Από το Πεκίνο στη… Σελήνη

Σαράντα ένα χρόνια μετά τον πρώτο διαστημικό περίπατο του Γκαγκάριν,
τριάντα τρία χρόνια μετά το πρώτο σεληνιακό βήμα του Άρμστρονγκ, οι Κινέζοι
δρομολογούν τον πρώτο επιστημονικό σταθμό της Σελήνης. Ο ανταγωνισμός
εντείνεται. Και απειλεί να μετατρέψει την «επαρχία όλης της ανθρωπότητας» σε
πεδίο μάχης.

Διαστημικές φιλοδοξίες. Οι Κινέζοι σχεδιάζουν να εγκαινιάσουν τον πρώτο σεληνιακό επιστημονικό σταθμό έως το 2010

Όταν η Σοβιετική Ένωση σήμανε την έναρξη της διαστημικής εποχής, το 1957, με
το Sputnik 1, ο τότε πρόεδρος της Κίνας, Μάο Τσετούνγκ, εξαγριώθηκε: «Πώς
μπορούμε να θεωρούμαστε μεγάλη δύναμη;» ρώτησε. «Η Κίνα δεν μπορεί να στείλει
στο Διάστημα ούτε μία πατάτα».

Όταν η Σοβιετική Ένωση έστειλε στο Διάστημα την πρώτη επανδρωμένη πτήση, το
1961, με το Vostok 1, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζων Κέννεντυ, εξανέστη: «Αν οι
ΗΠΑ δεν αντιδράσουν γρήγορα», είπε στους βοηθούς του, «τότε ο πρώτος άνθρωπος
στο Φεγγάρι θα λέγεται Ιβάν».

Τελικά, ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε στη Σελήνη λεγόταν Νιλ. Είναι, όμως,
εύκολο, όπως επισημαίνει η εφημερίδα «The Guardian» σε χθεσινό κύριο
άρθρο της, να φανταστεί κανείς μία παρόμοια συζήτηση στον Λευκό Οίκο αυτή την
εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση της Κίνας ότι σκοπεύει να εγκαταστήσει μία
επιστημονική βάση στη Σελήνη μέχρι το 2010. «Όλα είναι έτοιμα να τεθούν σε
τροχιά», δήλωσε ο καθηγητής Ουγιάνγκ Ζιγιουάν. Για το 2005, η Κίνα σχεδιάζει
την πρώτη της επανδρωμένη διαστημική πτήση – δώδεκα Κινέζοι αστροναύτες
ακολουθούν ήδη εντατική εκπαίδευση. Πέντε χρόνια αργότερα, οι επιστήμονές της
ελπίζουν να εγκαινιάσουν μία βάση που θα αρχίσει να αξιοποιεί τις «πλούσιες
πηγές» της Σελήνης. Αν, λοιπόν, οι ΗΠΑ δεν αντιδράσουν γρήγορα, ο άνθρωπος στο
Φεγγάρι θα ονομάζεται Γου…

Επισήμως, βέβαια, η Σελήνη ανήκει σε όλους μας. Η Κίνα και οι ΗΠΑ είναι δύο
από τις πολλές χώρες που έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη του 1967 για το
μεσοαστρικό Διάστημα, η οποία δηλώνει ρητά ότι η εξερεύνηση και η χρήση της
Σελήνης πρέπει να εξυπηρετούν «τα συμφέροντα όλων των χωρών». Στο άρθρο IV, η
Συνθήκη ξεκαθαρίζει ότι η Σελήνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί «αποκλειστικά για
ειρηνικούς σκοπούς». Τίποτε από όσα ανακοινώθηκαν πρόσφατα από την Κίνα δεν
αντίκειται σε αυτήν τη συμφωνία. Η κινεζική ηγεσία δείχνει να ενδιαφέρεται
περισσότερο για τη συμβολική ισχύ μιας σεληνιακής κατάκτησης: «Η εξερεύνηση
της Σελήνης θα συνέβαλε στην ανύψωση του εθνικού κύρους και τη διάδοση του
εθνικιστικού πνεύματος», είχε δηλώσει, πέρυσι, το επίσημο κινεζικό πρακτορείο
ειδήσεων. Για τον Λευκό Οίκο του Μπους, ωστόσο, και ιδιαίτερα για το Πεντάγωνο
του Ντόναλντ Ράμσφελντ, μία κινεζική βάση στη Σελήνη δεν είναι ούτε ένα μικρό
βήμα για τον άνθρωπο ούτε ένα γιγάντιο άλμα για την ανθρωπότητα, αλλά μία
εντεινόμενη πρόκληση για την αμερικανική παγκόσμια, αν όχι διαστημική,
υπεροχή.

Πολλά εμπόδια χωρίζουν τους Κινέζους από την εκπλήρωση των φιλοδοξιών τους σε
ό,τι αφορά τη Σελήνη. Μπορεί η Κίνα να έχει μακρά παράδοση στη Φυσική, τα
Μαθηματικά και τη Μηχανική, μπορεί να έχει σύμμαχο τα λάθη και τους θριάμβους
που έχουν κάνει τα τελευταία σαράντα χρόνια οι ΗΠΑ και η Ρωσία, μπορεί να έχει
τη δυνατότητα, ως συγκεντρωτικό κράτος, να διοχετεύει στο διαστημικό της
πρόγραμμα τεράστια ποσά, αλλά μία διαστημική πτήση παραμένει πάντα ένα
στοίχημα, που κάποιος μπορεί να κερδίσει ή να χάσει. Και η αμερικανική
εχθρότητα σίγουρα δεν θα βοηθήσει.

Συνεργασία

Η απάντηση σε αυτή την επαπειλούμενη αντιπαράθεση θα έπρεπε να είναι προφανής.
Προκειμένου να μη μετατραπεί η Σελήνη σε πεδίο μάχης, καταλήγει η «The
Guardian», και να συνεχίσει να είναι η «επαρχία όλης της ανθρωπότητας» που
προβλέπει η Συνθήκη του 1967, η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα έπρεπε να αρχίσουν
να συνεργάζονται, αντί να ανταγωνίζονται η μία την άλλη.