Μας αγγίζει η κρίση

Το φάσμα απρόβλεπτων και ενδεχομένως ανεξέλεγκτων γεγονότων στο μέτωπο των
ελληνοτουρκικών και του Κυπριακού προβάλλει όλο και πιο απειλητικό μετά την
εκδήλωση της πολιτικής κρίσης στην εσωτερική πολιτική ζωή της Τουρκίας.

Παπανδρέου – Τζεμ: η εσωτερική πολιτική κρίση της Τουρκίας θα επηρεάσει και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Η Ουάσιγκτον, οι Βρυξέλλες, αλλά και η Αθήνα, έχουν πλέον στηρίξει όλες τους
τις ελπίδες στους τρεις νέους πολιτικούς που εμφανίζονται διατεθειμένοι να
σχηματίσουν ένα νέο κόμμα: τον πρώην ισχυρό άνδρα της κυβέρνησης Ετζεβίτ,
Χουσαμετίν Όζκαν, τον παραιτηθέντα υπουργό Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ, και τον
πρώην παράγοντα της Παγκόσμιας Τράπεζας και νυν υπό παραίτηση τσάρο της
οικονομίας, Κεμάλ Ντερβίς. Εάν οι τρεις αυτοί άνθρωποι καταφέρουν να
συγκεντρώσουν επαρκή υποστήριξη στις εκλογές, τότε μεσοπρόθεσμα οι εξελίξεις
αναμένεται να κυλήσουν ομαλά. Αν όχι, ουδείς μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα
το τι θα γίνει τόσο στο εσωτερικό μέτωπο της Τουρκίας όσο και στις σχέσεις της
Άγκυρας με την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκη Ένωση γενικότερα.

Θα ηγηθεί ο Τζεμ. Όλα αυτά, όμως, αποτελούν ελπίδες και δεν αφορούν το
βραχυπρόθεσμο μέλλον. Σύμφωνα με συνεργάτη τού παραιτηθέντος Τούρκου υπουργού
Εξωτερικών, που συνομίλησε με στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης, ο Ισμαήλ Τζεμ
θα ηγηθεί του νέου σχήματος, οι εκλογές θα γίνουν τον Νοέμβριο και η πορεία
της ελληνοτουρκικής προσέγγισης δεν θα διαταραχθεί. Όμως, υπάρχουν κάποια
δεδομένα τα οποία ανησυχούν και την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και την Ευρωπαϊκή
Ένωση.

Η διενέργεια εκλογών τον Νοέμβριο σημαίνει πως στον κρίσιμο για τη διεύρυνση
της Ευρωπαϊκης Ένωσης μήνα Οκτώβριο η Τουρκία θα βρίσκεται σε προεκλογική
περίοδο. Δηλαδή, δεν θα υπάρχει συνομιλητής από την πλευρά της και επιπλέον
όλα τα κόμματα θα έχουν αναπόφευκτα την τάση μιας λαϊκίστικης εθνικιστικής
γραμμής. Όμως τον Οκτώβριο θα κριθεί από το Συμβούλιο της Ένωσης – και θα
επικυρωθεί στη Σύνοδο Κορυφής της 26ης του ιδίου μηνός – ποιες χώρες μπορούν
να ενταχθούν στο «ευρωπαϊκό κλαμπ». Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Κύπρος θα
πάρει το «πράσινο φως» για την Ένωση και όπως όλα δείχνουν το Κυπριακό δεν θα
έχει λυθεί μέχρι τότε. Επιπλέον, τον ίδιο μήνα θα ανακοινωθούν και οι
γνωμοδοτήσεις της Κομισιόν – τα περίφημα avis – για τις υποψήφιες χώρες. Και
σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η Επιτροπή δεν πρόκειται να εισηγηθεί την
έναρξη διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας.

Το Κυπριακό. Σε αυτά τα δεδομένα είναι άγνωστο πώς θα αντιδράσουν οι –
σε προεκλογική περίοδο – πολιτικοί της Τουρκίας. Για παράδειγμα, σε μια
κρίσιμη φάση για το Κυπριακό – την τελευταία ευκαιρία, ουσιαστικά – η Άγκυρα
μπορεί να επιλέξει την ενθάρρυνση της αδιαλλαξίας του κ. Ντενκτάς, σε μια
προσπάθεια «εκδίκησης» της Ένωσης και της Ελλάδας για τις επιλογές τους τού
Οκτωβρίου.

Ο «κάβος» του Οκτωβρίου. Κι αν ακόμη περάσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι τον
«κάβο» του Οκτωβρίου, πάλι δεν λύνεται το πρόβλημα της ανάγκης ισχυρής
κυβέρνησης εντός του έτους. Διότι ο εκλογικός νόμος της Τουρκίας προδιαγράφει
κυβέρνηση συνασπισμού. Και οι διαβουλεύσεις των κομμάτων για τον σχηματισμό
της είθισται να κρατούν τουλάχιστον τρεις μήνες. Ως εκ τούτου, Τούρκος
αξιόπιστος συνομιλητής δεν θα υπάρχει ούτε τον Δεκέμβριο, όταν στη Σύνοδο
Κορυφής της Κοπεγχάγης θα ληφθεί – όπως όλα δείχνουν – η οριστική απόφαση για
την ένταξη της Κύπρου και θα κριθεί και το αίτημα της Άγκυρας για ημερομηνία
έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Σενάρια με Ντενκτάς. Οι φήμες ήθελαν τον κ. Ντενκτάς να καταθέτει νέες,
πιο συμβιβαστικές προτάσεις για την επίλυση του Κυπριακού, τέσσερις μόλις
ημέρες πριν από την Κοπεγχάγη κι αυτό για να ενισχυθεί η τουρκική θέση. Όμως,
ακόμη κι αν αυτό το σενάριο εξακολουθεί να είναι… εν ζωή και εν μέσω
πολιτικής κρίσης στην Άγκυρα, η Ένωση – διά του κ. Βερχόγκεν, του αρμοδίου
επιτρόπου – έχει ξεκαθαρίσει πως αυτό δεν πρόκειται να επηρεάσει τα πράγματα:
Η απόφαση για την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας θα ληφθεί ανεξαρτήτως της
επίλυσης ή μη του Κυπριακού.

Αντίδραση του «θηρίου». Εάν, λοιπόν, η ακυβέρνητη Τουρκία «χάσει» σε
όλα τα μέτωπα – και στην ένταξη της Κύπρου χωρίς επίλυση του Κυπριακού και στη
βελτίωση του δικού της status έναντι της Ένωσης – είναι πολύ πιθανόν το
«θηρίο» να αντιδράσει όπως τα πληγωμένα ζώα – επιτιθέμενο. Ο «συναινετικός» κ.
Τζεμ, άλλωστε, έχει πει σε ανύποπτο χρόνο πως σε αυτήν την περίπτωση «η
αντίδρασή μας δεν θα έχει όριο».