Δρόμοι

Το χρώμα…

… του νερού. Αφού φάνηκε τραγικά η απουσία της, η επιστροφή της πολιτικής
γίνεται το ίδιο τραγικά: μια «πολιτική του χάους», όπως τη λέει η συγγραφέας
Τερέζ Ντελπές, ανταγωνίζεται την κοινωνία και το κράτος. Ο εικοστός αιώνας
ήταν ο αιώνας της υπερτροφίας του κράτους. Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα
μπορούσε άραγε να είναι ο αιώνας της καταστροφής του; Τι σημαίνει όταν το
κράτος δεν μπορεί να εγγυηθεί πια την ασφάλεια των πολιτών του ή όταν γίνεται
υπαίτιο για τη σφαγή τους;

Η παγκοσμιοποίηση…

… δεν σημαίνει μονάχα αυξημένη ανταλλαγή «αγαθών», αλλά και αυξημένη
ανταλλαγή «κακών». Την επαύριο του πιο φονικού αιώνα στην ανθρώπινη ιστορία,
οι τρομοκράτες κληρονομούν την πιο μεγάλη κρίση αξιών που γνώρισε ποτέ ο
κόσμος. Κληρονομούν επίσης το πιο φονικό οπλοστάσιο που υπήρξε ποτέ, το
μονοπώλιο στο οποίο είχε μέχρι τώρα το κράτος. Ποιοι είναι οι τρομοκράτες;
Υπάρχουν τρομοκράτες που δρουν εναντίον κρατών (RAF, BR, 17Ν) και τρομοκράτες
που προσλαμβάνονται από κράτη για να τρομοκρατήσουν είτε τους δικούς τους
πολίτες (Έλληνες παρακρατικοί των δεκαετιών 1950 και 1960, λατινοαμερικανικές
δικτατορίες) είτε τους πολίτες άλλων χωρών (ΗΠΑ, Ρωσία, Ισραήλ). Ο τρομοκράτης
του ενός είναι ο αγωνιστής του άλλου.

Σε έναν μικρόκοσμο…

… α λα Μπιν Λάντεν, όπου ο μαζικός φόνος γίνεται χρέος και η αυτοκτονία ένα
από τα κυριότερα όπλα εναντίον ενός κόσμου βυθισμένου στην εγωπάθεια, η
ευκολία να πεθαίνει κανείς γίνεται το μεγάλο όπλο των τρομοκρατών. Δεν
χρειάζεται καμιά ιδιαίτερη εξυπνάδα γι’ αυτό: με εξυπνάδα δανεική, ο
τρομοκράτης γίνεται η ενσάρκωση των «έξυπνων όπλων» του κράτους. Όμως το χρώμα
του νερού είναι το χρώμα του κυπέλλου που το βάζουμε. Τα κράτη είναι το
μονοπώλιο της βίας. Δεν το καταργείς πολεμώντας το με τα δικά του όπλα, απλώς
το αντικαθιστάς με ένα άλλο μονοπώλιο. Τόσο η κρατική τρομοκρατία όσο και η μη
κρατική ανταγωνίζονται για το μονοπώλιο της βίας. Τι σημαίνει άραγε αυτό για
τον πολίτη, που μοναδικό του «όπλο» είναι τα γυμνά του χέρια;

Σε έναν κόσμο…

… όπου ο σπουδαιότερος κανόνας είναι πως δεν υπάρχει κανείς κανόνας,
επισημαίνει ο Ντομινίκ Μουαζί στη «Μοντ», οι κοινωνίες γίνονται ολοένα και πιο
ευάλωτες. Οι κοινωνίες που θεωρείται πως κινδυνεύουν λιγότερο από την
τρομοκρατία, είναι εκείνες που βρίσκονται στα δύο άκρα: οι πιο δημοκρατικές,
γιατί μπορούν εύκολα να εξαλείψουν τα κοινωνικά αίτια της τρομοκρατίας, και οι
πιο αυταρχικές, γιατί μπορούν εύκολα να την πνίξουν στο αίμα. Το δίλημμα που
βάζει κάθε φορά η τρομοκρατία σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αν θα
προσφύγει στον αυταρχισμό για την πάταξή της. Αν υποκύψει στον πειρασμό, τότε
γίνεται η ενσάρκωση της τρομοκρατίας. Το χρώμα του κυπέλλου μπορεί να είναι
διαφορετικό, αλλά το νερό μέσα του μένει το ίδιο.