Φυλακή αντί απεξάρτησης

«Η φυλακή δεν είναι για τους τοξικομανείς. Δεν έχει κανένα νόημα να τους
κλείνεις στη φυλακή, όταν ξέρεις πως εκεί μπορούν ανά πάσα στιγμή να βρουν
ναρκωτικά, ενώ έχουν ελάχιστες ευκαιρίες για θεραπεία».

Με την άποψη αυτή, που συζητείται διεθνώς εδώ και καιρό, συμφωνούν στο σύνολό
τους και οι επιστήμονες της χώρας μας. Αλλά ενώ η Ευρώπη συζητεί τρόπους για
τη μη φυλάκιση των τοξικομανών, στις φυλακές Αθήνας και Θεσσαλονίκης
τουλάχιστον 500 άνθρωποι ζητούν την απεξάρτηση.

Από αυτούς, οι 355 παρακολουθούν ήδη κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα. Και οι
υπόλοιποι 145 περιμένουν! Περιμένουν να αποφυλακιστεί κάποιος για να βρουν μια
θέση στη θεραπεία…

Την ίδια ώρα, 1.615 άνθρωποι ζουν με τον κίνδυνο να βρεθούν εντός των τειχών.
Είναι οι τοξικομανείς, οι οποίοι θεωρούνται ασθενείς από ορισμένους
επιστήμονες και από τον ΟΚΑΝΑ, που έχουν ήδη απευθυνθεί σε κάποιο πρόγραμμα
απεξάρτησης, αλλά έχουν δικαστικές εκκρεμότητες που μπορούν ανά πάσα στιγμή να
τους κλείσουν στη φυλακή.

Οι λίστες αναμονής για τα θεραπευτικά προγράμματα που λειτουργούν μέσα στις
φυλακές συνεχώς μεγαλώνουν, αφού ούτε ο χώρος ούτε ο χρόνος είναι αρκετός για
όλους. Αλλά και όσοι καταφέρουν να κερδίσουν μια θέση στη θεραπεία εντός των
τειχών, θα δυσκολευτούν πολύ για να επιτύχουν τη διακοπή της ποινής τους, ώστε
να ενταχθούν σε κάποιο πρόγραμμα έξω από τη φυλακή.

«Περίπου 100 άνθρωποι είναι σήμερα στην αναμονή για το πρόγραμμα των φυλακών.
Θα περιμένουν μέχρι να αποφυλακιστεί κάποιος ή να διακόψει», αναφέρει στα
«ΝΕΑ» ο Φαίδων Καλοτεράκης, υπεύθυνος της θεραπευτικής κοινότητας «Ιθάκη» του
Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ), που εφαρμόζει προγράμματα στις
ανδρικές και γυναικείες φυλακές της Θεσσαλονίκης, καθώς και στις στρατιωτικές
φυλακές «Παύλου Μελά». Άλλοι 100 κρατούμενοι συμμετέχουν στα προγράμματα αυτά.
Μόνο που το προσωπικό δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες όλων.

Λίστα αναμονής έχει και ο Κορυδαλλός. Μόνο για το πρόγραμμα της Μονάδας
Απεξάρτησης 18ΑΝΩ στις ανδρικές φυλακές, οι αιτήσεις που εκκρεμούν φτάνουν τις
45. Όπως λέει η υπεύθυνη θεραπεύτρια Μάρω Ευσταθίου, «οι φυλακές δεν διαθέτουν
ούτε χώρο ούτε χρόνο για τη θεραπεία των τοξικομανών κρατουμένων»…

Αλλά και όσοι από τους κρατουμένους βρίσκουν μια θέση για θεραπεία, δεν έχουν
την ευκαιρία να τη συνεχίσουν. «Συμμετέχουν στο πρόγραμμα και όταν το
ολοκληρώσουν πρέπει να τους δοθεί άδεια για να μπουν σε θεραπευτική κοινότητα.
Όμως αυτό δεν γίνεται παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις που αποτελούν την
εξαίρεση», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γιάννης Τέντης, από το Κέντρο Πολλαπλής Παρέμβασης
του ΚΕΘΕΑ.

Δικαστικές εκκρεμότητες έχουν οι περισσότεροι από τους μισούς

Περισσότεροι από τους μισούς τοξικομανείς που ζητούν θεραπεία έχουν δικαστικές
εκκρεμότητες. Και δεν είναι καθόλου απίθανο να βρεθούν αντιμέτωποι με τη
διακοπή του προγράμματος, αλλά και με την υποτροπή, προκειμένου να δικαστούν ή
και να φυλακιστούν για αδικήματα που είχαν διαπράξει στη διάρκεια της χρήσης
ναρκωτικών ουσιών.

«Από τη στιγμή που ένα παιδί θα συλληφθεί επειδή εκκρεμούν εις βάρος του
κάποια εντάλματα, θα χρειαστεί τουλάχιστον ενάμιση μήνα – και αυτό στην
καλύτερη περίπτωση – για να ξανάρθει στο πρόγραμμα», σχολιάζει στα «ΝΕΑ» ο
Ηλίας Λυκούδης, υπεύθυνος στη θεραπευτική κοινότητα «Νόστος» του ΚΕΘΕΑ. Και
προσθέτει πως «τις περισσότερες φορές, και κυρίως αν βρίσκονται στην αρχή του
προγράμματος, τα παιδιά υποτροπιάζουν. Όσο μένουν στη φυλακή τόσο κινδυνεύουν
να ξαναπέσουν στη χρήση».

Σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΘΕΑ για το 2000 και το το 2001, πέντε στους δέκα
άνδρες χρήστες που απευθύνθηκαν σε κάποια από τις θεραπευτικές δομές του
Κέντρου είχαν δικαστικές εκκρεμότητες. Για τις γυναίκες, η αντίστοιχη αναλογία
ήταν περίπου δύο στις δέκα (26,6%). Την ίδια στιγμή, οι άνδρες σε ποσοστό
41,2% είχαν ήδη κάποια καταδίκη εις βάρος τους.

Αλλά και η Μονάδα Απεξάρτησης 18ΑΝΩ του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (ΨΝΑ)
κατέγραψε, μέχρι και τον περασμένο Σεπτέμβριο, ότι το 53,92% των ανδρών αλλά
και σχεδόν τέσσερις στις δέκα από τις γυναίκες (37%) του προγράμματος είχαν
ανοικτές υποθέσεις με τη Δικαιοσύνη.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι παραβάσεις δεν αφορούν στον νόμο περί
ναρκωτικών. Όπως προκύπτει από τους αρμοδίους των προγραμμάτων απεξάρτησης,
αλλά και από την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, είναι κυρίως
κλοπές ή απόπειρες κλοπών, που έχουν στόχο να εξασφαλίσουν στους χρήστες τα
χρήματα για να αγοράσουν ναρκωτικά. Πάντως, αυτό που σήμερα είναι ξεκάθαρο
είναι μόνο ο αριθμός των ανθρώπων που εκτίουν ποινές για παράβαση του νόμου
περί ναρκωτικών. Είναι 3.417 στα σωφρονιστικά καταστήματα όλης της χώρας
(συμπεριλαμβανομένων και των ανηλίκων). Αλλά κανείς δεν είναι σε θέση να πει
πόσοι από αυτούς κάνουν χρήση ναρκωτικών. Κι αυτό, γιατί οι καταδικαστικές
αποφάσεις μπορεί να αναφέρουν την τοξικομανία, μπορεί όμως και όχι.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ

«Η φυλακή ήταν το μόνο μέρος που μπορούσα σίγουρα να βρω ναρκωτικά»

Πρώην τοξικομανής. Η φυλακή στοίχισε για τον Βρετανό συγγραφέα Σον Τόμας ακόμη 10 χρόνια χρήσης ναρκωτικών

«Στον δρόμο σκεφτόμουν αισιόδοξα. Αν είναι ένα μέρος στον κόσμο όπου δεν θα
μπορούσα να βρω ναρκωτικά, αυτό ήταν η φυλακή. Σωστά; Λάθος! Η φυλακή είναι το
μόνο μέρος όπου μπορείς σίγουρα να βρεις ναρκωτικά», περιγράφει ο Βρετανός
συγγραφέας και πρώην τοξικομανής Σον Τόμας.

Η φυλάκισή του τού στοίχισε 10 ακόμη χρόνια χρήσης ναρκωτικών. Σήμερα
απευθύνεται σε αρμόδιους και μη λέγοντας: «Την επόμενη φορά που κάποιος
τοξικομανής θα ξηλώσει το κασετόφωνο του αυτοκινήτου σας, σκεφτείτε: θα
προτιμούσατε να τον δείτε στη φυλακή όπου θα παίρνει ναρκωτικά και θα μαθαίνει
να κλέβει καλύτερα ή σε κάποιο πρόγραμμα απεξάρτησης;».

Γιατροί, πολιτικοί και αστυνομικοί ζητούν πιο χαλαρή ποινική αντιμετώπιση για
τα 5 εκατομμύρια χρηστών κάνναβης και «έκστασης» στη Βρετανία. Κάτι που
θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα συμβεί.

Έκθεση της Επιτροπής Εσωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου που δόθηκε χθες στη
δημοσιότητα ζητεί από την βρετανική κυβέρνηση να χαλαρώσει τη νομοθεσία για
τις δύο αυτές ουσίες.

Μέλη του Βρετανικού Κοινοβουλίου προτείνουν ακόμη να θεσπιστεί μια νέα
κατηγορία και αντίστοιχη ποινή για τη διάθεση ναρκωτικών με σκοπό το κέρδος, η
οποία θα αφορά στους εμπόρους ναρκωτικών. Με τον τρόπο αυτό, θεωρούν ότι θα
μπορεί να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα στους μεγαλέμπορους και στα βαποράκια ή
στους χρήστες που συναλλάσσονται μεταξύ τους.

Επανένταξη στα ναρκωτικά με… ένταλμα

Πλησίαζε στο τέλος του προγράμματος. Και είχε κάνει ήδη την αρχή της
καινούργιας του ζωής. Όμως μέσα σε λίγες μέρες ένιωσε να χάσει τους 26 μήνες
της προσπάθειας.

Όταν συνελήφθη, ο Ευγένιος βρισκόταν ήδη στον 13ο μήνα της επανένταξης, στο
πρόγραμμα απεξάρτησης «Νόστος». «Ήταν ένα ένταλμα σύλληψης για το οποίο δεν
γνώριζα. Δεν είχα ποτέ κληθεί να απολογηθώ σε κάποιον ανακριτή ούτε ήξερα για
τι με κατηγορούν».

Είχε μάθει ότι τον αναζητούσαν, όταν ήταν στη θεραπευτική κοινότητα του
«Νόστου». «Η μητέρα μου πήγε στην Αστυνομία τη βεβαίωση ότι βρισκόμουν στην
κοινότητα. Δεν τη δέχτηκαν. Και συνέχισαν να με αναζητούν»!

Κάπου εκεί βρίσκεται η αρχή της περιπέτειας του 37χρονου που πέρασε δυόμισι
μήνες στις φυλακές του Ναυπλίου για αδικήματα που δεν γνώριζε! «Εκεί που είχα
πάρει τη ζωή μου από την αρχή, δούλευα και μπορούσα να είμαι ανεξάρτητος,
ένιωσα να χάνονται όλα. Ξαφνικά και χωρίς να το καταλάβω, βρέθηκα πάλι σε μια
πιάτσα…»

Ο Ευγένιος κατηγορείται για 6 κακουργηματικές παραβάσεις του νόμου περί
ναρκωτικών, οι οποίες κατά την Αστυνομία διαπράχθηκαν πριν από τρία ολόκληρα
χρόνια. «Είχα σχέση με μια κοπέλα που ήταν επίσης στη χρήση. Η μητέρα της με
κατήγγειλε στην Αστυνομία με την κατηγορία ότι πουλούσα ναρκωτικά στην κόρη
της»…

Όταν μπήκε στην επανένταξη, ζήτησε να μάθει για την υπόθεση που τον
αναζητούσαν. Του είπαν ότι ο φάκελος έκλεισε. Δικάζεται και αθωώνεται για δύο
άλλες υποθέσεις (τροχαία ατυχήματα), παρουσιάζεται στο αστυνομικό τμήμα για να
δηλώσει την απώλεια του διπλώματος οδήγησης. Κανείς δεν τον συλλαμβάνει. Κι
όμως το ένταλμα σύλληψης είχε εκδοθεί, λόγω αγνώστου διαμονής!

Στις 20 του περασμένου Γενάρη κρίνεται προφυλακιστέος, αφού οι Δικαστικές
Αρχές απορρίπτουν την αίτηση που κάνει για άρση του εντάλματος, προκειμένου να
ολοκληρώσει το θεραπευτικό πρόγραμμα. Το Εφετείο έκρινε πως έπρεπε να μείνει
στη φυλακή, για να μη διαπράξει τα ίδια εγκλήματα!

Οι δυόμισι μήνες πέρασαν δύσκολα, παρέα με βιβλία και με το ημερολόγιό του.
«Ήταν στιγμές που ένιωθα δυνατός και πως μπορούσα να το αντέξω. Και άλλες που
η αβεβαιότητα για το αύριο με εμπόδιζε να ελέγξω τα συναισθήματά μου». Ο
Ευγένιος ξέρει πως «αν δεν είχα προχωρήσει τόσο στο πρόγραμμα θα ήταν πιο
δύσκολα, ίσως και να μην τα κατάφερνα».

Όπως ο Σωτήρης, ένα άλλο παιδί που ήταν στο Ναύπλιο το ίδιο διάστημα. Μόλις
βγήκε από τη φυλακή, διέκοψε το πρόγραμμα…