Ο Σόντερς έκανε τη διαφορά

Ήταν στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου ή αρχές Νοεμβρίου. Όσοι είχαν σχέση
με την πορεία των ερευνών για τη 17Ν αποφάσισαν – από τη μια μέρα στην άλλη –
να… κλείσουν το στόμα τους.

Η δολοφονία του Βρετανού ταξίαρχου Στίβεν Σόντερς – που, εκτός των άλλων, προκάλεσε πρωτοφανή συγκίνηση στους Έλληνες πολίτες – σηματοδότησε την πλέον σημαντική στροφή στις έρευνες για τη 17 Νοέμβρη

Αμερικανοί και Βρετανοί διπλωμάτες, αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, αξιωματικοί
της αστυνομίας, πράκτορες του FBI και της… Σκότλαντ Γιαρντ είτε σταμάτησαν
να μιλούν ακόμη και στους πιο αγαπημένους τους ανθρώπους είτε μιλούσαν χωρίς
να λένε τίποτε.

Για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ η ξαφνική αυτή σιωπή – αλλά και η
προθυμία με την οποία η επίσημη Ουάσιγκτον κάλυπτε την ελληνική κυβέρνηση στα
«χτυπήματα» που εξακολουθούσε να δέχεται από αμερικανικά μέσα ενημέρωσης και
ποικίλους πρώην – δεν σήμαινε τίποτε άλλο παρά πως «κάτι υπάρχει». Σε αυτό
συνηγορούσε και η διάχυτη αισιοδοξία που, μολονότι δεν έβρισκε εμφανή
δικαιολογία, ήταν ολοφάνερη.

Η στάση της χήρας

Το καθοριστικό γεγονός, μετά το οποίο οι άκαρπες επί δεκαετίες έρευνες για τη
17Ν εισήλθαν σε νέα τροχιά, έγινε αρκετά πιο πριν. Ήταν η δολοφονία του
Βρετανού ταξίαρχου Σόντερς, στην οδό Κηφισίας, πριν από περίπου δύο χρόνια από
την τρομοκρατική οργάνωση. Η δολοφονία αυτή – η οποία, εκτός των άλλων,
προκάλεσε και πρωτοφανή συγκίνηση στους Έλληνες πολίτες, λόγω της αξιοπρέπειας
που επέδειξε η χήρα του δολοφονηθέντος – σηματοδότησε την πλέον σημαντική
στροφή στις έρευνες.

Οι Βρετανοί με το κλιμάκιο της Σκότλαντ Γιαρντ που έφτασε στην Αθήνα
ακολούθησαν εντελώς διαφορετική προσέγγιση από εκείνη των Αμερικανών. Κατ’
αρχήν, δεν προέβαλαν παράλογες απαιτήσεις προς την ελληνική κυβέρνηση, όπως
έκαναν έως τότε οι Αμερικανοί – ζητώντας, λόγου χάρη, συλλήψεις συνήθων
υπόπτων χωρίς καμία απόδειξη ή αλλαγές στη νομοθεσία που ήταν φανερά αντίθετες
όχι μόνον με το εσωτερικό Δίκαιο αλλά και τις ευρωπαϊκές συμβάσεις.

Νέος εξοπλισμός

Το Λονδίνο εισήγαγε σιγά σιγά όλη την τεχνολογία που έχει χρησιμοποιήσει και
το ίδιο για την εξάρθρωση του IRA. Εργαστήρια φορητά και εργαστήρια στη
Βρετανία, ανάλυση του DNA – από το αίμα που βρέθηκε στην επίθεση κατά του
Γερμανού πρέσβη, αλλά και παλαιότερα τεκμήρια (π.χ. τρίχες) -, ηλεκτρονικοί
υπολογιστές που τροφοδοτήθηκαν με τα δεδομένα όλων των επιθέσεων της
οργάνωσης, παρακολούθηση τηλεφώνων (σταθερών και κινητών) στο περίφημο
«τρίγωνο» της 17Ν… όλα αυτά και άλλα πολλά χρησιμοποιήθηκαν για να γίνει η
καλύτερη δυνατή συγκέντρωση πληροφοριών για τις κινήσεις της οργάνωσης.

Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση, ύστερα από ατελείωτες αρχικά διαβουλεύσεις
μεταξύ του τότε υπουργού Δικαιοσύνης, κ. Σταθόπουλου, και του υπουργού
Δημόσιας Τάξης, κ. Χρυσοχοΐδη, υιοθέτησε το νέο νομοθετικό πλαίσιο για την
«καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας», το οποίο
καθιστά πιο εύκολη την εξάρθρωση και καταδίκη τρομοκρατικών οργανώσεων.

Το πρώτο στοιχείο στο οποίο κατέληξαν οι Βρετανοί – και το κοινοποίησαν σε
Έλληνες και Αμερικανούς – ήταν πως υπάρχουν δύο είδη τρομοκρατών στη 17Ν: η
πρώτη, ιδρυτική γενιά, με έντονο ιδεολογικό υπόβαθρο, και μια «δεύτερη γενιά»
από νεώτερα μέλη, ενδεχομένως μη γνωρίζοντα ολόκληρη τη δράση της οργάνωσης,
που αναλαμβάνουν από ένα σημείο και πέρα τις δολοφονικές επιθέσεις.

Φιλικές «ανακρίσεις»

Στο σημείο αυτό ενσκήπτουν και οι πρώτες αντιθέσεις μεταξύ Βρετανών και
Αμερικανών – καθώς οι τελευταίοι επέμεναν μέχρι… τέλους στην ύπαρξη λίστας
υπόπτων, από την οποία θα έπρεπε να αρχίσουν οι έρευνες. Αντιθέτως, οι άνδρες
της Σκότλαντ Γιαρντ επέμεναν πως έπρεπε να ακολουθηθεί η αντίστροφη πορεία –
από την οικοδόμηση με βάση τα στοιχεία του προφίλ των τρομοκρατών στην
«προσωποποίηση» των υπόπτων.

Η δεύτερη διαφωνία των δυο ξένων υπηρεσιών σημειώθηκε για το περίφημο θέμα των
«προσωπικοτήτων» και των «εξαφανισμένων». Οι μεν Αμερικανοί υποστήριζαν πως
μέλη της 17Ν πρέπει να είναι άνθρωποι γνωστοί, του ακροαριστερού χώρου – και
κατά καιρούς «έσπερναν» ονόματα πανεπιστημιακών ή δημοσιογράφων, χωρίς να
μπορούν ποτέ να στοιχειοθετήσουν τις κατηγορίες τους.

Οι Βρετανοί κατέληγαν σε διαφορετικό συμπέρασμα: ότι τα αρχικά – ιδρυτικά μέλη
της 17Ν είναι άνθρωποι «εξαφανισμένοι» από το προσκήνιο από την πτώση της
χούντας και μετά. Που ενδεχομένως ξεκίνησαν από μικρές, περιθωριακές
ακροαριστερές οργανώσεις οι οποίες έκαναν ένοπλο αγώνα κατά της δικτατορίας
και λειτουργούσαν με ελάχιστα μέλη, είχαν ψευδώνυμα και δεν ήταν όλα γνωστά
μεταξύ τους. Μέλη που, όταν διαλύθηκαν οι οργανώσεις αυτές, με την πτώση της
δικτατορίας ή και νωρίτερα αποφάσισαν να συνεχίσουν τον «αγώνα» τους
εξαφανιζόμενοι από τη ζωή της νόμιμης Ελλάδας. Μια τέτοια περίπτωση, άλλωστε,
ήταν ο Χρήστος Κασσίμης, που σκοτώθηκε στο εργοστάσιο της AEG τα πρώτα χρόνια
της μεταπολίτευσης

Υπέρ των Άγγλων

Με βάση αυτό το συμπέρασμα, οι άνδρες της Σκότλαντ Γιαρντ και οι διπλωμάτες
του Λονδίνου άρχισαν σειρά επαφών με ανθρώπους – με δημόσια παρουσία οι
περισσότεροι – που είχαν υπόνοιες ότι είχαν έρθει σε επαφή κάποτε – κυρίως τη
δεκαετία του ’60 – με αυτούς τους «εξαφανισμένους». Σκοπός ήταν μέσα από τις
φιλικές αυτές «ανακρίσεις» να καταγραφεί ο αριθμός τους αλλά και να
συγκεντρωθούν όσο περισσότερα στοιχεία μπορούσαν για την πραγματική τους
ταυτότητα. Στα χρόνια που πέρασαν, έλεγαν οι Βρετανοί, οι άνθρωποι αυτοί είχαν
κάθε άνεση να αλλάξουν τόπο διαμονής, διαβατήρια, ακόμη και εμφάνιση.

Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, η Σκότλαντ Γιαρντ έφθασε να «περιγράψει» και
τον αρχηγό της οργάνωσης. Άνδρας, γύρω στα 60 σήμερα, με διασυνδέσεις με το
Παρίσι.

Διαφωνίες Βρετανών – Αμερικανών

Για την εξέλιξη της υπόθεσης, κρίσιμη ήταν η θέση που πήρε, μεταξύ Αμερικανών
και Βρετανών, η Αθήνα. Έπειτα από μερική αμφιταλάντευση, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
και οι αξιωματικοί της Αντιτρομοκρατικής «έγειραν» υπέρ των Άγγλων. Και, στη
συνέχεια, η συνεργασία των υπηρεσιών προχώρησε ακόμη παραπέρα – για
παράδειγμα, ακόμη και κοινές παρακολουθήσεις ατόμων ή τηλεφώνων λέγεται ότι
γίνονταν, χωρίς να δημιουργηθεί η παραμικρή παρεξήγηση από αυτές που
συνηθίζονται όταν συνεργάζονται αστυνομικοί διαφορετικών κρατών.

Το τέλος της αντίστροφης μέτρησης που ξεκίνησε με τη δολοφονία Σόντερς δεν
έχει ακόμη γραφτεί. Απέκτησε, ωστόσο, όπως όλα δείχνουν, ένα κρίσιμο ενδιάμεσο
κεφάλαιο, που ακούει στο όνομα Σάββας Ξηρός, τραυματίας, κάτοχος όπλου της 17Ν…