«Βίωσα τον εξευτελισμό»

«Την πρώτη φορά μού έκλεισε το μάτι. Δεν έδωσα σημασία. Ύστερα από κάποιες
ημέρες άρχισε να μου λέει πόσο ωραία είμαι και να σφυρίζει κάθε φορά που
περνούσα. Αδιαφορούσα αν και κάθε ημέρα γινόταν και πιο ενοχλητικός». Και η
αφήγηση συνεχίζεται…

«Τελικά, ένα βράδυ, με “στρίμωξε” στον τοίχο και άρχισε τις χειρονομίες.
Αισθάνθηκα τόσο ταπεινωμένη, τόσο εξευτελισμένη εκείνη τη στιγμή. Ορκίστηκα
ότι δεν θα τον συγχωρήσω ποτέ. Και ότι δεν θα επιτρέψω σε κανέναν άλλον να μου
κάνει τόσο κακό».

Όταν η Μ.Α. (τα πλήρη στοιχεία της είναι στη διάθεση της εφημερίδας) έπιασε
δουλειά, ως καθαρίστρια, στα εργοτάξια του Μετρό δεν φανταζόταν τι περιπέτεια
της επεφύλασσε αυτή η θέση. «Από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκα ο επόπτης
μου, ήταν περίπου 45 ετών, με κοιτούσε παράξενα. Τον έπιανα να με παρατηρεί με
τις ώρες. Ύστερα άρχισε να μου μιλάει. Δεν προλάβαινα να έρθω στη δουλειά και
άρχιζε αμέσως να μου λέει πόσο ωραία ήμουν και διάφορα τέτοια. Όσο δεν
αντιδρούσα, αυτός συνέχιζε. Σφύριζε, γέλαγε. Είχε γίνει βραχνάς». Η Μ.
κομπιάζει. Δεν έχει ξεπεράσει ακόμα αυτή την ιστορία. Εξακολουθεί και
επισκέπτεται τον ψυχολόγο της, όπως λέει.

«Ένα βράδυ έγινε το μοιραίο», συνεχίζει. «Δεν μας έβλεπε κανείς όταν με
στρίμωξε στον τοίχο, στις τουαλέτες. Τρόμαξα. Έμοιαζε να μην ελέγχει τις
κινήσεις του. Να είναι εκτός εαυτού. Άρχισε να με πιάνει σε διάφορα μέρη του
σώματός μου. Με δύναμη. Πόναγα. Δεν άντεχα να τον αισθάνομαι πάνω μου. Το
συναίσθημα ήταν φοβερό. Βίωσα τον εξετευλισμό. Άρχισα να τον βρίζω με τα
χειρότερα λόγια. Τον χτυπούσα, τον γρατζούνισα, δεν θυμάμαι καν τι του έκανα.
Ούρλιαζα στην κυριολεξία. Ήρθε η Αστυνομία από τις φωνές και μας πήγαν στο
Αστυνομικό Τμήμα. Εκεί αρνήθηκε τα πάντα».

Η Μ.Α. δεν είναι η μοναδική περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο
εργασίας. Είναι από τις λίγες όμως που κατέληξαν στη Δικαιοσύνη.

Περίπου το 47% των Ελληνίδων δηλώνει ότι έχει πέσει θύμα ανάρμοστης
σεξουαλικής συμπεριφοράς στον χώρο εργασίας. Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική
νομοθεσία παραμένει ελλιπής. Αρκετές είναι και οι γυναίκες, οι οποίες δεν
γνωρίζουν καν το δικαίωμά τους να καταγγείλουν το περιστατικό. Όπως λέει η κ.
Ιωάννα Μαγγαναρά, κοινωνιολόγος, πρεσβευτής, σύμβουλος σε θέματα ανθρωπίνων
δικαιωμάτων στο υπουργείο Εξωτερικών: «Πολλές γυναίκες επιλέγουν τη σιωπή
φοβούμενες πως η υπόθεση θα γίνει γνωστή και θα δημιουργήσει προβλήματα στο
οικογενειακό τους περιβάλλον. Νοιώθουν φόβο, ντροπή, ενοχή». Η κ. Δέσποινα
Δημητριάδου, μέλος Γραμματείας Γυναικών της ΓΣΕΕ, εξηγεί ότι «οι καταγγελίες
“παγώνουν” εξαιτίας πρακτικών προβλημάτων, όπως η έλλειψη χρημάτων για τα
δικαστικά έξοδα και η δυσκολία ανεύρεσης μαρτύρων».

Η Μ.Α. δίστασε να καταγγείλει το γεγονός. «Η υγεία μου είχε κλονιστεί
ανεπανόρθωτα. Είχα άγχος, ένιωθα απελπισμένη. Βίωνα ένα φρικτό αδιέξοδο. Ήθελα
όσο τίποτε να τιμωρηθεί αυτός ο άνθρωπος. Παρ’ όλα αυτά είχα διηγηθεί τι
συνέβη μόνο στον γαμπρό μου και τη μητέρα μου. Και οι δύο μού συμπαραστάθηκαν
όσο κανένας άλλος. Αυτοί με έπεισαν να προσφύγω στη Δικαιοσύνη». Τη Μ. την
«ενόχλησε» ο επόπτης της. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κυρίως
παρενοχλούν σεξουαλικά οι ιεραρχικά ανώτεροι. Τα ποσοστά πέφτουν στο μισό για
παρενόχληση από ισόβαθμους και πελάτες, ενώ από ιεραρχικά κατώτερους τα
αντίστοιχα ποσοστά είναι μικρότερα.

Ενδιαφέρον είναι επίσης ότι συμπίπτουν άνδρες και γυναίκες στην απάντηση για
τον τρόπο αντίδρασης των παρενοχλούμενων γυναικών. Ένα 81% των ανδρών και ένα
83% των γυναικών (τα στοιχεία αφορούν την Ελλάδα) θεωρούν ότι πρέπει να είναι
αποφασιστική αντίκρουση η αντίδραση. «Αυτή όμως η αντίκρουση είναι δύσκολη
στην πράξη, γιατί συνήθως οι παρενοχλούντες είναι προϊστάμενοι. Οι δε
συνάδελφοι των θυμάτων – άνδρες και γυναίκες – διστάζουν να μαρτυρήσουν
φοβούμενοι για τη δική τους σταδιοδρομία», εξηγεί η κ. Δημητριάδου.
Στατιστικά, πάντως, στις χώρες της Ευρώπης πρώτη στη σεξουαλική παρενόχληση
έρχεται η Ισπανία. Εκεί, το 84% των γυναικών που ρωτήθηκαν δέχθηκε ότι είχε
παρενοχληθεί σεξουαλικά στην εργασία. Στη Γερμανία, το ποσοστό ανέρχεται στο
59%, στην Ολλανδία στο 58%, στη Μεγάλη Βρετανία στο 51% και στη Γαλλία στο
47,8%.

Στην Ιρλανδία υπάρχει το μικρότερο ποσοστό, 22%.

Θύματα και άνδρες

Και οι άνδρες παρενοχλούνται σεξουαλικά. Σύμφωνα με έρευνα των Αριστοτέλη
Κάντα -αναπληρωτή καθηγητή της Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών -, Βασιλικής
Σταφίδα και Δημητρίου Σταφίδα – εκπαιδευτικών – που θα δημοσιευθεί στο επόμενο
τεύχος της έκδοσης «Επιθεώρηση εργασιακών σχέσεων», η σεξουαλική παρενόχληση
ανδρών εργαζομένων είναι γεγονός. Μάλιστα επισημαίνεται ότι ο άνδρας
εργαζόμενος παρενοχλείται κυρίως από γυναίκες ανώτερες ιεραρχικά. Πάντως τα
περιστατικά παρενόχλησης ανδρών είναι πολύ λιγότερα από αυτά των γυναικών.

Υπεύθυνος και ο εργοδότης

Ο εργοδότης είναι υπεύθυνος απέναντι στον Νόμο για τα φαινόμενα σεξουαλικής
παρενόχλησης εργαζομένων, ακόμη κι αν ο ίδιος δεν είναι το υποκείμενο της
παρενόχλησης, αλλά κάποιος υπάλληλός του.

Αυτό ορίζει πρόσφατη οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα, εάν ο Α
εργαζόμενος παρενοχλήσει τον Β εργαζόμενο, στη Δικαιοσύνη παραπέμπεται και ο
εργοδότης τού Α, διότι επέτρεψε στον χώρο ευθύνης του να λάβει χώρα το
αδίκημα. Μάλιστα, οφείλει ο εργοδότης να αποδείξει πως έκανε ό,τι ήταν δυνατόν
για να το αποσοβήσει – αλλιώς καταδικάζεται.