«Δεν μπορείτε να νικήσετε ολοκληρωτικά τους τρομοκράτες»

«Κάθε είδους βία είναι ηθικώς κατακριτέα. Δεν υπάρχει τίποτα σε όλο τον
κόσμο τόσο πολύτιμο όσο η ζωή. Αμφιβάλλω αν ακόμα και οι τρομοκράτες θα
μπορούσαν να σκοτώσουν τα θύματά τους εφόσον τα γνώριζαν εκ των προτέρων
προσωπικά.

Είναι ελάχιστοι ευτυχώς οι άνθρωποι που μπορούν να σκοτώσουν, αν
αντιμετωπίσουν τον άλλον ως άνθρωπο και όχι άτομο, απλή μονάδα, πιόνι. Η 17
Νοέμβρη μάταια πίστευε – αν πίστευε – ότι κάνει εξέγερση για να φέρει την
αλλαγή γιατί χρησιμοποιούσε τα όπλα εκείνων που μισούσε».

Θίοντορ Ζέλντιν, καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Με το βιβλίο του «Η κρυφή ιστορία της ανθρωπότητας» άλλαξε τον ρουν της ιστορικής έρευνας

Είναι ο κορυφαίος Βρετανός ιστορικός, καθηγητής του Πανεπιστημίου της
Οξφόρδης, Θίοντορ Ζέλντιν, ο οποίος πέτυχε με το βιβλίο του «Η κρυφή ιστορία
της ανθρωπότητας» (στα ελληνικά, εκδ. Λιβάνης), που έγινε παγκόσμιο μπεστ
σέλερ, να αλλάξει τον ρουν ολόκληρης της ιστορικής έρευνας.

Σήμερα, μιλώντας στα «ΝΕΑ», προειδοποιεί τους ιθύνοντες απανταχού της γης:
«Είναι αδύνατον να εξοντώσετε τους εχθρούς σας, τους τρομοκράτες. Και αυτό,
γιατί το μέλλον είναι με το μέρος μικρών ομάδων που αντιστέκονται στις μεγάλες
και ισχυρές. Που τις υπονομεύουν αντί να τις καταστρέφουν, τις αποδυναμώνουν
σταδιακά, κάνοντας τη ζωή των μεγάλων δύσκολη και επικίνδυνη. Αυτή είναι η
τρομοκρατία. Και αυτή, πολύ φοβάμαι, θα είναι το μέλλον μας».

«Θα ξεπηδούν άλλες…». «Η τρομοκρατία, όπως αυτή που ασκούσε και η
δική σας, η ελληνική τρομοκρατική οργάνωση 17 Νοέμβρη, είναι εξέγερση.
Εξέγερση στο άδικο, ή σε αυτό που οι ηγέτες της οργάνωσης θεωρούσαν ως άδικο.
Μια εξέγερση που έχει φθάσει το σημείο της απελπισίας. Είναι αδύνατον να
καταστρέψεις έναν τρομοκράτη, δηλαδή, έναν άνθρωπο που διεξάγει τον δικό του,
προσωπικό πόλεμο. Όσους τρομοκράτες και να σκοτώσουμε, όσες τρομοκρατικές
οργανώσεις κι αν εξαρθρώσουμε, θα ξεπηδούν συνέχεια άλλες. Όσο γιγαντώνεται η
κοινωνική αδικία και τα κρούσματα ανελευθερίας πληθαίνουν, τόσο περισσότεροι
άνθρωποι θα εξεγείρονται. Άρα, οι τρομοκρατικές οργανώσεις θα πληθαίνουν. Θα
δημιουργούνται νέες. Και καθόλου δεν αποκλείω να αναγεννηθούν από τις στάχτες
τους οι παλιές. Δεν είναι τυχαίο πράγμα η αναγέννηση των Ερυθρών Ταξιαρχιών
στην Ιταλία. Μου δημιουργεί έκπληξη που δεν έχει ακόμα γίνει έκρηξη εμφάνισης
νέων τρομοκρατικών οργανώσεων στην Ευρώπη. Κάτι τέτοιο το περιμένω να γίνει
στο άμεσο μέλλον. Θυμηθείτε με».

Πράξεις ανήθικες. Γιατί; «Απλούστατα επειδή παλιά οι πόλεμοι, η
αντίσταση ήταν υποθέσεις ιδιωτικές μεταξύ ομάδων ανθρώπων. Εδώ και χρόνια ο
πόλεμος είναι κρατικοποιημένος. Σήμερα όμως τείνει να ξαναγίνει υπόθεση
ιδιωτική μεμονωμένων ατόμων και μικρών ατόμων. Το ότι τα κράτη ονομάζουν τη
δράση αυτών των οργανώσεων “τρομοκρατική”, αντιδιαστέλλοντάς την προς τη
νόμιμη κρατική πολεμική δραστηριότητα, δεν λέει απολύτως τίποτα. Η επίθεση της
11ης Σεπτεμβρίου, οι βομβαρδισμοί διαφόρων λαών από τους Αμερικανούς, και η
δράση της 17 Νοέμβρη, όλα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο από ηθικής απόψεως.
Είναι όλες πράξεις ανήθικες, από την στιγμή που προκαλούν τον θάνατο».

Ιδιοτέλεια – ιδεολογία. «Αλλά», και εδώ ο Θίοντορ Ζέλντιν κάνει μικρή
παύση, «φυσικά, ακόμα και ανάμεσα σε αυτές τις κατακριτέες πράξεις υπάρχουν
σημαντικές διαφορές. Άλλο ο πόλεμος ή η τρομοκρατική δράση που αποσκοπούν στο
ιδιοτελές κέρδος, και άλλο οι τρομοκρατικές οργανώσεις που δρουν βάσει
συγκεκριμένης πολιτικής ή θρησκευτικής ιδεολογίας. Άλλο φυσικά το μαζικό
τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου ή τα μαζικά χτυπήματα του IRA που
σκοτώνουν χιλιάδες αθώους, και άλλο οι μεμονωμένες εκτελέσεις ανθρώπων που
θεωρούνται – και κάλλιστα μπορεί να είναι – κακοί, ή άδικοι. Όλα αυτά είναι
εξίσου αξιόμεμπτα. Αλλά μια οργάνωση σαν την 17 Νοέμβρη που δεν έκανε μαζικά
χτυπήματα, και που φαίνεται να βασίζονταν σε ιδεολογικά κίνητρα αξίζει σεβασμό
που δεν αξίζουν οι υπόλοιπες περιπτώσεις που ανέφερα. Είναι άξιος ενός
διαφορετικού σεβασμού ο ηγέτης μιας τέτοιας τρομοκρατικής οργάνωσης που
χρησιμοποίησε αυτά τα ειδεχθή, δεν μπορούμε να τα κρίνουμε αλλιώς, μέσα για να
αντισταθεί σε έναν άδικο κόσμο, για να προστατεύσει τις αξίες που αυτός θεωρεί
ότι θίγονται, και ο οποίος δεν έγινε τρομοκράτης για να αποκτήσει εξουσία ώστε
να εναλλάξει το κατεστημένο και να μπορέσει ασκήσει την εξουσία με παρόμοιο
τρόπο».

Έθνη εναντίον προσώπων… Η 11η Σεπτεμβρίου και τα όσα συνέβησαν μετά
απέδειξαν πόσο ο κόσμος μας δεν έχει αλλάξει. Συνεχίζουμε να δαιμονοποιούμε
ανθρώπους αλλά και ολόκληρες ομάδες και ακόμη και πολιτισμούς επειδή δεν μας
αρέσουν οι ίδιοι και οι απόψεις τους. Άν πιστεύει ο δυτικός κόσμος ότι μπορεί
να εξαφανίσει την τρομοκρατία κάνοντας πόλεμο, ξεχνάει ολόκληρη την ιστορία
της ανθρωπότητας. Τα μεγάλα έθνη δεν μπορούν πια να νικήσουν επιμέρους άτομα,
συγκεκριμένες προσωπικότητες.

Ο πόλεμος είναι άχρηστος. Σήμερα πλέον είναι αδύνατον να εξοντώσεις τους
εχθρούς σου. Τα έθνη έχουν χάσει την ικανότητα να κερδίζουν νίκες. Οι
απίστευτες πολεμικές μηχανές και τα υπερσύγχρονα “έξυπνα” όπλα κατ’ ουσίαν
αχρηστεύονται μπροστά στην αντίσταση μιας μικρής ομάδας.

Προσωρινό αποτέλεσμα. Διότι, παρ’ όλο που τα ισχυρότερα έθνη διαθέτουν
θανατηφόρα όπλα μαζικής καταστροφής, όπως τα πυρηνικά, ποτέ δεν
χρησιμοποιούνται αυτά στις σημερινές πολεμικές συρράξεις. Όχι φυσικά λόγω
ηθικών ενδοιασμών, αλλά επειδή η χρήση τους από ένα κράτος θα συνεπαγόταν την
καταστροφή και τη δική του και ολόκληρου του πλανήτη.

Έτσι, λοιπόν, σήμερα τα κράτη δεν μπορούν να αφανίσουν ολότελα ένα άλλο κράτος
και οι άνθρωποι δεν μπορούν να σκοτώσουν όλους τους εχθρούς τους. Στην
καλύτερη περίπτωση, μπορεί να πετύχουν ένα προσωρινό αποτέλεσμα, μία
φαινομενική νίκη. Η νίκη αυτή όμως θα είναι πύρρειος.

Κυνισμός ή εξέγερση. Μετά τον “θρίαμβο” που θα ανακηρυχθεί μετά βαΐων
και κλάδων οι “ηττημένοι” θα συνεχίσουν να ζουν πλάι στους “νικητές”. Και σε
όποια κατάσταση κι αν βρίσκονται οι “ηττημένοι”, εν καιρώ θα καταστρέψουν τη
ζωή αυτών που επιχείρησαν να τους υποτάξουν.

«Στον σημερινό μας κόσμο, ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι ξεκινούν γεμάτοι
ελπίδα, υπερβολικά σύντομα φθάνουν στην απελπισία. Και από εκεί πέρα υπάρχουν
μονάχα δύο δρόμοι: ο κυνισμός ή η εξέγερση, δηλαδή, η τρομοκρατία. Και οι δύο
αυτοί δρόμοι οδηγούν σε αδιέξοδο και αποτυχία.

Θα συνεχίσουμε όμως να οδεύουμε σε αυτόν τον ολισθηρό δρόμο, αν συνεχίσουμε να
υπεραπλουστεύουμε τα πράγματα και να χωρίζουμε τον κόσμο σε “καλό” και “κακό”
και τους ανθρώπους σε “καλούς” και “κακούς”. Άν συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε τον
καπιταλισμό με τον τρόπο που το κάνουμε σήμερα, γιγαντώνοντας παλιές
ανισότητες και δημιουργώντας νέες».