Πολεμίστρια, με όπλο τις λέξεις (κατά του ρατσισμού)
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
«Το στιλό είναι ένα ισχυρό, αλλά και ειρηνικό όπλο. Και η γυναίκα που μπορεί |
«Η γυναίκα του σπαθιού κι εγώ δεν είμαστε τόσο ανόμοιες. Αυτό που έχουμε κοινό
είναι οι λέξεις χαραγμένες στις πλάτες μας…».
Με τις λέξεις η Μαξίν Χονγκ Κίνγκστον (Maxine Hong Kinsgston) έπληξε τις
διακρίσεις εις βάρος των γυναικών και των μεταναστών στην Αμερική του ’50, με
τις λέξεις μετασχημάτισε τα βιώματα και τις μνήμες της, έδιωξε τα φαντάσματα
και χτύπησε την κοινωνική και φυλετική αδικία. Με τις λέξεις έγινε μία από τις
πιο ευθαρσείς σύγχρονες φεμινίστριες συγγραφείς και καθηγήτρια στο
Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ.
«Μια γυναίκα είναι φάντασμα αν δεν μπορεί να κάνει τους άλλους να την δουν και
να την αισθανθούν», λέει στα «ΝΕΑ» η βραβευμένη συγγραφέας. Κόρη Κινέζων
μεταναστών στην Αμερική, του Τομ Χονγκ – που ήταν δάσκαλος, αλλά στην Αμερική
έπλενε παράθυρα – και της Γινγκ Λαν – που ήταν γιατρός, αλλά στην Αμερική
έγινε πλύστρα και καθαρίστρια – η Μαξίν γεννήθηκε το 1940 στο Στόκτον (της
Καλιφόρνιας) και, από τότε που έμαθε να μιλάει, άρχισε να λέει ιστορίες.
Πηγή της μνήμης και της φαντασίας της αποτελούν οι ιστορίες της μητέρας
της και η σιωπή του πατέρα της. Το εντυπωσιακό είναι ότι η Κίνγκστον δεν
μπορούσε να μιλήσει αγγλικά ώσπου ν’ αρχίσει το σχολείο. Δεκαετίες αργότερα, η
κάποτε σιωπηλή και αποσιωπημένη γυναίκα γίνεται μια από τις πιο επιφανείς
Αμερικανίδες συγγραφείς.
Η «Γυναίκα πολεμίστρια» («The Woman Warrior»), που κυκλοφόρησε το 1976, έγινε
αμέσως μπεστ-σέλερ. Το βιβλίο κέρδισε το National Book Critics Circle Award
και μπήκε στη λίστα των δέκα μπεστ σέλερ της δεκαετίας, στην οποία παρέμεινε
έως το 1989, ενώ με το επόμενο βιβλίο της, «China Men», απέσπασε το National
Book Award.
Σήμερα, η 62χρονη συγγραφέας, από την Καλιφόρνια όπου ζει, μιλάει στα «ΝΕΑ»
για τη «Γυναίκα πολεμίστρια», που μεταφράζεται στην Ελλάδα με καθυστέρηση 26
ετών – κυκλοφορεί σε λίγες ημέρες σε επιμέλεια Χριστιάνας Λαμπρινίδη από τις
Εκδόσεις Κοχλίας – για τις γυναίκες, τους άνδρες, τον πόλεμο και την ειρήνη.
Η γυναίκα πολεμίστρια… Σε ποιον πόλεμο αναφέρεται το βιβλίο;
«Είναι πολλοί οι πόλεμοι. Ο πραγματικός και μυθικός πόλεμος εναντίον των
Τατάρων ήταν ο πόλεμος στον οποίο πολέμησε η Φα Μου Λαν. Ο πόλεμος στη
διάρκεια του οποίου γεννήθηκα εγώ ήταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Όταν φοιτούσα
στη Μέση Εκπαίδευση, ο πόλεμος ήταν στην Κορέα. Κι ενώ έγραφα το βιβλίο, ο
πόλεμος ήταν στο Βιετνάμ».
Πιστεύετε ότι μια γυναίκα μπορεί να γίνει πολεμίστρια χρησιμοποιώντας τις
λέξεις;
«Ναι. Το στιλό είναι ένα ισχυρό όπλο, αλλά και ένα ειρηνικό όπλο. Η γυναίκα
που μπορεί να γράψει έχει φωνή και μπορεί να επηρεάσει τη ζωή γύρω της».
«Απομνημονεύματα μιας κοριτσίστικης ηλικίας ανάμεσα σε φαντάσματα»… Γιατί
επιλέξατε αυτόν τον υπότιτλο; Ποια ήταν τα φαντάσματα;
«Τα φαντάσματα της ιστορίας. Τα ψυχολογικά φαντάσματα. Οι πρόγονοι. Και οι
άνθρωποι που δεν γνωρίζουμε είναι επίσης φαντάσματα – πιο παράξενα φαντάσματα.
Και μια γυναίκα είναι φάντασμα αν δεν μπορεί να κάνει τους άλλους να την δουν
και να την αισθανθούν».
Έχουν αλλάξει τα σημερινά φαντάσματα για ένα κορίτσι;
Όλα τα ανθρώπινα όντα πρέπει να έρθουν αντιμέτωπα με την ιστορία και την
ψυχή…
 |
|
«Η γυναίκα του σπαθιού κι εγώ δεν είμαστε τόσο ανόμοιες. Αυτό που έχουμε |
Η «Γυναίκα πολεμίστρια» γράφτηκε το 1976. Τι είναι αυτό που κάνει το
ενδιαφέρον γι’ αυτό το βιβλίο ν’ ανανεώνεται συνεχώς σε όλο τον κόσμο;
Ίσως επειδή λέω μια παγκόσμια, ανθρώπινη ιστορία και δείχνω πόσο καταπληκτικό
είναι να είναι κανείς ζωντανός σ’ αυτή τη γη. Μια καλή ιστορία είναι αιώνια.
Και με κάποιον τρόπο μπορεί να ειπωθεί σε οποιαδήποτε γλώσσα. Εντελώς
παράξενα, η ελκυστικότητά της δεν φαίνεται να εξαρτάται από μια συγκεκριμένη
γλώσσα. Η καλή ιστορία είναι μεταφράσιμη από κουλτούρα σε κουλτούρα.
Πώς μεγαλώνουν σήμερα τα κορίτσια μεταναστών στις ΗΠΑ; Άλλαξαν τα πράγματα
από τότε που ήσασταν εσείς παιδί;
Ζώντας εδώ στην Καλιφόρνια, βλέπω τις δυσκολίες των ανθρώπων που περνούν τα
σύνορα του Μεξικού. Αν προσθέσουμε τις δυσκολίες του να βρει κανείς δουλειά
που να του εξασφαλίζει έναν μισθό για να ζει, οι μετανάστες είναι ευάλωτοι στη
σύλληψη και την απέλαση. Δουλεύουν κοπιαστικά στα χωράφια, μέσα σε δηλητηριώδη
εντομοκτόνα. Κατατρέχονται από νόμους που απειλούν την πρόσβασή τους στην
εκπαίδευση, την ιατρική περίθαλψη και την εργασία.
Πώς βλέπετε τη θέση των γυναικών σήμερα; Βελτιώθηκε ή έχουμε ακόμη πολύ
δρόμο για την ισότητα;
Εξαρτάται απ’ τη συγκεκριμένη κουλτούρα. Για παράδειγμα, είδαμε τον τρόπο με
τον οποίο οι Ταλιμπάν αρνούνταν στις γυναίκες το δικαίωμα στην εκπαίδευση, τη
ζωή και τις βασικές ελευθερίες. Παρ’ όλα αυτά ένας πόλεμος δεν είναι ο τρόπος
για να διορθώσεις τα πράγματα.
Κι αν δεν φτάσαμε την ισότητα ποιος φταίει; Τι πρέπει να γίνει;
Πρέπει συνεχώς να χρησιμοποιούμε μη βίαιους τρόπους για να κατορθώσουμε την
κοινωνική αλλαγή και την κοινωνική δικαιοσύνη. Πρέπει να οργανώσουμε τις
τοπικές κοινότητες, αλλά και να δουλέψουμε μαζί με διεθνείς οργανισμούς όπως ο
ΟΗΕ, η UNESCO, η Διεθνής Αμνηστία. Ξέρετε ότι η 12η Μαΐου ήταν η Διεθνής Ημέρα
της Μητέρας; Η Τζούλια Γουόρντ Χάου, η Αμερικανίδα οραματίστρια που βρίσκεται
πίσω απ’ αυτή την πολύ παρεξηγημένη ημέρα είναι η γυναίκα που την εγκαινίασε
το 1882 με την πρόθεση να είναι «μια παγκόσμια διαμαρτυρία των γυναικών
ενάντια στις αγριότητες του πολέμου».
Με ποιους τρόπους μπορεί μια γυναίκα να σπάσει τη σιωπή της;
Χρειάζεται εκπαίδευση στο να βρει τη φωνή της. Χρειάζεται μόρφωση. Και πρέπει
να είναι θαρραλέα.
Πώς αλλάζει η «γυναίκα πολεμίστρια» αφού γεννάει;
Σκέφτομαι ότι οι μητέρες νοιάζονται τόσο πολύ για τα μωρά τους, που το
ενδιαφέρον τους απλώνεται για όλα τα παιδιά παντού. Θέλουμε να φτιάξουμε έναν
κόσμο ασφαλή και καλό για τα παιδιά μας.
Πώς θα περιγράφατε τον εαυτό σας εκτός από… πολεμίστρια με τις
λέξεις(word warrior);
Είμαι ένας άνθρωπος που βλέπει καθαρά και είναι ευθύνη μου να κάνω τον κόσμο
ένα καλό, στοργικό και αρμονικό μέρος.
Στα γραπτά σας χρησιμοποιείτε μνήμη και φαντασία. Είναι η μνήμη μια μορφή
«εξορκισμού» των φαντασμάτων;
Η μνήμη είναι ένας τρόπος να συγκρατήσεις τα πράγματα, όχι να τα ξεφορτωθείς.
Ο συγγραφέας κοιτάζει τα γεγονότα του παρελθόντος και του παρόντος και τα
κατανοεί. Βρίσκοντας αληθινά νοήματα, μπορείς να μετατρέψεις τα δυσάρεστα
πράγματα σε θησαυρούς.
Διδάσκετε στις φοιτήτριές σας να είναι «πολεμίστριες», όπως ήσασταν εσείς;
Διδάσκω στις γυναίκες και στους άνδρες φοιτητές μου τα ίδια. Τους μαθαίνω να
είναι καλλιτέχνες. Πρέπει να μάθουν να δημιουργούν, όχι να καταστρέφουν. Σε
καιρούς καταστροφής, όπως τώρα, δημιουργήστε κάτι: ένα ποίημα, ένα τραγούδι,
μια κοινότητα, μια ειρηνική στιγμή.
Είναι η «Γυναίκα πολεμίστρια» ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί και από
άνδρες;
Βεβαίως. Και άνδρες το διαβάζουν και το διδάσκουν κιόλας στις σχολές. Ωστόσο,
παρατηρώ ότι οι γυναίκες μπαίνουν στον κόσμο μου μέσα από τη «Γυναίκα
πολεμίστρια», ενώ οι άνδρες μέσα από το «China Men».
Πώς βλέπετε τις προσπάθειες των ανδρών να γράψουν γυναικεία λογοτεχνία;
Ο Τολστόι, ο Αριστοφάνης, ο Φλομπέρ και ο Σαίξπηρ έγραψαν μεγάλους γυναικείους
χαρακτήρες.
Οι γυναίκες της Κίνας παλεύουν ακόμα με τα όρια της παράδοσης;
«Πιθανόν. Οι αριθμοί αρσενικών μωρών που γεννιούνται υπερνικούν ακόμα τα θηλυκά».
Με φόντο την Οδύσσεια
Τι σημαίνει για σας το γεγονός ότι ένα βιβλίο που γράψατε το 1976
μεταφράζεται στην Ελλάδα του 2002;
«Μου αρέσει πολύ που θα επικοινωνήσω με τους Έλληνες αναγνώστες. Η Ελλάδα
είναι το λίκνο του δυτικού πολιτισμού και είμαι πολύ χαρούμενη που θα γίνω το
πιο καινούργιο κομμάτι αυτού του κανόνα. Ως φόντο για το “Book of Peace” (το
καινούργιο της βιβλίο), διάβαζα την Οδύσσεια. Αυτό το μεγαλειώδες ποίημα που
μιλάει για τον πόλεμο, για το καλωσόρισμα απ’ τον πόλεμο στην πατρίδα, και για
τη διαταγή που έδωσε η Αθηνά να τελειώσει ο πόλεμος. Η Οδύσσεια ήταν μια
συνεχής έμπνευση για το γράψιμό μου. Αντλώντας απ’ την αρχαία Κίνα και την
αρχαία Ελλάδα, αισθάνομαι ότι έχω συνδεθεί και ενσωματωθεί με ολόκληρο τον
κόσμο».
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να λάβουν οι Έλληνες αναγνώστες διαβάζοντας το
βιβλίο;
Θα ήθελα απλά να το απολαύσουν.
Πώς αισθάνεστε που τα βιβλία σας διδάσκονται σε γυναικείες, κοινωνιολογικές,
εθνικές σπουδές και σπουδές ιστορίας. Είναι ο συγγραφέας ο ιστορικός της
εποχής του;
«Μου αρέσει η δυνατότητα να περνάω σύνορα, να σπάω τις κατηγορίες. Μια
συγγραφέας είναι ιστορικός, αλλά επίσης μια δημιουργός της εποχής της.
Σε ποια κατηγορία ανήκει αυτό το βιβλίο; Λογοτεχνία, ιστορία,
αυτοβιογραφία, πεζογραφία;
«Νομίζω ότι ανήκει σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες. Αρνείται να
κατηγοριοποιηθεί».
«Κερδίζει τη ζωή της γράφοντας»
 |
|
Το εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου της Μαξίν Χονγκ Κίνγκστον που |
Η «Γυναίκα πολεμίστρια» είναι το δεύτερο βιβλίο της σειράς των Εκδόσεων
Κοχλίας, για τη γυναικεία γραφή και τη γυναικεία σκέψη, επιμελήτρια της οποίας
είναι η κ. Χριστιάνα Λαμπρινίδη. Η μετάφραση είναι της Ράνιας
Σταθογιαννοπούλου, της Βικτωρίας Κλιάφα και της Χριστιάνας Λαμπρινίδη, η οποία
επισημαίνει πως αυτό το βιβλίο «μαθαίνει τις γυναίκες πώς να γίνονται
πολεμίστριες για τις ζωές τους». Ακολουθώντας το πρώτο βιβλίο της σειράς «Η
Δι-εκδίκηση της Barbie – Δοκίμια για τη Γυναικεία Γραφή», το οποίο έδειχνε «τι
είναι να γράφει μια γυναίκα», η «Γυναίκα πολεμίστρια» της Κίνγκστον έρχεται ως
άμεση συνέχεια για να δείξει «πώς μια γυναίκα κερδίζει τη ζωή της γράφοντας…».
INFO
«Η Γυναίκα πολεμίστρια. Τα απομνημονεύματα μιας κοριτσίστικης ηλικίας ανάμεσα
σε φαντάσματα» της Μαξίν Χονγκ Κίνγκστον. Εκδόσεις Κοχλίας (Ζωοδόχου Πηγής
18). Σελίδες: 336. Τιμή: 11,90 ευρώ.
Google news
