Σύγκρουση με στυλ

Τον Σεπτέμβριο του 2000, στο περιθώριο της ετήσιας συνέλευσης του ΟΗΕ, στη
Νέα Υόρκη, τα πνεύματα στην ελληνική αντιπροσωπεία ήταν αρκετά οξυμμένα. Ο
λόγος της νευρικότητας ήταν – για άλλη μια φορά – το Κυπριακό, η επικείμενη
συνάντηση του Γιώργου Παπανδρέου με τον Ισμαήλ Τζεμ και το τι θα έλεγε στον
ΟΗΕ ο υπουργός.

Εκεί, λοιπόν, που διπλωμάτες και σύμβουλοι του υπουργού, ομού μετά των
δημοσιογράφων, άγγιζαν τα όρια της υστερίας, διαπιστώνεται ότι ο Γιώργος
Παπανδρέου έχει παρατήσει τους πάντες κι έχει πάει στο… γυμναστήριο,
απέναντι από το ξενοδοχείο «Ιντερκοντινένταλ» να γυμνασθεί. Οπότε διπλωμάτες
και σύμβουλοι πήραν τα χαρτιά τους και πήγαν να βρουν τον υπουργό στο
γυμναστήριο – και εκεί έλαβαν τις δέουσες οδηγίες.

Έκτοτε, όλοι στο υπουργείο Εξωτερικών έχουν πάρει απόφαση πως «ο δικός μας
υπουργός δεν είναι σαν τους άλλους πολιτικούς». Ο ίδιος ο κ. Παπανδρέου,
εξάλλου, σε ανύποπτο χρόνο έχει υποστηρίξει πως εάν δεν αθληθεί τουλάχιστον
μία ώρα την ημέρα νιώθει ότι και η πνευματική του υγεία τίθεται σε κίνδυνο.

Το πάθος του υπουργού Εξωτερικών με τη γυμναστική δεν είναι το μόνο στοιχείο
που προσδίδει στον κ. Παπανδρέου ένα…. διαφορετικό στυλ από όλους τους
άλλους υπουργούς και στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Παλαιότερα, είχε προκαλέσει αίσθηση
στους συναδέλφους του όταν άρχισε να γράφει στο τραπέζι της συνεδρίασης του
Υπουργικού Συμβουλίου με τον φορητό του υπολογιστή. Όπως αίσθηση είχε
προκαλέσει κι όταν βγήκε ευθέως και υποστήριξε τη νομιμοποίηση των λεγόμενων
μαλακών ναρκωτικών.

Αντιστοίχως, όλοι θυμούνται ότι ο επικήδειος που εκφώνησε στην κηδεία του
πατέρα του, εκ μέρους όλων των παιδιών του Ανδρέα Παπανδρέου, κάθε άλλο παρά
συμβατικός ήταν – επρόκειτο ουσιαστικά για έναν διάλογο με τον Ανδρέα. Και
κάποιοι αισθάνθηκαν ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη όταν λίγες ημέρες αργότερα
υποστήριζε στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ τον Κώστα Σημίτη για διάδοχο του πατέρα του
στην προεδρία του κόμματος.

Όλα τα παραπάνω, όμως, ήταν απλώς… πρόλογος συγκριτικά με το πώς τάραξε τα
νερά των ελληνοτουρκικών σχέσεων, συνάπτοντας προσωπική φιλία με τον ομόλογό
του Ισμαήλ Τζεμ και δίδοντας ιδιαίτερη σημασία στις συμβολικές κινήσεις. Κάτι
που ξεκίνησε ως «διπλωματία των σεισμών» κατέληξε σε μια νέα εξωτερική
πολιτική της Ελλάδας και πήρε σάρκα και οστά στο Ελσίνκι, με τη συμφωνία στην
τουρκική υποψηφιότητα. Από εκεί και πέρα, οι τηλεοπτικές κάμερες… λάτρεψαν
τις εκδηλώσεις της ελληνοτουρκικής προσέγγισης: από το ζεϊμπέκικο του Γιώργου
υπό τα χειροκροτήματα του Ισμαήλ, μέχρι την επίδειξη μόδας που παρακολούθησαν
οι δύο σύζυγοι των υπουργών στην Άγκυρα, έγινε φανερό ότι η εξωτερική πολιτική
είχε αποκτήσει κάτι από το…. γκλάμουρ του στυλ Παπανδρέου. Και, φυσικά, όσες
ενστάσεις κι αν έχει κανείς με το «στυλ», δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει ότι η
χώρα δεν έχει υποστεί μέχρι τώρα βλάβη από την ελληνοτουρκική προσέγγιση –
αντιθέτως, απηλλάγη από τη «ρετσινιά» του φανατικού αντιτουρκισμού που είχε
στο διεθνές στερέωμα. Ταυτοχρόνως, ο κ. Παπανδρέου έχει καταστεί ένα από τα
πλέον προβεβλημένα πρόσωπα στα διεθνή μίντια. Μόλις χθες, άρθρο του για το
Κυπριακό με τις ελληνικές θέσεις, φιλοξενήθηκε στη στήλη γνώμης της
«Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν». Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα, ο υπουργός
Εξωτερικών κατέχει σταθερά την πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις της κοινής
γνώμης.

Όλα μέλι – γάλα, λοιπόν; Το πρόβλημα που δημιουργήθηκε με την απουσία του
υπουργού από την Κυβερνητική Επιτροπή θα πρέπει να αποδοθεί στο… διαφορετικό
στυλ του κ. Παπανδρέου και δεν υπάρχει η παραμικρή σκιά μεταξύ του Κώστα
Σημίτη και του γιου τού ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ;

Όχι ακριβώς. Σε προσωπικό επίπεδο, οι σχέσεις των δύο ανδρών – και, κυρίως των
δύο ζευγαριών – παραμένουν άριστες. Επίσης, στη γενική κατεύθυνση της
εξωτερικής πολιτικής δεν υπάρχει κάποια διαφωνία μεταξύ Πρωθυπουργού και
υπουργού Εξωτερικών. Δεν είναι τυχαίο ότι ο στενότερος φίλος του Πρωθυπουργού,
Χρήστος Ροζάκης, είναι και άτυπος (πλην κορυφαίος) σύμβουλος του κ.
Παπανδρέου.

Στους χειρισμούς και στους τόνους, όμως, υπάρχουν αποστάσεις. Στο ζήτημα του
ευρωστρατού, λόγου χάριν, ουδείς εκ των δύο ανδρών πιστεύει ότι πρέπει να
περάσει η άποψη της Τουρκίας. Ο κ. Παπανδρέου, ωστόσο, εξαρχής δεν θεώρησε το
θέμα υψίστης προτεραιότητας, ενώ πιστεύει και στην επίτευξη κάποιου
συμβιβασμού που να ικανοποιεί την Αθήνα και την Άγκυρα ταυτοχρόνως. Αντιθέτως,
ο κ. Σημίτης έχει ανεβάσει πολύ τους τόνους, προδιαγράφοντας αδιέξοδο στις
διαπραγματεύσεις – τουλάχιστον στον ορατό χρονικό ορίζοντα.

Ο Πρωθυπουργός, επίσης, αποφεύγει όσο μπορεί κάθε επαφή με την τουρκική
πολιτική ηγεσία και δεν διστάζει να καταγγέλλει κατά καιρούς την Άγκυρα για
την πολιτική της. Αντιθέτως, ο κ. Παπανδρέου συναντάται συχνότατα με τον κ.
Τζεμ – στην Ελλάδα, την Τουρκία, ή τρίτη χώρα – και σπανίως χρησιμοποιεί
σκληρή γλώσσα για τη γείτονα, προτιμώντας τις αναφορές στο Διεθνές Δίκαιο. Οι
διαφοροποιήσεις αυτές, φυσικά, μετά δυσκολίας θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν
πολιτικό ζήτημα, μολονότι μέλη της… αυλής ενός εκάστου επιχειρούν κατά
διαστήματα να ενσπείρουν ζιζάνια, προς μεγάλη ικανοποίηση των «δελφίνων» του
ΠΑΣΟΚ. Οι τελευταίοι, εξάλλου, σε συνεδρίαση του Εκτελεστικού Γραφείου – και
απόντος του υπουργού Εξωτερικών – επέκριναν δριμύτατα τον κ. Παπανδρέου. Οι
κακές γλώσσες, άλλωστε, λένε, ότι η πρόσφατη απουσία του από την Κυβερνητική
Επιτροπή ίσως να ήταν κι ένα «μήνυμα διαμαρτυρίας» για τα όσα του είχαν «σύρει
οι σύντροφοί του».

Σημίτης και Παπανδρέου, όμως, έχουν έναν πολύ μεγάλο κοινό στόχο: να δικαιωθεί
η εξωτερική πολιτική τους. Για την επίτευξη αυτού του στόχου ακολουθούνται
διαφορετικοί… δρόμοι. Ο μεν κ. Σημίτης προειδοποιεί για τα χείριστα, έτσι
ώστε εάν τα πράγματα δεν πάνε όπως θα ήθελε, να μπορεί να είναι
δικαιολογημένος στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Ο δε κ. Παπανδρέου επιθυμεί
και εργάζεται για την επιτυχία της εξωτερικής πολιτικής, διότι απλούστατα θα
«χρεωθεί» τη ζημιά εάν τα πράγματα δεν εξελιχθούν όπως θα ήθελε.

Επιχείρηση «ρίξτε τους τόνους»

Σε νέα προσπάθεια να κατέβουν οι τόνοι αναφορικά με το θέμα της απουσίας – και
των αιτίων της – του Γ. Παπανδρέου από την Κυβερνητική Επιτροπή επιδόθηκαν
χθες κυβέρνηση και υπουργείο Εξωτερικών. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Χ.
Πρωτόπαπας περιορίστηκε να πει ότι το θέμα της ασθένειας του κ. Παπανδρέου
έχει κλείσει και «δεν υπάρχει πρόβλημα». Ο υπουργός Εξωτερικών, στη Μύκονο,
σχολίασε: «Σίγουρα, εάν υπήρχε σοβαρό πολιτικό μήνυμα δεν θα το έδινα μέσω
δευτερευόντων γεγονότων». Τόνισε ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στις σχέσεις
του με τον Πρωθυπουργό, υπάρχει απόλυτη συνεργασία και χαρακτήρισε
«παραφιλολογία» το θέμα που δημιουργήθηκε. Λίγο αργότερα, ωστόσο, μιλώντας στο
ραδιόφωνο του Σκάι, ο κ. Παπανδρέου απέδωσε σε «παιχνίδια εσωτερικής
διάστασης» το θέμα, και ανέφερε ότι έχει μιλήσει κατ’ επανάληψη τις τελευταίες
ημέρες στο τηλέφωνο με τον Πρωθυπουργό.