«Μαγειρεύουν» ισολογισμούς και στην Ελλάδα

Η ελληνική αγορά δεν έχει δοκιμαστεί, προς το παρόν τουλάχιστον, από σκάνδαλα
ανάλογα με εκείνα των αμερικανικών ομίλων της Enron και της Worldcom, όμως τα
λεγόμενα «μαγειρέματα», που εξωραΐζουν ισολογισμούς εταιρειών, δεν είναι
ασύνηθες φαινόμενο. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει ο πρόεδρος και διευθύνων
σύμβουλος της ΣΟΛ Α.Ε. (Σώμα Ορκωτών Λογιστών) κ. Παν. Μαρκόπουλος.

Ο επικεφαλής της εταιρείας, η οποία πραγματοποιεί τον μεγαλύτερο όγκο του
ελέγχου των ισολογισμών των ελληνικών επιχειρήσεων, διευκρινίζει ότι δεν είναι
λίγες οι περιπτώσεις που οι παρατηρήσεις των ορκωτών λογιστών, οι οποίες
συνοδεύουν τους ισολογισμούς, εντοπίζουν «ατασθαλίες» στην κατάρτισή τους.
«Ατασθαλίες» που, σε κάποιες περιπτώσεις, καταφέρνουν να εμφανίζουν
κερδοφόρους ισολογισμούς, οι οποίοι στην πραγματικότητα είναι ζημιογόνοι.

Παρ’ όλα αυτά, ούτε οι ελεγχόμενες εταιρείες μπαίνουν στον κόπο να
προσαρμόσουν τους ισολογισμούς τους στις παρατηρήσεις των ορκωτών λογιστών,
ούτε οι αρμόδιες κρατικές αρχές ενδιαφέρονται να ελέγξουν τις αποχρώσες
ενδείξεις για «μαγειρεμένους» ισολογισμούς που υπάρχουν στις παρατηρήσεις των
ελεγκτικών φορέων.

Πάντως, όπως επισημαίνουν στελέχη ελληνικών αλλά και πολυεθνικών ελεγκτικών
οίκων που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά, τα «μαγειρέματα» στους
ισολογισμούς ελληνικών επιχειρήσεων είναι απλά πταίσματα μπροστά στα τεράστια
σκάνδαλα της Enron και της Worldcom. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αλλοιώνουν
αισθητά την πραγματική χρηματοοικονομική εικόνα των ελεγχόμενων εταιρειών.

Μέχρι σήμερα, το πειθαρχικό συμβούλιο του ΣΟΛ, που αποτελείται από έναν
δικαστή και δύο στελέχη της εταιρείας, έχει διαγράψει τρία μέλη του που
συναίνεσαν στην αλλοίωση οικονομικών στοιχείων εταιρειών των οποίων είχαν
ελέγξει τους ισολογισμούς.

Το θεσμικό πλαίσιο

Στελέχη ελληνικών και πολυεθνικών ελεγκτικών οίκων εκτιμούν ότι το θεσμικό
πλαίσιο και το ελεγκτικό πρότυπο που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της
γνησιότητας των ισολογισμών των ελληνικών εταιρειών είναι επαρκές για να
εξασφαλίσει το ευρύ επενδυτικό κοινό από σκάνδαλα του μεγέθους εκείνων των δύο
αμερικανικών ομίλων. Όπως, όμως, επισημαίνει και ο κ. Μαρκόπουλος, «κανένα
θεσμικό πλαίσιο δεν μπορεί να εξουδετερώσει πλήρως ανθρώπινες αδυναμίες».

Ωστόσο, σε σύγκριση με το αμερικανικό μοντέλο, το ευρωπαϊκό – και κατ’
επέκταση και το ελληνικό – φαίνεται να είναι περισσότερο «ευθυνόφοβο».

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ποινικές ευθύνες για τη γνησιότητα των ελέγχων
είναι περισσότερο συλλογικές και χρεώνονται στις εταιρείες που τους
πραγματοποιούν, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα οι αντίστοιχες
ευθύνες χρεώνονται στο φυσικό πρόσωπο-ελεγκτή, που κατά τεκμήριο είναι
λιγότερο ευάλωτο σε δελεαστικές προσφορές.

Εξάλλου, και ο «οικογενειακός χαρακτήρας» των περισσότερων ελληνικών
επιχειρήσεων φαίνεται να μην προσφέρει πρόσφορο έδαφος για την εκκόλαψη
σκανδάλων τύπου Enron και Worldcom, καθώς οι βασικοί μέτοχοι-επικεφαλής των
εταιρειών δεν θα ήθελαν σε καμία περίπτωση να εμπλακούν σε περιπέτειες με
απρόβλεπτες συνέπειες.

Αλλαγές προς το καλύτερο

«Οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τον έλεγχο των ισολογισμών των ελληνικών
επιχειρήσεων είναι τυπικά επαρκείς, αλλά το πρόβλημα της εφαρμογής τους πάντα
υπάρχει», υποστηρίζει στέλεχος ελληνικού ελεγκτικού οίκου, ο οποίος, όμως,
επισημαίνει ότι στο εξωτερικό, σε αντίθεση με την Ελλάδα, οι παρατηρήσεις των
ορκωτών λογιστών λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, τόσο από τις ελεγχόμενες εταιρείες
όσο και από τις αρμόδιες κρατικές αρχές. Οι μεν εταιρείες σπεύδουν να
διορθώσουν ανάλογα τους ισολογισμούς, οι δε αρχές καλούν τις εταιρείες για
περαιτέρω διευκρινίσεις.

Η καθιέρωση, πάντως, από τις αρχές του ερχόμενου έτους, των διεθνών λογιστικών
προτύπων και στην Ελλάδα, σε συνδυασμό και με τον θεσμό της εταιρικής
διακυβέρνησης (που περιορίζει τη συμμετοχή του μάνατζμεντ στα Δ.Σ. των
εταιρειών), εκτιμάται ότι θα φέρει περισσότερη διαφάνεια στους ισολογισμούς
των εταιρειών.