Άνθρωποι της διπλανής πόρτας

Είναι δυνατόν τα στελέχη μιας αριστερίστικης τρομοκρατικής οργάνωσης όπως η
17Ν να είναι οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας;

Είναι δυνατόν ο βαθμός του επαγγελματισμού, οι ιδεολογικοί στόχοι και οι
επιδιώξεις να αλλάζουν από γενιά σε γενιά, προκαλώντας εσωτερικές
αντιπαραθέσεις στην ίδια την οργάνωση;

Η εμπειρία από την ευρωπαϊκή τρομοκρατία απαντά καταφατικά και στα δύο. Οι
άνθρωποι που ηγήθηκαν και στελέχωσαν τις σημαντικότερες οργανώσεις όπως είναι
οι Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Ιταλία, η Ομάδα Κόκκινος Στρατός στη Γερμανία και η
Άμεση Δράση στη Γαλλία δεν ήταν παράγοντες της δημόσιας ζωής στη χώρα τους.

Όσο για τους τριγμούς, τις αποχωρήσεις και τις αντιπαραθέσεις που προκάλεσε
στο εσωτερικό των οργανώσεων η μετάβαση από τη μια γενιά στην άλλη. Η σχετική
βιβλιογραφία απαριθμεί περισσότερους τόμους.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ (RAF)

Μικρολωποδύτες, φοιτητές και νέοι δικηγόροι

Κόκκινος Στρατός: Η δολοφονία του Χανς-Μάρτιν Σλάγιερ, προέδρου των Γερμανών βιομηχάνων, το 1977. Ο πρώην αξιωματικός των Ες Ες ήταν ιδανικός στόχος γιατί η ιστορική ηγεσία της RAF, ήθελε να καθαρίσει τη Γερμανία από τους συνεργάτες των ναζί. Η τρίτη γενιά στράφηκε όμως εναντίον των Αμερικανών και του διεθνούς κεφαλαίου

Από όλες τις τρομοκρατικές οργανώσεις που γνωρίζουμε, η RAF είναι ασφαλώς η
πιο διάφανη. Τα ονόματα δύο γενεών τρομοκρατών έχουν λίγο έως πολύ καταγραφεί,
ενώ οι ειδικοί είναι βέβαιοι ότι υπήρξε μια τρίτη. Με εξαίρεση την Ούλρικε
Μάινχοφ, που χρημάτισε αρχισυντάκτης του αριστερού περιοδικού «Κονκρέτ» και
υπήρξε μέσω αυτής της ιδιότητας γνωστή στους αριστερούς κύκλους, κανείς από
τους τρομοκράτες της πρώτης γενιάς δεν ήταν «επώνυμος».

Ακόμα περισσότερο, δεν συναντά κανείς στην πρώτη και τη δεύτερη γενιά της RAF
ούτε πολιτικούς ούτε πρώτης γραμμής διανοούμενους ούτε επαγγελματίες στο
αντάρτικο πόλεων. Μικρολωποδύτες όπως ο Μπάαντερ, φοιτητές όπως η Ένσλιν, ο
Ράσπε και ο Μάινς, νέοι δικηγόροι, όπως ο Μάλερ, απαρτίζουν την ιστορική
ηγεσία. Εκπαιδευμένοι όπως – όπως στα όπλα στην Ιορδανία και την Παλαιστίνη,
αποδεικνύονται ερασιτέχνες του αντάρτικου πόλεων, αφού συλλαμβάνονται από την
αστυνομία μέσα σε έξι μήνες. Στο ιδεολογικό επίπεδο, η ιστορική ηγεσία της RAF
αντιλαμβάνεται ως αποστολή της να «διασώσει ιστορικά» την εμπειρία της
φοιτητικής εξέγερσης του Μάη του ’68, να συνεχιστεί ο αγώνας.

Μεσοαστοί και λούμπεν μικροαστοί χωρίς λάμψη απαρτίζουν τη δεύτερη γενιά της
RAF, που στρατολογείται από τις τάξεις των συμπαθούντων και ανέλαβε τα ηνία
όταν συνελήφθη η ιστορική ηγεσία. Τα ονόματα πολλών έγιναν γνωστά όταν
κατέρρευσε η Ανατολική Γερμανία. Εκεί είχαν καταφύγει στα τέλη της δεκαετίας
του ’70, όταν απέτυχε η απόπειρά τους να εκβιάσουν το γερμανικό κράτος ώστε να
απελευθερώσουν την ιστορική ηγεσία που κρατείται στο Σταμχάιμ και να πετύχουν
την πολιτική αναγνώριση της RAF.

Επιχειρησιακά, η δεύτερη γενιά της RAF γίνεται πιο αδίστακτη. Στο ρεπερτόριό
της υπεισέρχονται οι πολιτικές δολοφονίες και οι απαγωγές προσώπων. Οι πιο
θεαματικές ενέργειες είναι ασφαλώς η κατάληψη της γερμανικής πρεσβείας στη
Στοκχόλμη (1975) και η απαγωγή ενός αεροσκάφους της Λουφτχλανσα στο
Μογκαντίσου (1977). Και εκεί όμως γίνονται λάθη ή αναδεικνύονται
επιχειρησιακές ανεπάρκειες. Στη Στοκχόλμη η βόμβα σκάει στα χέρια των
τρομοκρατών. Η απαγωγή του αεροσκάφους εκτελείται από Άραβες τρομοκράτες.

Ιστορικοί που έχουν ασχοληθεί με την ιστορία της RAF υποστηρίζουν ότι μετά τις
αναποτελεσματικές επιχειρήσεις για την απελευθέρωση της ιστορικής ηγεσίας το
1975-77, η οργάνωση βρέθηκε σε κρίση. Η δεύτερη γενιά παραμερίζεται από τους
λεγόμενους «εγγονούς» και είτε αδρανοποιείται στην Ανατολική Γερμανία και την
Κούβα είτε συλλαμβάνεται από την αστυνομία. Το 1980, η RAF συνχωνεύεται με την
οργάνωση 2η Ιουνίου. Αλλάζει στρατηγική και στόχους. Πολλαπλασιάζονται οι
ένοπλες ληστείες. Οι επιθέσεις στρέφονται σχεδόν αποκλειστικά σε αμερικανικούς
στόχους και στελέχη του οικονομικού κόσμου. Επιχειρησιακά, τις δεκαετίες ’80
και ’90 η RAF επιδεικνύει υψηλό επαγγελματισμό. Οι «εγγονοί» επεκτείνουν και
της διεθνείς διασυνδέσεις της οργάνωσης, όπως δείχνει η κοινή διακήρυξη με την
Άμεση Δράση, το 1985.

ΓΑΛΛΙΑ (Άμεση Δράση)

Ήταν άγνωστοι πριν αρχίσουν να βάζουν βόμβες

Άμεση Δράση: Τέσσερα ιδρυτικά μέλη της οργάνωσης μεταφέρονται για ανάκριση, μετά τη σύλληψή τους, το 1987. Η πιο εντυπωσιακή ενέργεια της Άμεσης Δράσης υπήρξε η δολοφονία του προέδρου της Ρενό, Ζορζ Μπεσέ, το 1986

Η Άμεση Δράση ιδρύθηκε το 1978, όπως και η RAF, από τους Ζαν Μαρκ Ρουιγιάν και
Ναταλί Μενινιόν. Ούτε αυτή η οργάνωση δεν περιλαμβάνει στις τάξεις της δημόσια
πρόσωπα. Ο Ρουιγιάν γεννήθηκε σε αριστερή οικογένεια και προέρχεται από το
αναρχοσυνδικαλιστικό κίνημα. Συμμετείχε σε παράνομες οργανώσεις από το 1974. Η
Μενινιόν κατάγεται από εργατική οικογένεια και ήταν υπάλληλος τραπέζης. Το
1980 συνελήφθησαν, ύστερα από συμπλοκή με την αστυνομία, απελευθερώθηκαν όμως
από τη γενική αμνηστία του Μιτεράν, το 1981. Ήταν άγνωστοι πριν αρχίσουν να
βάζουν βόμβες, όπως και οι Ζορζ Σιπριανί και η Ζοέλ Ομπρόν. Σύγκρουση γενεών
δεν είναι γνωστή στην Άμεση Δράση, που από το 1980 βρίσκεται όλο και
περισσότερο υπό την επιρροή της RAF.

ΙΤΑΛΙΑ (Ερυθρές Ταξιαρχίες)

Μαζικό κίνημα με ρίζες στην εργατική τάξη

Ερυθρές Ταξιαρχίες: Η δολοφονία του χριστιανοδημοκράτη πρωθυπουργού Άλντο Μόρο. Λενινιστική έως το κόκαλο, η οργάνωση έβλεπε τον αρχιτέκτονα του «ιστορικού συμβιβασμού» ως τον χειρότερο εχθρό. Οι μετριοπαθείς μεταρρυθμιστές αποτελούν διαχρονικά στόχο των Ερυθρών Ταξιαρχιών

Σε αντίθεση με τη Γαλλία και τη Γερμανία, οι αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό των
Ερυθρών Ταξιαρχιών ήρθαν στη δημοσιότητα και είναι τεκμηριωμένες, γραπτώς και
προφορικώς. Γνωστή και τεκμηριωμένη η διάσπαση της οργάνωσης το 1984 στις
Ερυθρές Ταξιαρχίες – μαχόμενη παράταξη και τις Ερυθρές Ταξιαρχίες – μαχόμενοι
κομμουνιστές, το 1984.

Είναι γνωστό επίσης ότι η ιστορική ηγεσία των Ερυθρών Ταξιαρχιών περί τον
Ρενάτο Κούρτσιο απεκύρηξε την ένοπλη δράση το 1984, χαρακτηρίζοντάς την
ανώφελη. Αν και οι δραστηριότητες των Ερυθρών Ταξιαρχιών σταμάτησαν μετά τη
διάσπαση, το 1984, η δολοφονία του Μάρκο Μπιάτζι, το 2002, δείχνει ότι μια νέα
γενιά – ενδεχομένως η τρίτη – έχει αναλάβει τα ηνία.

Πάντως, υπάρχει διαχρονική συνέπεια και ιδεολογική συνέχεια στις δολοφονικές
επιθέσεις των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Τόσο η εκτέλεση του Μπιάτζι όσο και η πιο
διάσημη επιχείρηση της οργάνωσης, η δολοφονία του Άλντο Μόρο, είχαν στόχο
μετριοπαθείς μεταρρυθμιστές που επεδίωκαν τη συνεργασία της Δεξιάς με την
Αριστερά. Για τη λενινιστική ιταλική άκρα Αριστερά, όμως, οι χειρότεροι
προδότες είναι εκείνοι που θέλουν να εντάξουν την εργατική τάξη στο αστικό
κράτος.

Σε σύγκριση με τη RAF και την Άμεση Δράση, οι Ερυθρές Ταξιαρχίες ήταν ένα
μαζικό κίνημα με βαθιές ρίζες στο πιο επαναστατικό κομμάτι της ιταλικής
εργατικής τάξης. Πάντως ούτε εδώ οι ακτιβιστές είναι επώνυμοι και τα πρώτα
χρόνια ο επαγγελματισμός τους είναι ανύπαρκτος. Η μόνη διαφορά είναι ότι οι
Ερυθρές Ταξιαρχίες διέθεταν στο πρόσωπο του Αντόνιο Νέγκρι έναν θεωρητικό με
φωνή και κύρος. Αν και δεν υπήρξε ποτέ μέλος των Ταξιαρχιών, ο Νέγκρι και ο
κύκλος του στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας νομιμοποίησαν την τρομοκρατία τη
δεκαετία του ’70.