Οι δύο όψεις του ευρώ στην ανταγωνιστικότητα

Οι ρυθμοί ανάπτυξης του ελληνικού ΑΕΠ πηγαίνουν καλά τα τελευταία χρόνια και
αναμένεται να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα και στα αμέσως επόμενα, τουλάχιστον
όσο θα διαρκεί η εισροή των κονδυλίων του Γ’ ΚΠΣ. Ωστόσο, φορείς του
επιχειρηματικού κόσμου δεν κρύβουν την ανησυχία τους για το αν θα έχουν
συνέχεια οι σημερινοί ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, η οποία
εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρά ελλείμματα ανταγωνιστικότητας.

Τα πρώτα μηνύματα για τις δυσκολίες προσαρμογής των ελληνικών επιχειρήσεων στο
νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον που διαμορφώνεται έρχονται από τον χώρο των
εξαγωγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων οι
εξαγωγές αγαθών έχουν περιοριστεί στο 8% του ΑΕΠ από 13%, που ήταν το 1987,
ενώ η ελληνική συμμετοχή στις παγκόσμιες εξαγωγές έχει περιοριστεί ( σύμφωνα
με στοιχεία του 1999) στο περίπου 0,20% από 0,27%, που ήταν το 1992. Τις
μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον φαίνεται
ότι έχουν παραδοσιακοί εξαγωγικοί κλάδοι και κυρίως τα μεταποιημένα ­ και μη ­
αγροτικά προϊόντα, αλλά και ο κλάδος του έτοιμου ενδύματος.

Πάντως, για τις ελληνικές εξαγωγές υπάρχει και η θετική όψη του νομίσματος, η
οποία αντανακλά τις πολλές καλές επιδόσεις ορισμένων κλάδων της ελληνικής
οικονομίας. Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αγορά προϊόντων νέας
τεχνολογίας κατάφεραν να αυξήσουν τις εξαγωγές τους κατά 59%, ενώ καλές είναι
και οι επιδόσεις των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον χώρο των χημικών
προϊόντων, οι εξαγωγές των οποίων παρουσιάζουν αύξηση της τάξεως του περίπου
8%. Όμως, οι καλές εξαγωγικές επιδόσεις κάποιων κλάδων δεν ανατρέπουν τη
συνολική αρνητική εικόνα, καθώς η συμμετοχή τους στο σύνολο των ελληνικών
εξαγώγιμων προϊόντων είναι σχετικά μικρή.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η πορεία των εξαγωγών της χώρας θεωρείται ένας από
τους κρισιμότερους δείκτες αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας, καθώς
διευρύνεται συνεχώς ο αριθμός των ελληνικών επιχειρήσεων που διοχετεύουν ένα
μεγάλο μέρος της παραγωγής τους στις αγορές του εξωτερικού.

Επισημαίνεται ότι ένας από τους μεγαλύτερους βιομηχανικούς ομίλους της χώρας,
ο Όμιλος της Βιοχάλκο, διοχέτευσε το 50% της παραγωγής των θυγατρικών του
εταιρειών στις ξένες αγορές και κυρίως σε αυτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μάλιστα, η θυγατρική του εταιρεία ΕΛΒΑΛ εξάγει σε χώρες του εξωτερικού το 70%
της παραγωγής της. Η Αλουμίνιον της Ελλάδος εξάγει πάνω από το μισό της
παραγωγής της (168.000 τόνους αλουμινίου το 2000) σε εκτός Ελλάδος αγορές. Ο
μεγαλύτερος ελληνικός όμιλος προϊόντων και υπηρεσιών νέας τεχνολογίας, η
Ιντρακόμ, πραγματοποίησε το 2000 εξαγωγές της τάξεως των 112 δισ. δραχμών,
ποσό που αντιστοιχεί στο 47% των συνολικών του πωλήσεων.

Το μισό σχεδόν της παραγωγής τους διοχετεύουν σε χώρες του εξωτερικού και οι
τσιμεντοβιομηχανίες Τιτάν και ΑΓΕΤ Ηρακλής, ενώ μεγάλη εξαγωγική δραστηριότητα
αναπτύσσουν και εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της
κλωστοϋφαντουργίας (Ελληνική Υφαντουργία, Fanco, ΕΤΜΑ, Επίλεκτος, Μουζάκης,
Κλωστήρια Ναούσης).

Από την πορεία των εξαγωγών τους εξαρτάται, σε σημαντικό βαθμό, η ευρωστία και
άλλων ελληνικών επιχειρήσεων, από τον κλάδο των τροφίμων (Νηρεύς, Chipita,
3Ε), αλλά και από άλλους κλάδους.

Έλλειμμα ανταγωνιστικότητας

Όπως επισημαίνει η πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων κ. Χριστίνα
Σακελλαρίδη, οι εισαγωγές προϊόντων στην Ελλάδα αυξάνονται, ενώ οι εξαγωγές
ελληνικών προϊόντων καλύπτουν ένα ολοένα και πιο μικρό ποσοστό των εισαγωγών,
με αποτέλεσμα το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας να μεγαλώνει. Η
μέση ετήσια αύξηση των ελληνικών εξαγωγών είναι μικρότερη από την αντίστοιχη
αύξηση του διεθνούς εμπορίου και η Ελλάδα χάνει μερίδια στη διεθνή αγορά.

Στο ερώτημα γιατί ορισμένοι κλάδοι της ελληνικής οικονομίας δείχνουν να μην
είναι ανθεκτικοί στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον, η απάντηση δεν είναι μία,
αλλά περισσότερες. Ο ΠΣΕ υποστηρίζει ότι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα των
ελληνικών εξαγωγών οφείλεται, μεταξύ άλλων, στην ύπαρξη διαφόρων αντικινήτρων,
στον αντιαναπτυξιακό χαρακτήρα του φορολογικού συστήματος και στις συνεχείς
μεταβολές του, στα υψηλά κόστη για ενέργεια και μεταφορές και στις ελλείψεις
σε υποδομές.

Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το δυσμενές αυτό πλαίσιο
δεν εμπόδισε αρκετές ελληνικές επιχειρήσεις να κερδίσουν τη μάχη της
ανταγωνιστικότητας έναντι των ξένων ανταγωνιστών τους.

Χαρακτηριστική περίπτωση είναι οι ελληνικές εταιρείες νέας τεχνολογίας, οι
οποίες φαίνεται να αυξάνουν σταθερά τις εξαγωγικές τους δραστηριότητες.