Δύο ιδιοφυΐες που λάτρευαν να… μισιούνται

Το ενδιαφέρον για την έκθεση «Ματίς-Πικάσο» στο Λονδίνο είναι μεγάλο και μεταφράζεται σε ουρές. Συνήθως χρειάζεται μισή ώρα αναμονής για να αγοράσεις το εισιτήριο με το οποίο θα μπεις στην έκθεση 2-3 ώρες αργότερα

Η διαφορετική οπτική: Οι δυο ζωγράφοι γνωρίζονταν περίπου μισόν αιώνα.
Έμοιαζαν να βρίσκονται απέναντι, με τεράστιες διαφορές. Κι έρχεται τώρα αυτή η
έκθεση (η οποία αμέσως μετά θα μεταφερθεί στο Παρίσι και από εκεί στη Νέα
Υόρκη) να συγκεντρώσει τα έργα τους σε 14 αίθουσες, με τέτοιο τρόπο ώστε να
νιώθεις ότι παρακολουθείς μια συζήτηση, για να αναδείξει λεπτομέρειες όχι μόνο
της καλλιτεχνικής αλλά και της προσωπικής τους σχέσης. Και να εξηγήσει πώς
αυτοί οι δύο, οι «τόσο διαφορετικοί όσο ο Βόρειος από τον Νότιο Πόλο», όπως
είχε πει κάποτε ο Ανρί Ματίς, έφτασαν να θεωρούν ο ένας τον άλλον ως τον
μοναδικό ισάξιό τους.

Η συνάντηση: Κάπου στα 1906, οι δυο καλλιτέχνες γνωρίζονται στο Παρίσι,
στο σαλόνι της Γερτρούδης Στάιν και του αδελφού της Λίο. Ο ένας, ο Ματίς, 12
χρόνια μεγαλύτερος, ηγείται του κινήματος των fauve, της πιο τολμηρής ομάδας
καλλιτεχνών στην Γαλλία. Ο άλλος, ο Πικάσο, ήδη γνωστός στην πατρίδα του την
Ισπανία, προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση του στο Παρίσι. Σ’ αυτό το σαλόνι
μοιάζει να ξεκινάει η κόντρα τους (αν ποτέ υπήρξε), ίσως όταν η Γερτρούδη
ποζάρει για τον Πικάσο και τον αποκαλεί «πρώτης τάξεως ιδιοφυΐα», κομπλιμέντο
που ποτέ δεν απηύθυνε στον, πιο παλιό της γνώριμο, Ματίς.

Κάποιες ομοιότητες: Εμφανείς σε δυο πολύ γνωστούς πίνακες. Όταν ο Ματίς
είδε τον «Αρλεκίνο» του Πικάσο το 1915 είπε ότι «τα δικά μου χρυσόψαρα τον
οδήγησαν». Και πράγματι τα «Χρυσόψαρα με παλέτα» που είχε ζωγραφίσει ένα χρόνο
πριν ο Ματίς, έχουν πολλά κοινά με τον Αρλεκίνο: Οι αυστηρές κάθετες λωρίδες,
το δυνατό μαύρο, οι ορθογώνιες πλάκες και βεβαίως η ύπαρξη μιας παλέτας στη
δεξιά άκρη και των δυο πινάκων. Από την άλλη όμως, τα «Χρυσόψαρα» μοιάζουν
επηρεασμένα από τον κυβισμό και παραπέμπουν σε κάποια μαθήματα που ίσως είχε
πάρει ο Ματίς από τα κολάζ και τα σχέδια του Πικάσο, λίγα χρόνια νωρίτερα.

Και κάποιες διαφορές: Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πόλεμου, ο Ματίς
βρέθηκε στη Νίκαια ενώ ο Πικάσο παρέμεινε στο Παρίσι της κατοχής. Τα έργα και
των δυο αυτής της εποχής δεν απέχουν μόνο ως προς το στυλ των δημιουργών αλλά
και ως προς την οπτική απέναντι στον πόλεμο. Έτσι, υπάρχει η «Νεκρή φύση με
ένα λουκάνικο» του Πικάσο, όπου το τραπέζι έχει φαγητό και κρασιά, αλλά ο
συνδυασμός του θαμπού φωτισμού, της ανυπαρξίας χρώματος, του στενού χώρου,
ενός χασαπομάχαιρου, περισσότερο θυμίζουν τόπο μαρτυρίου παρά ένα γεύμα. Και
δίπλα σ’ αυτή την τρομακτική νεκρή φύση (για τον ίδιο τον Πικάσο τα
μαχαιροπίρανα που φαίνονται από το ανοιχτό συρτάρι ήταν «οι ψυχές στο
καθαρτήριο»), εκτίθεται η λαμπερή «Νεκρή φύση με στρείδια» του Ματίς, γεμάτη
χρώματα – ο Νότος της Γαλλίας υπέφερε λιγότερο από τις διώξεις των ναζί.

Ο Πικάσο για τον Ματίς: «Πρέπει να μιλάμε όσο πιο πολύ μπορούμε μεταξύ
μας. Όταν ο ένας από τους δυο μας θα πεθάνει, θα υπάρχουν πράγματα που ο άλλος
δεν θα μπορέσει να συζητήσει με κανέναν άλλον».

Ο Ματίς για τον Πικάσο: «Ο Πικάσο κι εγώ ήμαστε πάντα άνετα μαζί (…)
Αναμφίβολα ο ένας ευεργετήθηκε από τον άλλον. Νομίζω ότι εν τέλει υπήρχε μια
αμοιβαία διείσδυση στις προσωπικές μας προσεγγίσεις».

Το ενδιαφέρον γι’ αυτή την έκθεση είναι μεγάλο και μεταφράζεται σε
ουρές. Συνήθως χρειάζεται μισή ώρα αναμονής για να αγοράσεις το εισιτήριο με
το οποίο θα μπεις στην έκθεση 2-3 ώρες αργότερα. Υπάρχουν βεβαίως οι
εναλλακτικές λύσεις: Στο τηλέφωνο 08701668283 και στο site www. tate. org. uk
μπορείς να κλείσεις το εισιτήριό σου. Ή αγοράζεις το εισιτήριό σου επιτόπου
για κάποια άλλη ώρα ή ημέρα (οπότε δεν κάθεσαι στην ουρά) και εκμεταλλεύεσαι
τον χρόνο που έχεις για να δεις (δωρεάν) τις μόνιμες εκθέσεις με σπουδαία έργα
μοντέρνας τέχνης (από Νταλί και Γουόρχολ μέχρι Τζίλμπερτ και Τζορτζ).

Και μετά την έκθεση ανεβαίνεις στον 7ο όροφο στο καφέ, κάτω από τη
γυάλινη οροφή. Προσπαθήστε να καθήσετε κοντά στις τζαμαρίες, παραγγείλτε μια
καταπληκτική εκδοχή του fish and chips και μια μπίρα και μακαρίστε την τύχη
σας που βρίσκεστε εκεί: Όχι μόνο ο Τάμεσης και το Λονδίνο είναι στα πόδια σας,
αλλά ενισχύετε και το μουσείο. Για να μην περιμένετε στην ουρά, κάντε νωρίτερα
ένα τηλεφώνημα στο 020 74015020, για να κλείσετε το τραπέζι σας.

INFO

Η έκθεση «Ματίς – Πικάσο» θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τις 18 Αυγούστου. Η τιμή
του εισιτηρίου είναι 10 λίρες (περίπου 16 ευρώ).