«Θεωρώ ύποπτο το “η τέχνη είναι η ζωή μου”»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
Η φήμη του πενηντάχρονου Λιθουανού σκηνοθέτη Εϊμούντας Νεκρόσιους (δεξιά) |
Άκουσα για πρώτη φορά το όνομά του Εϊμούντας Νεκρόσιους, από τον Θόδωρο
Τερζόπουλο πριν από πέντε χρόνια. Και μετά, ένα σούσουρο γύρω από τις
ρηξικέλευθες παραστάσεις του. Πριν από δύο χρόνια ο αγγλικός, ιταλικός,
γαλλικός και γερμανικός Τύπος αναφέρονταν στο θεαματικό και μυστηριακό
χαρακτήρα του «Άμλετ» του (τον πολυέλαιο από πάγο που θρυμματίζεται κάτω από
το βάρος της οργής του Κλαύδιου, την Οφηλία που «ακούει» φωνές, ενώ χιλιάδες
χέρια ξεφυτρώνουν από το πουθενά χειροκροτώντας ξέφρενα τον νεκρό ήρωα που τον
σέρνει έξω από τη σκηνή το φάντασμα του βασιλιά…). Μέσα σε λίγο καιρό η
ευρωπαϊκή θεατρική κοινότητα γνώρισε τις ενδιαφέρουσες σκηνικές προτάσεις του
Λιθουανού σκηνοθέτη, τις αναζωογονητικές ιδέες που εμπλουτίζουν με τη σύγχρονη
εμπειρία το ποιητικό – μεταφορικό θέατρό του.
Η φήμη του λοιπόν εδώ προηγείται της παράστασής του «Μάκβεθ» που την
περιμένουμε με ενδιαφέρον, στο Ηρώδειο. Η συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ»,
έγινε ηλεκτρονικά. Χάνοντας τον αυθορμητισμό του προφορικού λόγου, αλλά
κερδίζοντας την ακρίβεια του γραπτού, διαπιστώνουμε συν τοις άλλοις την
έλλειψη βερμπαλισμού, και την καθαρότητα ενός σύγχρονου καλλιτέχνη που δεν
κραυγάζει την ευαισθησία του, αφήνοντάς την να εκφραστεί στη σκηνή.
Ο «Μάκβεθ» που θα δούμε από τον θίασό του «Μένο Φόρτας», διαρκεί 3,5 ώρες! Κι
αυτό είναι το πρώτο που θέλει να ξέρουμε.
«Θα ‘χει το ελληνικό κοινό την υπομονή να τη δει ώς το τέλος; Μακάρι. Εκτιμώ
και αγαπώ τους θεατές που πάνε προετοιμασμένοι σε μια παράσταση. Είτε έχοντας
διαβάσει το έργο, ή μέσω του Τύπου έχουν εκείνη την πληροφόρηση, που θα τους
κάνει να μην είναι παθητικοί αλλά να μπορούν να καταλάβουν και να κρίνουν τις
στιγμές ερμηνείας της παράστασης. Το Ηρώδειο με το φυσικό του περιβάλλον μας
αναγκάζει να κάνουμε διορθώσεις. Η προσαρμογή του “Μάκβεθ” από το κλειστό
“κουτί” στην ανοιχτή σκηνή με ανησυχεί. Κι έτσι δίπλα στη χαρά όλοι έχουμε και
μια έγνοια».
Πέτρες, αιωρούμενοι κορμοί δέντρων, μεταλλικοί ράβδοι, καθρέφτες
συμμετέχουν στην παράσταση του «Μάκβεθ» με τους 11 ηθοποιούς που παίζουν τους
28 ρόλους, τους ήχους (τρίξιμο δέντρων, μηχανημάτων, χτύποι καρδιάς, φωνές
ζώων, κ.ά.), την «εκκωφαντική» σιωπή και τη μουσική του Φάουστας Λάτενας (από
Σοπέν μέχρι τσιγγάνικες μελωδίες κι ασιατικούς αντίλαλους).
Για τον λόγο και τον τρόπο που ανεβάζει Σαίξπηρ λέει: «Πριν από πέντε χρόνια
ήθελα σφοδρά να κάνω τον “Άμλετ”. Όχι για να προσθέσω μία ακόμα παράσταση στα
εκατομμύρια των εκατομμυρίων σκηνοθετών, ούτε γιατί είχα εμμονή με τον
Σαίξπηρ. Κάτι καλό συνέβη και μετά ακολούθησε ο “Οθέλος” και ο “Μάκβεθ”. Όταν
κάνεις κάτι δύσκολο, αναπτύσσεις μια σχέση με τη σκληρή δουλειά. Όπως και να
‘χει, το εύκολο το βαριέμαι. Αλλά ποιος σκηνοθέτης θέλει να κάνει βαρετές
παραστάσεις; Ο καθένας μας προσπαθεί σκληρά να τις κάνει υπέροχες. Αυτό έκανα.
Προσπάθησα και δούλεψα με ειλικρίνεια. Δεν είμαι σίγουρος ότι είναι κι
εξαιρετικές. Η δική μου προσέγγιση στο θέατρο γενικότερα είναι ρεαλιστική. Δεν
εννοώ ότι μ’ ενδιαφέρει να κάνω ρεαλιστικές παραστάσεις. Η στάση μου είναι
ρεαλιστική. Θεωρώ “ύποπτο” αυτό που ακούω από συναδέλφους, ότι το θέατρο, η
τέχνη, είναι όλη τους η ζωή. Όχι, για μένα το θέατρο είναι η δουλειά μου και
θέλω να την κάνω με ειλικρίνεια, όπως θα ‘κανα οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα».
«Μάκβεθ» από λάσπη και φαντάσματα
Το όνομα Νεκρόσιους μπορεί για τους Έλληνες να ακούγεται σαν κάτι
θανατερό, στην πατρίδα του όμως δεν σημαίνει κάτι σχετικό ή περίεργο. Ο
πενηντάχρονος Λιθουανός φοίτησε στο Ινστιτούτο Θεατρικής τέχνης «Λουνατσάρσκι»
στη Μόσχα. Κράτησε όμως αποστάσεις από τη ρωσική ζωή και νοοτροπία. Γι’ αυτό
και δεν θα βρούμε τις ρίζες του σ’ αυτό που λέμε ρωσική θεατρική παράδοση.
«Τα πέντε χρόνια σπουδών στη Μόσχα, μ’ έφεραν κοντά στη σύγχρονη ρωσική
κουλτούρα. Τη γνώρισα και φρόντισα να μη μ’ επηρεάσει. Δεν σκηνοθετώ αντλώντας
από μια πηγή. Είτε είσαι στην Αμερική, είτε στην Ασία, οι ανθρώπινες σχέσεις
είναι ένα κοινό ζήτημα, ακόμα κι όταν έχουν τις δικές τους πληγές, τη δική
τους “λογική”. Παντού το κοινό ελληνικό, αγγλικό, λιθουανικό ή άλλο, όταν δει
κάτι ελκυστικό να συμβαίνει στη σκηνή, δεν μένει αδιάφορο».
Το λιθουανικό θέατρο, που άρχισε να βγαίνει στον κόσμο χάρη στις παραστάσεις
του, παραμένει για μας terra ingognita. «Δεν έχουμε αμιγές ιδιωτικό θέατρο.
Είναι επιχορηγούμενα. Το δικό μας “Meno Fortas” παίρνει μια μικρή επιχορήγηση
για κάθε καινούργια παραγωγή, αλλά πρέπει να εξασφαλίζουμε μόνοι μας το
υπόλοιπο ποσό και να ζούμε από αυτά που κερδίζουμε. Καμιά φορά πιεζόμαστε από
τον χρόνο. Αλλά πάντα έτσι δεν γίνεται; Όταν ξεκινάς μια καινούργια παραγωγή,
αρχίζεις από το μηδέν. Η άγνοια είναι πιο χρήσιμη από τη θεατρική εμπειρία.
Γι’ αυτό προτιμώ να έχω την πολυτέλεια να δουλέψω χωρίς χρονικές προθεσμίες.
Κι απ’ την άλλη δεν μπορώ να αρνηθώ πως όταν βρίσκομαι σε πανικό, στην
καταιγίδα μιας προετοιμασίας, δουλεύω καλύτερα. Οι Λιθουανοί σκηνοθέτες είναι
προσανατολισμένοι στην καριέρα. Όλοι θέλουμε μια διεθνή, έστω ευρωπαϊκή
καριέρα. Φυσικά είναι αστείο αυτό».
Σκηνοθεσίες βραβείων
Επί 13 χρόνια συνεργάστηκε με το Κρατικό Θέατρο Νέων της Λιθουανίας
(1978-1991) και μετά με το Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου της χώρας του, όπου
παρουσίασε μερικές από τις πιο αξιόλογες παραστάσεις της δεκαετίας του ’90.
Ανακηρύχτηκε ο καλύτερος σκηνοθέτης της χρονιάς (1994) και η παράστασή του
«Μότσαρτ και Σαλιέρι. Δον Χουάν. Πανούκλα» κέρδισε το βραβείο καλύτερης
σκηνοθεσίας των χωρών της Βαλτικής. Απέσπασε το μεγάλο ευρωπαϊκό βραβείο «Νέες
θεατρικές πραγματικότητες», που απονέμεται στην Ταορμίνα Σικελίας από επιτροπή
των σημαντικότερων θεατρικών οργανισμών της Ευρώπης. Το 1998 ίδρυσε τον θίασο
«Μένο Φόρτας» ο οποίος κάνει διεθνείς περιοδείες, μεγάλες συμπαραγωγές και
αποσπά πολυάριθμα διεθνή βραβεία. Τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο Λιθουανίας και
το Διεθνές βραβείο «Στανισλάφσκι» και για τη σκηνοθεσία του στον «Μάκβεθ»
κέρδισε το βραβείο «Golden Musk» και το διεθνές βραβείο UBU. Η Ένωση των
Θεάτρων της Ευρώπης έχει συμπεριλάβει στα μέλη της τον θίασό του.
INFO
«Μάκβεθ» σε σκηνοθεσία Εϊμούντας Νεκρόσιους, στο Ηρώδειο (πληρ. τηλ.
010-3232.771, 010-3221.459), την Τετάρτη 12 και Πέμπτη 13 Ιουνίου, στις 9 μ.μ.
Με τη στήριξη του Cine Club των «ΝΕΩΝ», όπως κι ολόκληρος ο θεατρικός κύκλος
του Ηρωδείου. Εισιτήρια: 65, 50, 40, 25, 20 ευρώ.
Google news
