«Θιασώτης της ένοπλης βίας»

Στη δεκαετία του ’60 το Παρίσι ήταν η πνευματική πρωτεύουσα της παγκόσμιας
επανάστασης. Από τη Ιταλία και τη Γερμανία, άνθρωποι που θα παίξουν αργότερα
ρόλο στο αντάρτικο πόλεων (ο Μπάαντερ, η Ένσλιν, ο Σιμιόνι) έρχονται να
«μυρίσουν ατμόσφαιρα» και να γνωρίσουν τα νέα μαρξιστικά ρεύματα.

Όλοι οι Έλληνες συμμετείχαν στις διαδηλώσεις τού Μάη του ’68, ενώ θεωρείται απόλυτα βέβαιο ότι ο Γιωτόπουλος συμμετείχε ενεργά στις βίαιες εκδηλώσεις μέσω των σχέσεών του με την ομάδα Κριβίν

Εκεί συναντάμε τον Αλέκο Γιωτόπουλο. Έλληνες υπάρχουν πολλοί. Άνθρωποι που
σπούδαζαν στη γαλλική πρωτεύουσα εκείνη την περίοδο θυμούνται ότι στην
αυθόρμητη διαδήλωση, το απόγευμα της 21ης Απριλίου του 1967, όταν στα
φοιτητικά καφενεία του Καρτιέ Λατέν εξαπλώθηκε σαν πυρκαγιά η είδηση ότι στην
Ελλάδα έγινε δικτατορία, συμμετείχαν πάνω από 4.000 άτομα.

Τα πρώτα χρόνια. Για την Ελλάδα, η δεκαετία του ’60 είναι μια πολιτικά
ταραγμένη περίοδος. Όσοι φτάνουν στη Γαλλία για σπουδές είναι έντονα
πολιτικοποιημένοι και οι αναφορές τους αριστερές ή κεντρώες. Ωστόσο, στο
Παρίσι η ατμόσφαιρα είναι πιο χαλαρή, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις δεν
επηρεάζουν τις προσωπικές σχέσεις.

Εκείνη την εποχή πολλοί θυμούνται το Γιωτόπουλο, που βρίσκεται στο Παρίσι πριν
από το 1964 και σπουδάζει Οικονομικά στη Σορβόννη, στα στέκια των Ελλήνων
φοιτητών στο Παρίσι. Οι μαρτυρίες συγκλίνουν σε έναν «γλυκό και ήπιο άνθρωπο»,
τον οποίο οι περισσότεροι συμπαθούσαν και κάποιοι αντιπαθούσαν. «Δεν μου
κολλάει ότι είναι αυτός», αναφέρει άτομο που βρισκόταν στο Παρίσι την ίδια
περίοδο και, αν είναι πράγματι αυτός, «οι αιτίες είναι ψυχαναλυτικές».

Φοιτητικός σύλλογος. Στον φοιτητικό σύλλογο Ένωσις των εν Παρισίοις
Ελλήνων Σπουδαστών (ΕΠΕΣ) – που οφείλει το αρχαιοπρεπές όνομά της στο γεγονός
ότι ιδρύθηκε από τον Αδαμάντιο Κοραή – η αντιπαράθεση γίνεται μεταξύ των
κεντρώων που ελέγχουν την ΕΠΕΣ μέχρι το 1965 και των αριστερών. Ποιοι είναι οι
αριστεροί;

Κάποιοι που βρίσκονται στο Παρίσι από τη δεκαετία του ’50, φυγάδες του
Εμφυλίου Πολέμου, αλλά και τα νέα παιδιά που έρχονται πλήθος από την Ελλάδα με
καταβολές στην ΕΔΑ και τη Νεολαία Λαμπράκη. Είναι όμως και «ανεξάρτητοι της
Αριστεράς». Έτσι χαρακτηρίζουν οι περισσότερες μαρτυρίες τον Γιωτόπουλο.
Υπάρχουν, βέβαια, κάποιοι που υποστηρίζουν ότι ανήκε σε πυρήνες του ΚΚΕ στη
Cite. Αυτό όμως διαψεύδεται από αυτά που γνωρίζουν οι διωκτικές αρχές, αλλά
και τα μέλη του ΚΚΕ που βρίσκονταν στο Παρίσι εκείνη την εποχή, όπως και τα
περί διαγραφής του.

Ωστόσο, το ζητούμενο είναι να πάρουν τον σύλλογο από το Κέντρο, και όλοι οι
αριστεροί είναι μαζί εκείνη την εποχή. Μέχρι το 1966 η αριστερή ομπρέλα
γίνεται τόσο ισχυρή, ώστε να κερδίσει και τις επτά θέσεις στο Δ.Σ. τής ΕΠΕΣ
από το Κέντρο. Τότε εκλέγεται στο Δ.Σ. και ο Γιωτόπουλος.

Ο Γιωτόπουλος έχει ξεκινήσει τις σπουδές του στο Παρίσι πριν από το 1964. Τον
ίδιο χρόνο η ΕΠΕΣ αποφασίζει να εκδώσει ένα περιοδικό, την «Ελληνική
Παρουσία», που όπως όλα τα περιοδικά του είδους είναι ανοικτό στις συνεργασίες
όλων των μελών του συλλόγου. Υπεύθυνος για τη συλλογή των κειμένων είναι ο
Άγγελος Ελεφάντης και στη συντακτική επιτροπή συνεργάζονται μεταξύ άλλων ο
Αλέξανδρος Γιωτόπουλος και ο Νίκος Πουλαντζάς. Η ιστορία του περιοδικού είναι
βραχύβια: θα κλείσει πριν από το 1965.

Εκείνοι που θυμούνται τον Γιωτόπουλο στο Παρίσι λένε ότι «ετρότσκιζε». Στη
Γαλλία οι τροτσκιστές ήταν διαιρεμένοι σε δύο μεγάλες ομάδες: τους φρανκιστές
(στην οποία ανήκει π.χ. η Αρλέτ Λαγκιγιέρ, που πήρε 6% στις τελευταίες
γαλλικές εκλογές) και τους λαμπερτιστές, στους οποίους συγκαταλέγεται και η
ομάδα Κριβίν, στην οποία πρόσκειται ο Γιωτόπουλος. Σε αυτόν τον ιδεολογικό
χώρο συναντώνται αργότερα οπαδοί τού Τσε Γκεβάρα, της ένοπλης προπαγάνδας,
αλλά και παράδοξα ιδεολογικά σχήματα όπως οι τροτσκι-μαοϊστές, με σαφή
προτίμηση στις βίαιες μορφές πάλης.

Δικτατορία. Μέχρι το 1967 οι Έλληνες φοιτητές είναι κάτι σαν μεγάλη
παρέα. Η ατμόσφαιρα μεταβάλλεται άρδην μετά την 21η Απριλίου. «Υπήρξε αμέσως
συσπείρωση και περιχαράκωση των κομματικών χώρων», θυμάται κάποιος ο οποίος,
όπως πολλοί που θυμούνται σήμερα για τον Γιωτόπουλο, θέλει να κρατήσει την
ανωνυμία του. Εκείνη την εποχή δημιουργούνται οι πρώτες οργανώσεις και τα
κόμματα αρχίζουν να ανασυγκροτούν τον χώρο τους. Ταυτόχρονα όμως και από τον
φόβο των χαφιέδων υπάρχει ένα κλίμα απομόνωσης. Ο καθένας αρχίζει να προσέχει
με ποιον κάνει παρέα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα τα ίχνη του Γιωτόπουλου γίνονται θολά. «Από τις αρχές
της χούντας δεν τον ξαναείδα», αναφέρει ένας συμφοιτητής του, ενώ άλλοι πάλι
δεν τον θυμούνται στις συνελεύσεις, που γίνονταν με κάθε προφύλαξη στη
διάρκεια της δικτατορίας, τουλάχιστον μετά το ’68. Στις ελάχιστες συνελεύσεις
που έλαβε βεβαιωμένα μέρος εκείνη τη χρονιά, ο Γιωτόπουλος διαφωνούσε πάντα με
τα μέλη τής ΕΔΑ, επειδή εξέφραζε «τυχοδιωκτικές» απόψεις. Δεν απέρριπτε την
ένοπλη πάλη και ορισμένοι θυμούνται ότι υποστήριζε πως η ένοπλη βία της
χούντας έπρεπε να απαντηθεί με ένοπλη βία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπήρχε οργάνωση του ΚΚΕ τότε στο Παρίσι, επειδή
δεν το επέτρεπε το γαλλικό ΚΚ. Υπήρχε μόνο ένα γραφείο και μία πενταμελής
επιτροπή. Οι κομμουνιστές κυκλοφορούσαν με ταυτότητες του γαλλικού κόμματος.

Ο Γιωτόπουλος μένει στη Φοιτητική Εστία. Ήδη το 1966 είναι επί πτυχίω φοιτητής
και κάποιοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να υπήρξε βοηθός στο Πανεπιστήμιο. Με
αυτές τις θέσεις βοηθούσαν οι Γάλλοι πολλούς Έλληνες φοιτητές που ήταν
αποκομμένοι από την Ελλάδα λόγω της αντίστασης και δεν είχαν τα μέσα να
συντηρηθούν. Από εκεί μάλλον ο τίτλος του καθηγητή.

Μεταπολίτευση. Τα περισσότερα μέλη της οργάνωσης «29 Μάη», όπως και
όλοι οι Έλληνες φοιτητές, γυρίζουν στην Ελλάδα μετά το 1974. Οι περισσότεροι,
πλην εκείνων του στρατιωτικού τμήματος, για τους οποίους οι αρχές υποθέτουν
ότι συνεχίζουν την ένοπλη δράση. Τον Γιωτόπουλο δεν τον βρίσκει κανείς
πουθενά. Εκ των υστέρων γίνεται γνωστό ότι καταδικάζεται ερήμην (με το όνομα
Ιατρόπουλος) από τη χούντα, μαζί με τον γνωστό θεατρικό συγγραφέα Αντρέα
Στάικο και δύο άλλους, για ανατρεπτική δράση στη Θεσσαλονίκη.

Το 1975, όμως, παλιοί γνωστοί του τον συναντούν τυχαία στην Αθήνα. Το ίδιο
έτος δολοφονείται ο Ρίτσαρντ Γουέλς και ξεκινά η δράση τής 17Ν.

Εκπαίδευση στην Κούβα και τη Λατινική Αμερική

Όλοι οι Έλληνες συμμετείχαν στις διαδηλώσεις τού Μάη του ’68. Ωστόσο,
θεωρείται απόλυτα βέβαιο ότι ο Γιωτόπουλος συμμετείχε ενεργά στις βίαιες
εκδηλώσεις μέσω των σχέσεών του με την ομάδα Κριβίν. Η λεγεώνα των ξένων στον
Γαλλικό Μάη του ’68 περιμένει ακόμα τον ιστορικό της, γνωρίζουμε όμως ότι μέσα
από εκείνες τις οδομαχίες δημιουργούνται σχέσεις ανάμεσα σε άτομα, που θα
διαδραματίσουν αργότερα ρόλο στη γαλλική, την ιταλική και τη γερμανική
τρομοκρατία.

Ο Γιωτόπουλος συμμετέχει στο στρατιωτικό σκέλος της οργάνωσης «29 Μάη», που
ιδρύεται το 1968 και ονομάζεται έτσι από την επιτυχημένη κατάληψη του
ελληνικού προξενείου, άντρου υπαλλήλων της χούντας. Εκείνη την περίοδο
πραγματοποιείται ένα ταξίδι στην Κούβα με σκοπό την εκπαίδευση των Ελλήνων στο
αντάρτικο πόλεων, στο οποίο συμμετέχει (σύμφωνα με τη Σκότλαντ Γιάρντ) ο
Γιωτόπουλος μαζί με άλλα τρία μέλη τής οργάνωσης. Ωστόσο, άνθρωποι που τον
γνώριζαν εκείνη την περίοδο λένε πως δεν πήγε μόνο στην Κούβα, αλλά και στη
Λατινική Αμερική. Μετά τη διάλυση τής «29 Μάη», τα ίχνη του Γιωτόπουλου
χάνονται για τους περισσότερους Έλληνες. Πάντως ορισμένοι αμφισβητούν ότι ο
αυτόνομος, τροτσκι-μαοϊστής Γιωτόπουλος μπορεί να εκπαιδεύθηκε στη σταλινική
Κούβα.

Κάποιος υποστηρίζει ότι επιστρέφει στο Παρίσι και πάει στο Αλγέρι, κέντρο
εκπαίδευσης όλων όσων συμμετείχαν στο αντάρτικο πόλεων στην Ευρώπη, όπως
δήλωσε πρόσφατα ο ιστορικός ηγέτης της αλγερινής επανάστασης, Μπεν Μπέλα.
Κύκλοι των διωκτικών αρχών λένε πως το γεγονός ότι κανείς δεν γνωρίζει πού
βρίσκεται ο Γιωτόπουλος είναι ο λόγος που από την ιστορική αναδρομή δεν
μπόρεσαν να μάθουν πολλά γι’ αυτόν οι αρχές. Τον έψαχναν στο Παρίσι, αλλά δεν
τον βρήκαν.