«Είναι απατηλή η λάμψη της τεχνολογίας»

Ανέκαθεν, λέει ο Γκόντφρεϊ Ρέτζιο, δρούσε παρακινούμενος από μια εσωτερική ορμή. Με το «Κογιάνισκατσι», δεν έκανε κάτι διαφορετικό. «Απλώς άκουσα τη φωνή μέσα μου»

Ο κύκλος συνεργασίας και φιλίας του εμπνευσμένου σκηνοθέτη Γκόντφρεϊ Ρέτζιο
και του χαρισματικού συνθέτη Φίλιπ Γκλας που άνοιξε το 1975 με τα γυρίσματα
της θρυλικής ταινίας «Κογιάνισκατσι» (θα παρουσιαστεί ως ενιαίο ηχοθέαμα στον
Λυκαβηττό, με τον συνθέτη στο πιάνο και το Philip Glass Ensemble, την Τρίτη
και την Τετάρτη) ολοκληρώθηκε μόλις πριν από λίγες ημέρες με την ταινία
«Νακόικατσι» (μαζί με το φιλμ «Πόουκατσι» απαρτίζουν την τριλογία «Κάτσι» του
Ρέτζιο) που θα βγει στους (αμερικανικούς) κινηματογράφους το φθινόπωρο.

Αυτή η πορεία, περίπου τριών δεκαετιών, ήταν από την πρώτη στιγμή για τον
Γκόντφρεϊ Ρέτζιο «βάδισμα πάνω στο νερό», όπως χαρακτηριστικά είπε ο ίδιος,
από το γραφείο του στη Σάντα Φε του Νέου Μεξικού, στην τηλεφωνική επικοινωνία
που είχαμε μαζί του.

Με σταθερό τόνο φωνής που αποπνέει ηρεμία, ο Γκόντφρεϊ Ρέτζιο, 62 ετών σήμερα,
αυτοδίδακτος κινηματογραφιστής που καθιέρωσε το κινηματογραφικό ρεύμα που
αντανακλά στον θεατή εικόνες γεμάτες ποίηση, δημιουργώντας ταυτόχρονα έντονη
συναισθηματική φόρτιση, μιλάει με σεμνότητα για την τριλογία «Κάτσι»: «Το έργο
δεν είναι μόνο δικό μου. Αλλά προϊόν μιας ομάδας ανθρώπων που είχε την ίδια
διάθεση με τη δική μου. Διαρκής αναζήτηση εμπειριών ζωής που θα με οδηγήσουν
σε αλήθειες ζωής».

Θα μπορούσε ενδεχομένως να χαρακτηριστεί αντικομφορμιστής, με την έννοια ότι
είναι αντίθετος προς κάθε μορφή τεχνολογικού επιτεύγματος (υπολογιστών,
κινητών τηλεφώνων, φαξ κ.λπ.) διότι «ελαχιστοποιούν τη διά ζώσης επικοινωνία
των ανθρώπων. Το εκτυφλωτικό φως της τεχνολογίας αποπροσανατολίζει. Δεν
ξέρεις, για να επικαλεστώ την ομηρική ρήση, αν οδηγεί στην ανατολή ή στη
δύση». Ωστόσο στην τρίτη ταινία, «Νακόικατσι» (στη γλώσσα των Ινδιάνων Χόπι
σημαίνει «πόλεμος ζωής, πολιτισμένη βία κατά των δυνάμεων ζωής»), αναγκαστικά
χρησιμοποίησε πολλά από τα καλούδια της σύγχρονης τεχνολογίας. Μέχρι εκεί
όμως.

Στη συζήτησή μας συχνά επανέλαβε τη φράση «πίνακες ζωγραφικής» για τις ταινίες
του εξηγώντας πως τα μηνύματά τους είναι διαφορετικά για τον εκάστοτε θεατή.
«Καθένας βλέπει διαφορετικά έναν πίνακα ζωγραφικής». Κι αν με το
«Κογιάνισκατσι» («Ζωή εκτός ισορροπίας», στη γλώσσα των Χόπι) έκρουε, από το
’85 που βγήκε η ταινία, τον κώδωνα για τους μεγάλους κινδύνους που θα
απειλούσαν τη ζωή μας, με το «Νακόικατσι» εκπέμπει το μήνυμα ότι «πρέπει να
ξαναδούμε τη ζωή μας, διότι με την τεχνολογική εξάπλωση τείνει να γίνει μία,
για να δανειστώ ξανά αρχαιοελληνικό όρο, τραγωδία. Στερούμε την ελευθερία
επιλογής να κατευθύνουμε τη ζωή μας. Κάτι που σήμερα γίνεται σε μεγάλο βαθμό
από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Μιλάμε όλο και λιγότερο. Η γλώσσα μας δεν
περιγράφει τη ζωή μας. Αντιθέτως, η γλώσσα των Χόπι είναι πιο περιγραφική για
τη ζωή μας και τον τρόπο ζωής μας. Για τούτο και με ενέπνευσαν».

Αναφέρεται στην επιλογή του να κάνει ασκητική ζωή από τα δεκατρία του και για
δεκατέσσερα χρόνια. Για τις συναναστροφές του με συμμορίες, σε μια οργανωμένη
προσπάθεια να επανενταχθούν τα μέλη τους στην κοινωνία, για τις προσπάθειές
του να στηρίξει συνανθρώπους του είτε επειδή είχαν ανάγκη βοήθειας είτε για να
συνδράμει στον αγώνα τους για το περιβάλλον.

Ο «άγγελος» Κόπολα

«Πίστεψα στο “Κογιάνισκατσι”, αλλά υπήρχε το άγχος ποιος θα το
χρηματοδοτούσε καθώς δεν είχε κείμενα, ηθοποιούς, διαλόγους, σκηνικά. Τα
2.250.000 δολάρια τότε δεν ήταν απίθανο ποσό για μια ταινία. Όμως για τη
συγκεκριμένη φάνταζε αστρονομικό. Αίφνης εμφανίστηκε ανώνυμος χρηματοδότης.
Μετά ήρθε ο Φίλιπ που έγραψε τη μουσική για την ταινία. Αλλά και ο Κόπολα,
παραγωγός, σαν «άγγελος» κι αυτός, λες και περίμενε… Είχαμε αγωνία για το
ποιος θα αναλάβει τον δύσκολο ρόλο του διευθυντή παραγωγής. Ο Φράνσις ήταν το
εισιτήριό μας για τις αίθουσες, ο οποίος φαίνεται πως είχε την ίδια διάθεση
για πειραματισμούς, όπως κι εμείς».

INFO

Προβολή του «Κογιάνισκατσι» με μουσική από το Philip Glass Ensemble στις 17
και 18 Ιουλίου στον Λυκαβηττό. Εισιτήρια προς 70, 50, 30 ευρώ στα Virgin
Megastores, στα ταμεία του Φεστιβάλ Αθηνών (Πανεπιστημίου 39, τηλ.
010.3221.459), στο Ticket Hellas (τηλ. 010.6189.300), στο Box Office (τηλ. 010.6391.122).