Δρόμοι

Ο Σέρβος…

… εργολάβος Μίοντραγκ Κόστιτς πολύ θα το ήθελε να συναντήσει τους ΝΑΤΟϊκούς
πιλότους που βομβάρδισαν τον πύργο της τηλεόρασης του Βελιγραδίου, πριν από
τρία χρόνια. «Μιλάω σοβαρά. Τους καλώ να έρθουν», λέει και δείχνει με το
δάχτυλο το μαυρισμένο από τη φωτιά μπετόν που κρέμεται σαν κομμάτια από σάρκες
πάνω στον μισολειωμένο ατσάλινο σκελετό. Οι πάγοι που χώριζαν τη Γιουγκοσλαβία
από τη Δύση έχουν αρχίσει να λειώνουν και αυτοί, από τότε που οι Σέρβοι
παρέδωσαν τον Μιλόσεβιτς στη Χάγη και άρχισαν να πέφτουν τα «αργύρια» του
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Όμως, «ο κόσμος θέλει κάτι πιο χειροπιαστό και
συγκεκριμένο για να πιστέψει πως τα πράγματα πάνε καλύτερα», λέει στο
πρακτορείο Ρώυτερ. Τι πιο χειροπιαστό από έναν ολοκαίνουργιο πύργο; Και τι
καλύτερο από το να τον φτιάξει ο ίδιος ο Κόστιτς;

Με μολύβι…

… και χαρτί στο χέρι, ο εργολάβος Κόστιτς κάνει τους υπολογισμούς του.
Έχουμε και λέμε: 23 όροφοι, θεμέλια σε 30 μέτρα βάθος, περιβάλλων χώρος 900
τετραγωνικά μέτρα. Η δουλειά είναι καλή και επικερδής. Όμως, όλα αυτά μοιάζουν
με εγγραφές σε λογιστικά βιβλία. Η Ιστορία ήδη έχει καταγράψει τους δικούς της
αριθμούς, που όσο και αν αλλάξει ο πύργος από τον εξωραϊσμό, δεν θα πάψει να
διηγείται τη δική της αλήθεια. Μόλις 28 ετών ήταν η εικονολήπτρια που είχε
βρει τότε τον θάνατο μέσα στα συντρίμμια. Δεκαοκτώ εργαζόμενοι στον σταθμό
είχαν τραυματιστεί κατά την επιδρομή. Που είχε συμπέσει με τα 50 χρόνια του
ΝΑΤΟ – έτσι τα γιόρτασε με ένα αιματηρό γενέθλιο πάρτι.

Ο πύργος…

… θυμίζει επώδυνα στους Σέρβους τις 78 ημέρες του 1999 που η χώρα τους
πέρασε διά πυρός και σιδήρου. Ο Κόστιτς πιστεύει ακράδαντα πως στόχος του ΝΑΤΟ
ήταν να γκρεμίσει τον πύργο. Όμως δεν ήξερε πού ακριβώς έπρεπε να στοχεύσει με
τα πυρομαχικά του. «Δεν μπόρεσαν να χτυπήσουν τον κεντρικό όγκο του κτιρίου»,
λέει. «Αστόχησαν». Και όχι μόνο εκεί. Περισσότερες από 2.000 ήταν οι
«παράπλευρες απώλειες», οι άμαχοι που πλήρωσαν με τη ζωή τους την (αν)ακρίβεια
των αμερικανικών όπλων ακριβείας. «Το πώς στέκει ακόμη στη θέση του ο πύργος,
είναι ένα θαύμα», λέει ο Κόστιτς.

Ο Κόστιτς…

… έχει βαλθεί να κάνει τον πύργο αγνώριστο. Να αφαιρέσει τις κρεμάμενες
μπετονένιες σάρκες, να αντικαταστήσει τον λαβωμένο σκελετό, να συγυρίσει την
πρόσοψη σαν μια χαρούμενη μάσκα. Κάτι σαν αυτό που γίνεται με το κουφάρι της
εκκλησίας της Δρέσδης, δηλαδή, που έστεκε εκεί σχεδόν εξήντα χρόνια τώρα, για
να μας θυμίζει τους εκατοντάδες χιλιάδες αμάχους της πόλης που είχαν πέσει
θύματα των συμμαχικών βομβαρδισμών. Πάντα μας άρεσε να κρύβουμε πίσω από μια
μάσκα το ενδεχόμενο μιας νέας καταστροφής.