να παρατηρώ,
δεν θα τα είχα μάθει από κανέναν ταξιδιωτικό οδηγό».

Η ώρα των πουλιών, η ώρα της πόρνης

Το «Μασάζ» είναι ένα βιβλίο με περιγραφές που σου θυμίζουν τα πλάνα των
ντοκιμαντέρ του National Geographic, λεπτομέρειες γύρω από την καθημερινότητα
που μόνο η μέθοδος ενός εθνολόγου θα μπορούσε να εντοπίσει, παρατηρήσεις που η
κοινωνική ψυχολογία θα συνέλεγε για να μελετήσει τη συμπεριφορά διαφόρων
ομάδων. Η ηρωίδα της Κάτιας Αντωνοπούλου – ανύπαρκτη στην ουσία μέσα σε
τελείως υπαρκτά πρόσωπα – έχει ξεχωρίσει από την Αφρική δύο ώρες: την ώρα των
πουλιών και την ώρα της πόρνης. «Η ώρα των πουλιών αρχίζει εκεί που
σκοτεινιάζει. Ωσάν μόλις να τα γέννησε το σκότος, ξεχύνονται ξεμουρλαμένα στις
πισίνες παίζοντας ένα ερωτικό παιχνίδι ζωής – θανάτου με το νερό…
Αποχωρούντων των πουλιών, τη σκυτάλη της νυχτερινής ζωής αναλαμβάνουν οι
πόρνες. Αρχινούν από την καφετέρια που βλέπει στον δρόμο, λίγο αργότερα κάνουν
μια περατζάδα στην αίθουσα του μπιλιάρδου κι όταν ζευγαρώσουν, αράζουν σε
ερωτικά πρελούδια στα δύο ακριανά τραπεζάκια, κοντά στην είσοδο της πισίνας
(του ξενοδοχείου)…».

Με μια ματιά

Επάγγελμα: ταξιδιώτισσα με τάσεις νομάδα.

Σκοπός: η επίμηκυνση του χρόνου.

Προορισμός: πάντα η Ανατολή.

Διάρκεια: όσο αντέχει.

Εμπειρίες: δεσμοί φιλίας με ανθρώπους, γνωριμία με τον τόπο, τις συνήθειες.

Αποτέλεσμα: η συγγραφή ταξιδιωτικών βιβλίων και μυθιστορημάτων από το 1988
που πήγε για πρώτη φορά στις Ινδίες.

INFO

«Μασάζ», Κάτια Αντωνοπούλου, Εκδ. Ωκεανίδα, σελ. 550, τιμή: 18 ευρώ