Μια ζωή στις χορδές της κιθάρας

Ο Γεράσιμος Μηλιαρέσης με τον παγκοσμίου φήμης Ισπανό κιθαριστή Αντρές Σεγκόβια, τον χειμώνα του 1951, στον Παρθενώνα

«Ένα μεσημέρι, ο Andres Segovia και εγώ ανεβήκαμε στην Ακρόπολη, όπου βγάλαμε
την ιστορική για μένα φωτογραφία, μπροστά στον Παρθενώνα. Έδωσε δύο ρεσιτάλ
στην Αθήνα. Ένα στο “Κεντρικόν” και ένα στο θέατρο “Ολύμπια” τον Δεκέμβριο
1951».

Ήταν μία πολύ σημαντική στιγμή στη ζωή, και στη μεγάλη πορεία του στη μουσική,
του δεξιοτέχνη κλασικής κιθάρας Γεράσιμου Μηλιαρέση (του σημαντικότερου ίσως
Έλληνα κιθαριστή, μαζί με τον Δημήτρη Φάμπα), που περιγράφει τη γνωριμία του
με τον διάσημο Ισπανό μετρ – κιθαριστή Andres Segovia, στα απομνημονεύματά
του, που κυκλοφορούν σήμερα σε βιβλίo με τίτλο «Ήχοι και Απόηχοι» από τις
εκδόσεις «Κέδρος».

Οι αφηγήσεις του Γεράσιμου Μηλιαρέση, στις σελίδες του βιβλίου του,
κάνουν έναν μεγάλο κύκλο, που αρχίζει από τα παιδικά του χρόνια, στη γενέτειρά
του, τη Βραΐλα της Ρουμανίας, μέχρι σήμερα, στην Αθήνα, όπου ζει και
δημιουργεί. «Γράφοντας αυτό το βιβλίο», λέει, «μεταχειρίστηκα πολλές λέξεις
καθαρεύουσας, διότι αυτές μου φάνηκαν μουσικότερες από άλλες. Η καθαρεύουσα
αλλά και η δημοτική έχουν λέξεις ηχητικώς ανεπανάληπτες και ο ήχος είναι ο
κύριος φορέας του συναισθήματος. Είμαι ένας κιθαριστής, που μετέφρασε τη
συγκίνησή του».

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα από τα πρώτα κεφάλαια όπου ο
Μηλιαρέσης αναφέρει την πρώτη επαφή του με την κιθάρα. «Η κιθάρα μπήκε στη ζωή
μου σαν ένα σπάνιο δώρο αγάπης, ενός ρομαντικού νέου, του Τάσου, προς την
αδελφή μου Κικίτσα, γύρω στο 1932 (ειδύλλιον που προσέκρουσε στην άρνηση των
γονέων μας). Εκείνη μου την έδωσε εμένα και εγώ την αγάπησα. Ο συμμαθητής και
φίλος μου, Γιάννης Αντωνίου, μου εδίδαξε τότε τις πρώτες συγχορδίες, με το
αυτί, και άρχισα να συνοδεύω το τραγούδι μου. Καθώς η φωνή μου επί δεκατέσσερα
ολόκληρα χρόνια τραγουδούσε ασυνόδευτη, όταν για πρώτη φορά εγεύθην με την
κιθάρα την γοητεία της συνοδείας, συναισθήματα ευγνωμοσύνης μεγάλα με
κατέλαβαν για το όργανο και σε κάποια στιγμή ενθουσιασμού τής έβαλα μια ροζ
κορδέλα στην κεφαλή, σαν ένα λουλούδι στα μαλλιά της. Μια μέρα που έμπαινα στο
τρένο να πάω στο Γαλάτσι κρατώντας την κιθάρα, χωρίς θήκη, ένας κύριος
καλοντυμένος και σε αρκετά ώριμη ηλικία, με πλησιάζει και μου λέει ελληνικά σε
αυστηρό τόνο: “Στην κιθάρα δεν βάζουν κορδέλες, να τις βγάλεις”. Έμεινα άφωνος
και έβγαλα την κορδέλα».

Ο Γεράσιμος Μηλιαρέσης ζωντανεύει εικόνες από τα δύσκολα παιδικά και εφηβικά
του χρόνια στη Ρουμανία πριν έλθει στην Ελλάδα. Αλλά και στην Αθήνα, επί
δικτατορίας Μεταξά, τα πράγματα ήταν δύσκολα και ξαναγύρισε πίσω στη Βραΐλα,
στα 19 του. Το 1938, επιστροφή στον Πειραιά και μόνιμη εγκατάσταση στην
Ελλάδα, όπου αρχίζει πλέον η μεγάλη πορεία του στον χώρο της μουσικής, με την
κλασική κιθάρα.

«Σαράντα δύο χρόνια καλλιτεχνικού παρόντος εντός αλλά και εκτός
Ελλάδος, 1944-1986, και πενήντα χρόνια διδασκαλίας, 1947-1997», γράφει.
«Συνεργασία με το θέατρο, τον κινηματογράφο, δίσκοι, παιδαγωγικά βιβλία,
διασκευές, εκδόσεις, διδασκαλία. Με τη βοήθεια της Ντόρας Στράτου έγινα ο
πρώτος Έλληνας μαθητής του Andres Segovia για τέσσαρες περιόδους στην
Accademia Musicale Chigiana (Μουσική Ακαδημία Κιτζιάνα), στη Σιένα της
Ιταλίας, 1950-1953. Ουδείς Έλλην κιθαριστής, εκ των ελαχίστων τότε υπαρχόντων,
θα μπορούσε να φανταστεί ή να πληροφορηθεί ότι στη γειτονική Ιταλία θα ήταν
δυνατόν να συναντήσει τον θρύλο τότε Andres Segovia και να γίνει μαθητής του.

Δίπλα στον Segovia, «εκτός των μαθημάτων ερμηνείας και τεχνικής, άκουσα, είδα
και διδάχθηκα διά ζώσης τους διάφορους τρόπους παραγωγής του ήχου με τη χρήση
των νυχιών και ολόκληρη την ηχητική παλέτα, apoyando, ponticello, κ.λπ.,
θεμελιώδη διά την κιθαριστική τέχνη και άγνωστα μέχρι τότε στην Ελλάδα, αφού
όλοι οι προ εμού κιθαρισταί ήταν αυτοδίδακτοι ή μαθηταί αυτοδιδάκτων».

Ο ήχος της «Εκδρομής»

Ο ήχος της κιθάρας του Γεράσιμου Μηλιαρέση ακούγεται, χαρακτηριστικά, στη
βραβευμένη ταινίας του αξέχαστου Τάκη Κανελλόπουλου «Η Εκδρομή» σε μουσική
Νίκου Μαμαγκάκη. Αλλά και στις ταινίες «Το κορίτσι με τα μαύρα», «Eroica» σε
σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, μουσική Αργύρη Κουνάδη (κι οι δύο), «Το ποτάμι»
σε σκηνοθεσία Νίκου Κούνδουρου, μουσική Μάνου Χατζιδάκι, «Τα κόκκινα
τριαντάφυλλα» σε σκηνοθεσία Κώστα Ανδρίτσου, «Ο πειρασμός» σε σκηνοθεσία
Οδυσσέα Κωστελέτου, «Ερωτική οδύσσεια» και «Ένα κορίτσι σε περιμένει», σε
μουσική δική του.

INFO

Γεράσιμου Μηλιαρέση, «Ήχοι και Απόηχοι», Εκδόσεις «Κέδρος», σελ. 304, Τιμή:
17,80 ευρώ.