«Στενές επαφές» στο Αιγαίο

Τουλάχιστον τέσσερις «στενές παρακολουθήσεις» ύποπτων πλοίων για ανάμειξη
σε τρομοκρατικές ενέργειες έχουν κάνει στο Αιγαίο δύο ελληνικά πολεμικά πλοία,
τα οποία έχουν διατεθεί σε ΝΑΤΟ – ΗΠΑ στο πλαίσιο του συμμαχικού
αντιτρομοκρατικού αγώνα από τις αρχές Μαΐου.

Από ελληνικής πλευράς για τις παρακολουθήσεις των ύποπτων πλοίων στη Μεσόγειο έχουν διατεθεί η πυραυλάκατος «Βλαχάβας» (φωτογραφία) και το αντιτορπιλικό «Νέαρχος»

Η συμμετοχή αυτή στο θαλάσσιο «δίχτυ», που έχει στηθεί για εντοπισμό
μετακινήσεων τρομοκρατών, είναι διαφορετική από το αίτημα για νηοψίες σε
ύποπτα πλοία που θέτει τώρα η Ουάσιγκτον σε περίπου 20 χώρες σε όλον τον
κόσμο, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα.

Με τις παρακολουθήσεις των ύποπτων πλοίων στη Μεσόγειο έχουν επιφορτισθεί οι
στόλοι κρατών της περιοχής, στο πλαίσιο της ΝΑΤΟϊκής αποστολής «Active
Endeavour». Από ελληνικής πλευράς, την περίοδο αυτή έχουν διατεθεί η
πυραυλάκατος «Βλαχάβας» και το αντιτορπιλικό «Νέαρχος». Η πυραυλάκατος
ελλιμενίζεται σταθερά στη Σύρο και από εκεί ξεκινά τις αποστολές στενής
παρακολούθησης πλοίων ή άλλων πλωτών στο Αιγαίο. Το αντιτορπιλικό έχει χώρο
ευθύνης μεγαλύτερο στην Ανατολική Μεσόγειο. Η υπόδειξη των «στόχων», σύμφωνα
με πηγές του ΓΕΝ, γίνεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΝΑΤΟ και η βήμα προς
βήμα παρακολούθηση διαρκεί όσο το ύποπτο σκάφος – συνήθως εμπορικό – βρίσκεται
στον χώρο ευθύνης του πολεμικού. Τα συνεργαζόμενα πολεμικά πλοία, ελληνικά ή
άλλα, παραδίδουν τον «στόχο» διαδοχικά το ένα στο άλλο. Και στις τέσσερις (ή
πέντε…) παρακολουθήσεις που συμμετείχαν ελληνικά πλοία δεν προέκυψε κάτι
ύποπτο – σύμφωνα πάντα με ναυτικές πηγές – ενώ σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις
η πυραυλάκατος «συνόδευσε» τα πλοία μέχρι τα Δαρδανέλλια. Επίσης εναέρια
επιτήρηση πολιτικών πλοίων στην Ανατολική Μεσόγειο για 15 φορές τον μήνα έχει
αναλάβει και ένα αεροσκάφος Ναυτικής Συνεργασίας, τύπου Ρ-3 Orion. Στο ίδιο
πλαίσιο, «αντιτρομοκρατικές» περιπολίες εκτελούν στη Μεσόγειο άλλα δύο
ελληνικά πλοία (φρεγάτες), τα οποία συμμετέχουν στις Δυνάμεις Μεσογείου και
Ατλαντικού του ΝΑΤΟ, αντίστοιχα.

Οι νηοψίες των ΗΠΑ

Τα πολεμικά αυτά δεν μπορούν, με βάση το ισχύον Δίκαιο και αφού δεν υπάρχει
σχετική εντολή του ΟΗΕ, να σταματούν πλοία και να κάνουν νηοψίες – αυτό
μπορούν να το κάνουν μόνο πλωτά του Λιμενικού για θέματα αστυνόμευσης. Το
αμερικανικό αίτημα για νηοψίες από πλοία της (με επιβίβαση κομάντος πάνω στο
υπό έλεγχον σκάφος, παρουσία αεροσκαφών – ελικοπτέρων κ.λπ.) προσκρούει στον
σκληρό πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας των χωρών και έτσι αντιμετωπίζεται από τα
υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας της Ελλάδας.

Στην ίδια λογική κινούνται και τα άλλα κράτη της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ με τα οποία
η Ελλάδα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, βρίσκεται σε άτυπο συντονισμό
προκειμένου να απαντήσουν στις ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρέσβης κ. Τ. Μίλερ έθεσε το θέμα τις προάλλες και στον υπουργό
Άμυνας κ. Γ. Παπαντωνίου, ο οποίος επικαλέσθηκε την ύπαρξη συνταγματικού
κωλύματος για την πραγματοποίηση νηοψιών από Αμερικανούς στις ελληνικές
θάλασσες. Πρόσθεσε ωστόσο, σύμφωνα με συνεργάτες του, ότι τους σχετικούς
έλεγχους μπορούν να τους κάνουν ελληνικά πολεμικά σκάφη στην περίπτωση που
υπάρξει ανάλογο αίτημα από ΝΑΤΟ – ΗΠΑ. Η Αθήνα, πάντως, που δεν θέλει να
κινείται μονη, θα επιδιώξει κοινη τοποθέτηση της Ε.Ε. στο ζήτημα.