ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μετανάστες: ο δαίμονας;

Ανησυχητικές εξελίξεις καταγράφονται στον ευρωπαϊκό ορίζοντα. Κάποιες
συντηρητικές κυβερνήσεις εκμεταλλεύονται τον φόβο των εκλογικών σωμάτων για
τους ξένους και προωθούν επικίνδυνες ρατσιστικές ρυθμίσεις. Ποια είναι αυτά τα
απαράδεκτα μέτρα, που υποδηλώνουν ευκρινώς την υποχώρηση των βασικών αρχών του
Διαφωτισμού, στον οποίο στηρίχθηκε ο σύγχρονος ευρωπαϊκός πολιτισμός;

Στην Ιταλία η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι ψηφίζει τον νόμο Βοssi – Fini, που
προβλέπει την υποχρεωτική καταχώριση των ψηφιακών αποτυπωμάτων των μεταναστών,
που προέρχονται από άλλες χώρες (εκτός Ευρωπαϊκής Κοινότητας, «La Repubblica»,
4.6.2002). Η κεντροαριστερή αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι οι προβλέψεις αυτές
αποτελούν το «μανιφέστο του κοινωνικού μίσους». Επιπλέον, οι διανοούμενοι
καταγγέλλουν ανοιχτά αυτόν τον νόμο, γιατί εισάγει «οριενταλιστικές»
αντιλήψεις (: κάθε ξένος – και ιδίως μουσουλμάνος – είναι εχθρός).

Στην Αγγλία η κυβέρνηση του Τ. Μπλερ προτείνει μια απίστευτη ρύθμιση
κοινωνικού αποκλεισμού: εκείνοι που ζητούν άσυλο θα διαμένουν σε γκέτο
(accomodation centers) μακριά από τις πόλεις. Ακόμη, τα παιδιά αυτών των
ομάδων δεν θα εντάσσονται στο βρετανικό εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά θα
παρακολουθούν ειδικά σχολεία προορισμένα για τους ξένους («Independent»,
11.6.2002).

Μέσα σ’ αυτό το αρνητικό πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα προσπαθεί να
διαμορφώσει μια ενιαία πολιτική για την παράνομη μετανάστευση. Το πρόβλημα
είναι πράγματι δομικό, αφού σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα κάθε χρόνο
εισέρχονται στα ευρωπαϊκά εδάφη 500.000 μετανάστες («Economist, 21.6.2002).

Όμως, πρέπει να απορρίψουμε κατηγορηματικά κάποιους ιδεολογικούς μύθους, που
πλασάρονται επιτήδεια για να μειωθεί ακόμη περισσότερο η ανεκτικότητα απέναντι
στους ξένους. Έτσι, οι περισσότεροι αλλοδαποί εισέρχονται κατ’ αρχήν στην
Ευρώπη με νόμιμες τουριστικές βίζες και ύστερα επεκτείνουν παράνομα τη διαμονή
τους στα εδάφη αυτά («Ν.Υ. Times»). Η εικονική πραγματικότητα που διαμορφώνουν
τα mass media (Μπορντιγιάρ) με τη μίζερη εικόνα των Ιρακινών που μεταφέρονται
στοιβαγμένοι σε τρένα και σαπιοκάραβα, μόνο εν μέρει ανταποκρίνεται στην
πραγματικότητα. Αποτελεί επίσης ιστορική αφέλεια να πιστεύει κανείς ότι θα
επιλύσει το ασφαλιστικό πρόβλημα με τον έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης.

Ακόμη, θα πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί απέναντι στην ακροδεξιά
προπαγάνδα, που μιλάει συνεχώς για την αύξηση των μεταναστών στην Ευρώπη.
Σήμερα κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς την αυξομείωση αυτής της ροής, αφού το κάθε
ευρωπαϊκό κράτος ταυτοποιεί διαφορετικά την έννοια του μετανάστη. Στη Γερμανία
λ.χ. και μια μικρή παραμονή 7 ημερών θα μπορούσε να χαρακτηριστεί
«μετανάστευση».

Επομένως, συνοπτικά θα υποστηρίζαμε την ακόλουθη σκέψη: Ναι στην ευρωπαϊκή
πρωτοβουλία για τον έλεγχο της μετανάστευσης, ναι στην ευρωπαϊκή αστυνομία
κ.λπ. Όχι όμως στους αναληθείς μύθους, στους οποίους στηρίζονται οι προτάσεις
που υποβάλλονται σήμερα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Δεν πρέπει, βέβαια, να
υποκρινόμαστε απαράδεκτα ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά ο
Π. Κονδύλης «… όποιος σοβαρά υποστηρίζει ότι η μετανάστευση 30.000.000
ανθρώπων στη σημερινή Γαλλία ή Γερμανία δεν θα προκαλούσε ανομικά φαινόμενα,
αυτός είναι – δεν μπορώ να το εκφράσω διαφορετικά – ηλίθιος».

Όμως, η λύση δεν μπορεί να βρίσκεται στην επικίνδυνη πρόταση της ισπανικής
προεδρίας. Δηλαδή, να εκβιάζονται οι χώρες του Τρίτου Κόσμου ότι δεν θα
παίρνουν την ευρωπαϊκή οικονομική βοήθεια, αν δεν δέχονται τους μετανάστες
τους που απελαύνονται από την Ε.Ε. Η πρόταση αυτή λησμονεί σκόπιμα τις δομικές
αιτίες που παράγουν τη σημερινή μαζική μετανάστευση. Όσο, δηλαδή, οι χώρες
αυτές θα είναι καταδικασμένες στην απόλυτη φτώχεια τόσο οι άνθρωποι θα
αναζητούν μια καλύτερη τύχη αλλού!

Κατά συνέπεια, μέσα σ’ αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο θα έπρεπε να διεξαχθεί η
συζήτηση στη Σεβίλλη (που έγινε πρόσφατα). Ναι στον ποσοτικό περιορισμό της
μετανάστευσης! Όχι στα ρατσιστικά μέτρα και στη μετατροπή της Ευρώπης σε
απόρθητο φρούριο! Όμως, πάνω απ’ όλα δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ότι οι
μετανάστες και οι πρόσφυγες δεν είναι μόνο αριθμοί! Από πίσω τους κρύβονται
ανθρώπινα όντα με ανθρώπινα δικαιώματα!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ