ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΝΕΛΛΗΣ Αποχώρησε και άφησε μια Θήβα… γυμνή

Αυτό είναι το πρώτο σκηνικό του Γιάννη Κουνέλλη για την Επίδαυρο, που απέρριψε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Μία σιδερένια εγκατάσταση που ζύγιζε πάνω από πέντε τόνους. Σαφώς ελαφρύτερο ήταν το δεύτερο σκηνικό – 12 τσουβάλια με κάρβουνο -, το οποίο όμως απέρριψε ο ίδιος ο καλλιτέχνης δύο ημέρες πριν από τις παραστάσεις

Δεν έχει προηγούμενο η εξέλιξη της φιλόδοξης καλλιτεχνικής παραγωγής του
Φεστιβάλ Επιδαύρου και της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας. Αίφνης, χθες το μεσημέρι,
πληροφορηθήκαμε την απόφαση του Γιάννη Κουνέλλη να αποσύρει το σκηνικό του,
που «έδενε» μεταξύ τους τις τέσσερις παραστάσεις του «Θηβαϊκού Κύκλου». Με
«ένα γράμμα» προς τον Τύπο ανακοίνωνε τους λόγους που τον οδήγησαν στο διάβημά
του.

Η απλή εξήγηση είναι πως όταν είδε το σκηνικό του στον χώρο του Αρχαίου
Θεάτρου της Επιδαύρου, δεν του άρεσε, δεν το ενέκρινε, δεν τον κάλυπτε
καλλιτεχνικά. Με την αποχώρησή του θέλησε να προστατεύσει τη φήμη του, το
συνολικό του έργο. Ασχέτως αν στην επιστολή του τα βάζει με τους αρχαιολόγους.
«Στην Επίδαυρο, ίσως λόγω των αρχικών αυθαίρετων απαγορεύσεων των αρχαιολόγων
που διευθύνουν το θέατρο, το σχέδιο κατακερματίστηκε σε αυτόνομες θεατρικές
παραστάσεις και η αρχική ιδέα διασκορπίστηκε».

Και κατηγορεί τον Ιάπωνα σκηνοθέτη Ταντάσι Σουζούκι για «έλλειψη διαλεκτικής».
Αλλά, σύμφωνα με πληροφορίες μας, δεν έγινε κάποια φανερή σύγκρουση με τον
Ιάπωνα σκηνοθέτη. Η αντίθεσή τους διατυπώθηκε μόνον ως προς τους πλάγιους
φωτισμούς του Σουζούκι, τους οποίους ο Κουνέλλης απέρριπτε.

Όσο για τα σκηνικά στοιχεία που απομένουν, ο Κουνέλλης τα αποποιείται και
αυτά. Γράφει: «Για κανέναν λόγο δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν και δεν
είμαι υπεύθυνος για τη χρήση στην Επίδαυρο των σκηνικών στοιχείων που
πραγματοποιήθηκαν προηγούμενα στο Ντύσελντορφ». Η αποχώρησή του «τραυματίζει»
την παραγωγή και, κυρίως, «αδειάζει» όλη αυτή τη φιλολογία που προηγήθηκε με
το σκεπτικό ενός κέντρου, γύρω από το οποίο θα αναπτύσσονταν αισθητικά τέσσερα
διαφορετικά κείμενα, διαφορετικών συγγραφέων, σκηνοθετημένα από τέσσερις
διαφορετικούς σκηνοθέτες, σε τέσσερις διαφορετικού ύφους παραστάσεις.

Ο άξονας, το κεντρικό σκηνικό, η κοινή σκηνογραφία της τετραλογίας (ένας
κύκλος με τσουβάλια από κάρβουνο, έργο που είχε δείξει το 1968 με τίτλο «Ο
χορός») αυτήν τη στιγμή «πακετάρεται» και αποχωρεί. Τι μένει; Μένει η απόφαση
της παραγωγής να δοθούν στην Επίδαυρο, αύριο και το Σάββατο, οι παραστάσεις,
καταφεύγοντας στη λύση να παιχτούν με όσα σκηνικά στοιχεία υπήρχαν, εντός
του… άφαντου κύκλου (ευτυχώς που υπάρχει ο κύκλος της ορχήστρας).

Πριν από τρεις μήνες, το θέατρο του Ντύσελντορφ είχε στείλει για έγκριση στο
Αρχαιολογικό Συμβούλιο τη μακέτα του σκηνικού του Γιάννη Κουνέλλη, από τις
τέσσερις παραστάσεις του «Θηβαϊκού κύκλου» που είχαν παιχτεί στο εργοστάσιο
της Ζίμενς, στο Ντύσελντορφ. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο έκρινε
ακατάλληλο για την Επίδαυρο το σκηνικό, το οποίο ζύγιζε πάνω από πέντε τόνους
και έπρεπε να στηθεί στο μνημείο με γερανό. Ο Γιάννης Κουνέλλης σχεδίασε νέο.
Το έστειλε στο Αρχαιολογικό Συμβούλιο και εγκρίθηκε. Ήταν ένας κύκλος, που
σχημάτιζαν 12 τσουβάλια με κάρβουνο, σκαμνιά, σκάλες, διάδρομοι… Έγινε
μάλιστα ημερίδα στο Ινστιτούτο Γκαίτε, όπου εξηγούσε ο ίδιος την αλλαγή, με το
σκεπτικό πως «η Επίδαυρος δεν είναι τοπίο, αλλά τόπος που απαιτεί την απόλυτη
αφαίρεση». Και ανέλυε τότε πως «ενώ αλλάζει το σκηνικό, δεν διαφοροποιείται η
αντίληψη ενός “κέντρου”, ενός “πηγαδιού”, που συγκεντρώνει τον τραγικό λόγο».

Αυτό το σκηνικό αποσύρει λίγες ώρες πριν από την πρεμιέρα. Φαίνεται λοιπόν ότι
στην καλύτερη περίπτωση κατέβηκε στην Επίδαυρο απροετοίμαστος. Γιατί όταν
άρχισε να μορφοποιείται η «εγκατάσταση» στον χώρο, απογοητεύθηκε. Άρχισε τις
διαπραγματεύσεις με τους αρχαιολόγους, επιχειρώντας να φέρει από τη Γερμανία
το αρχικό σκηνικό, με κάποιες αφαιρέσεις. Αλλά ακόμα και να είχε την έγκριση
του Αρχαιολογικού Συμβουλίου δεν θα προλάβαινε χρονικά να έρθει από τη
Γερμανία το σκηνικό – έστω και μισό.

Τον «έδιωξε» η Επίδαυρος

Αν και ο Γιάννης Κουνέλλης αποχώρησε από την Επίδαυρο μαζί με το σκηνικό του, οι παραστάσεις του «Θηβαϊκού Κύκλου» θα πραγματοποιηθούν κανονικά σε μια «Θήβα» πιο… λιτή

Ενεή έμεινε η Πολιτιστική Ολυμπιάδα από την απόφαση του Κουνέλλη, που έγινε
«λαγός». Ωστόσο, σέβεται την «ελευθερία των σκηνοθετών του “Θηβαϊκού Κύκλου”,
που θεωρούν ότι οι παραστάσεις μπορούν να γίνουν στην Επίδαυρο, ανεξάρτητα από
τις παρατηρήσεις ή τις αντιρρήσεις του Γιάννη Κουνέλλη». Εξηγεί ότι «η
συμμετοχή του Γιάννη Κουνέλλη στον καλλιτεχνικό σχεδιασμό αυτής της παραγωγής
ήταν ένα από τα στοιχεία που ελήφθησαν σοβαρά υπόψη για τη συνεργασία του
Κρατικού Θεάτρου του Ντύσελντορφ» κι έτσι τη συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά της.
Κρατάει όμως και τις αποστάσεις από την προσήλωση προς το καλλιτεχνικό
αποτέλεσμα και την προστασία του αρχαίου μνημείου. «Εξ αρχής όλοι οι
συντελεστές του “Θηβαϊκού Κύκλου”, και ο κ. Κουνέλλης, γνώριζαν το προφανές:
Ότι είναι άλλο πράγμα η οργάνωση μιας θεατρικής παραγωγής σε έναν βιομηχανικό
χώρο στο Ντύσελντορφ και άλλο πράγμα στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Η
είσοδος στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, και η καλλιτεχνική “αναμέτρηση” με
τον χώρο αυτό, είναι μια πολύ απαιτητική υπόθεση».

Με άλλα λόγια, μπορεί ο Γιάννης Κουνέλλης να είναι απαιτητικός με το τελικό
αποτέλεσμα της δουλειάς του και όταν δεν το εγκρίνει δεν το εκθέτει, αφήνοντας
έκθετους τους άλλους, αλλά πιο απαιτητικό φαίνεται πως είναι το Αρχαίο Θέατρο
της Επιδαύρου που οδηγεί έναν καλλιτέχνη του διαμετρήματος του Κουνέλλη σε
δραματική αποχώρηση.

INFO

Η τετραλογία του «Θηβαϊκού Κύκλου» θα παρουσιαστεί αύριο και το Σάββατο στο
Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.