Κυπριακό: Σήμερα κρίσιμες αποφάσεις

Σημίτης και Κληρίδης καλούνται σήμερα να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για τον
χειρισμό κρίσιμων εξελίξεων (μέχρι τη Συνοδό Κορυφής της Κοπεγχάγης τον
Δεκέμβριο) που αφορούν τη λύση του Κυπριακού, την ένταξη της Κύπρου στην
Ευρωπαϊκή Ένωση και τις πιθανές τουρκικές αντιδράσεις. Εμπειρογνώμονες των δύο
κυβερνήσεων έχουν καταστρώσει – με απώτερο χρονικό όριο τη Σύνοδο της
Κοπεγχάγης κατά την οποία θα αποφασισθεί η νέα διεύρυνση της Ένωσης (και η
ένταξη της Κύπρου) – τρία βασικά σενάρια των πιθανών εξελίξεων, τα οποία θα
τεθούν σήμερα στο τραπέζι των συνομιλιών στο Μαξίμου.

Ως κοινή προϋπόθεση και των τριών σεναρίων τίθεται η εκτίμηση ότι οι
συνομιλίες Κληρίδη – Ντενκτάς δεν πρόκειται να αποδώσουν οτιδήποτε μέχρι τον
Ιούνιο, όπως έχει ζητήσει ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, και αυτές
θα λαθροβιώσουν μέχρι το τέλος του χρόνου.

Το πρώτο σενάριο στηρίζεται στην υποβολή – κάποια στιγμή το φθινόπωρο –
ολοκληρωμένου σχεδίου λύσης του Κυπριακού από τα Ηνωμένα Έθνη. Την ύπαρξη του
σχεδίου έχουν επισημάνει δημοσίως τόσο ο πρόεδρος Κληρίδης όσο και ο
κυβερνητικός εκπρόσωπος Μ. Παπαπέτρου. Το δίλημμα σε αυτή την εκδοχή είναι
ποια περιθώρια απόρριψης του σχεδίου αυτού – αν δεν είναι ικανοποιητικό –
υπάρχουν για την ελληνοκυπριακή πλευρά τις παραμονές της απόφασης των
Ευρωπαίων ηγετών για την ένταξη της Κύπρου. Κυβερνητικές πηγές έλεγαν πως αν
αυτό το σενάριο υλοποιηθεί, τότε οι δύο κυβερνήσεις «θα ζυγίσουν» το υπέρτερο
εθνικό συμφέρον.

Το δεύτερο σενάριο έχει ως βάση έναν πιθανό τουρκικό ελιγμό με την υποβολή
από πλευράς του Ρ. Ντενκτάς προτάσεων για τη δομή του νέου κράτους και τις
εξουσίες. Την προοπτική μιας τέτοιας κίνησης της τουρκικής πλευράς άφησε
πρόσφατα να εννοηθεί σαφώς ο Τούρκος αντιπρόεδρος Μεσούτ Γιλμάζ, δηλώνοντας
ότι κάτι τέτοιο «θα ακύρωνε την προοπτική ένταξης των Ελληνοκυπρίων», διότι
«θα έδειχνε στους Ευρωπαίους ποια πλευρά επιθυμεί πράγματι λύση». Οι
εκτιμήσεις κυβερνητικών πηγών σε Αθήνα και Λευκωσία είναι πως η ένταξη της
Κύπρου δεν φαίνεται να διατρέχει κινδύνους, επειδή η Ελλάδα διαθέτει το όπλο
του βέτο, αλλά και γιατί είναι κοινή πεποίθηση πως οι Ευρωπαίοι θα μείνουν
πιστοί στις υπογραφές και τις διακηρύξεις τους. Επιπρόσθετα επισημαίνεται ότι
στη νέα διεύρυνση της Ένωσης έχουν επενδυθεί συμφέροντα πολλών άλλων χωρών.

Η πιθανή τουρκική στρατηγική της έντασης είναι το τρίτο σενάριο που θα
συζητήσουν οι Σημίτης – Κληρίδης. Ήδη η έξοδος του «Σισμίκ» και οι έρευνες
ανοικτά της Κύπρου αποτελούν την πρώτη ένδειξη ότι η Άγκυρα είναι πολύ πιθανόν
να επιχειρήσει να δημιουργήσει κλίμα έντασης με παραβιάσεις και άλλες προκλήσεις.

Οι δύο κυβερνήσεις αναμένουν, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι οι εξελίξεις θα
κορυφωθούν το φθινόπωρο και πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προσφέρει ένα αρκετά
ελκυστικό «πακέτο» στην Τουρκία, συμπεριλαμβανομένης και της ημερομηνίας
έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Το ερώτημα που διατυπώνεται όμως
είναι ποιος θα αξιολογήσει αυτό το «πακέτο» στην τουρκική πρωτεύουσα, καθώς η
ασθένεια του Μπ. Ετζεβίτ φαίνεται να δημιουργεί κενό εξουσίας και το
ενδεχομενο προσφυγής σε πρόωρες εκλογές θα δημιουργήσει αναγκαστικούς
ανταγωνισμούς. Στο τραπέζι των συνομιλιών Σημίτη – Κληρίδη το απόγευμα
ουσιαστικά βρίσκεται η χάραξη μιας κοινής πολιτικής ως προς μείζονες
αποφάσεις, αφού όλα δείχνουν πως αυτό που επιχειρείται από τον διεθνή
παράγοντα είναι να βρεθεί ένας συμβιβασμός λύσης – ένταξης της Κύπρου και
ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας.