Με στρατιωτική εκπαίδευση

Ήταν οι τρομοκράτες της 17 Νοέμβρη «εγκληματίες του κοινού ποινικού
δικαίου» ή «ιδεολόγοι εκδικητές του ιμπεριαλισμού»; Γεγονός είναι ότι σε ό,τι
αφορά τα κίνητρα των ενεργειών τους, όσοι διεξάγουν έρευνες διαπιστώνουν μια
ασυνέχεια.

Ρενάτο Κούρτσιο. Ο ιδρυτής των Ερυθρών Ταξιαρχιών δεν είχε καθόλου εμπειρία από τρομοκρατικές ενέργειες. Την πρώτη φορά που προσπάθησε να βάλει μια αυτοσχέδια βόμβα μολότοφ, έτρεμε από την αγωνία του γιατί καθυστερούσε να καεί το φιτίλι. Σε αντίθεση με τη 17Ν, οι ευρωπαϊκές οργανώσεις χρειάστηκαν καιρό για να «ωριμάσουν» επιχειρησιακά

Οι διωκτικές αρχές έχουν καταλήξει στην υπόθεση πως από το 1983 η οργάνωση
«ανοίγεται» σε μια δεύτερη γενιά και εκφυλίζεται σταδιακά σε μια μαφία με
κύριο στόχο τον πλουτισμό των μελών της.

Μετά το 1983 οι… Ξηροί ταιριάζουν στην εικόνα. Τι συνέβαινε όμως πριν; Η
κυρίαρχη αντίληψη είναι ότι η οργάνωση απαρτίζεται από ελάχιστους μυημένους
που προέρχονται από την εξτρεμιστική Αριστερά, ασπάζονται την αντίληψη περί
ένοπλης δράσης και δρουν στα πρότυπα του «αντάρτικου πόλεων», όπως αυτό
εμφανίζεται το ίδιο διάστημα σε όλη την Ευρώπη. Μέσα από τη σύγκριση με την
ευρωπαϊκή εμπειρία όμως, αυτή η ερμηνεία επιδέχεται πολλές ενστάσεις.

Οι δολοφονίες

Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οργανώσεις, η «πρώιμη» 17Ν δεν βάζει
βόμβες, μόνον «εκτελεί». Οι εν ψυχρώ δολοφονίες όμως δεν ανήκουν – όχι
τουλάχιστον από την αρχή – στο ρεπερτόριο του «αντάρτικου πόλεων». Έχει
ενδιαφέρον πώς σχολιάζει σε συνέντευξή του ο Ρενάτο Κούρτσιο, ο ιδρυτής των
Ερυθρών Ταξιαρχιών, την «εκτέλεση» του κομισάριου Λουίτζι Καλαμπρέζι το 1972,
από μια άγνωστη οργάνωση: «Μια επιχείρηση στο ανώτατο επίπεδο».

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες ιδρύονται το 1970 και «εκτελούν»
για πρώτη φορά μετά το 1975, ενώ η RAF δολοφονεί εν ψυχρώ για πρώτη φορά
τέσσερα χρόνια μετά την ίδρυσή της, επίσης το 1970. Αντιθέτως, η 17Ν αρχίζει
με τη δολοφονία του Ρίσταρντ Γουέλς, μια ενέργεια που θεωρούσαν ότι απαιτεί
υψηλό βαθμό επιχειρησιακής ωριμότητας οι υπόλοιπες τρομοκρατικές οργανώσεις. Η
επιχειρησιακή ωριμότητα δεν είναι σύνηθες φαινόμενο στις οργανώσεις του
αντάρτικου πόλεων. Η πρώιμη RAF δεν έχει επιχειρησιακή πείρα και γι’ αυτό η
ιστορική της ηγεσία συλλαμβάνεται αμέσως. Όσο για τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, ο
Κούρτσιο θυμάται πως έτρεμε από την αγωνία του στην πρώτη βομβιστική επίθεση,
επειδή, λόγω απειρίας, άργησε πολύ να καεί το φιτίλι της αυτοσχέδιας μολότοφ
που κατασκεύασε.

«Κλειστοί» χαρακτήρες

Ασυνήθιστος είναι και ο «απόλυτα κλειστός» χαρακτήρας της πρώιμης 17Ν. Καμία
ευρωπαϊκή οργάνωση αντάρτικου πόλεων δεν ήθελε να είναι απόλυτα κλειστή, για
να μη χάσει την επαφή με το αριστερίστικο κίνημα. Σε μια μόνο περίπτωση
εκφράστηκε προγραμματικά η πρόθεση για κάτι τέτοιο, από τους συνεργάτες του
Κούρτσιο, Κοράντο Σιμιόνι, Βάνι Μολινάρις και Ντούτσιο Μπέριο, που
αυτονομήθηκαν και δημιούργησαν την ομάδα Σούπερ Κλαν. Αυτή όμως αποξενώθηκε
από το αριστερίστικο κίνημα και δεν έδρασε ποτέ. Αξίζει να σημειωθεί ότι τη
δεκαετία του ’80 ο Ιταλός πρωθυπουργός Μπετίνο Κράξι κατηγόρησε τον Σιμιόνι –
αβάσιμα, σύμφωνα με τους ιταλούς ιστορικούς – ότι ήταν ο «μεγάλος γέρος» που
κινούσε τα νήματα της ιταλικής τρομοκρατίας.

Διαχρονικά τέλος, υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στη 17Ν και οργανώσεις
RAF και οι Ερυθρές Ταξιαρχίες: ενώ η 17Ν κάνει με την πάροδο του χρόνου
συνεχώς περισσότερα λάθη, εκείνες γίνονται όλο και πιο «επαγγελματικές» και
αποτελεσματικές.

Οι ανακολουθίες

Πώς εξηγούνται αυτές οι ανακολουθίες; Μια θεωρία που έχουν αναπτύξει ορισμένοι
αξιωματικοί της Αστυνομίας που έχουν ασχοληθεί τρομοκρατία, είναι ότι κάποιοι
στον αρχικό, κλειστό πυρήνα της οργάνωσης μπορεί να προέρχονταν από τις τάξεις
του Στρατού ή είχαν στρατιωτική εκπαίδευση. Σε αυτό, κατά τη γνώμη τους,
συνηγορούν η επιχειρησιακή ωριμότητα, ο οπλισμός της (τα περίφημα 45άρια ήταν
στάνταρ οπλισμός των αξιωματικών μέχρι το ’85) και η εσωτερική της πειθαρχία
που δεν έχει αντίστοιχο στις υπόλοιπες οργανώσεις. Υπέρ αυτής της άποψης
συνηγορεί τέλος και η πρακτική των εκτελέσεων, αφού παραπέμπει μάλλον στο
παράδειγμα μιας παραστρατιωκής οργάνωσης, παρά στις μεθόδους του αντάρτικου
πόλεων.

Όσο για την ιδεολογική συγκρότηση αυτών των ατόμων, μόνον εικασίες μπορεί να
κάνει κανείς. Οι πρώτες προκηρύξεις της 17Ν πάντως μπορεί να χρησιμοποιούν μια
αριστερή φρασεολογία, δεν θέτουν όμως κοινωνικά θέματα, όπως αυτές των
αντίστοιχων αριστερίστικων οργανώσεων και θα μπορούσε να τις προσυπογράψει ο
καθένας που διαφωνούσε με την αμερικανική πολιτική την περίοδο της χούντας και
αγανακτούσε με την τραγωδία της Κύπρου. Αυτοί όμως δεν περιορίζονταν το 1975
σε κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό χώρο.