Οι επτά πληγές της φορολογίας

Επτά μεγάλες αδικίες γίνονται εις βάρος των Ελλήνων φορολογουμένων. Πρόκειται
για τις αδικίες που προκαλεί στους φορολογούμενους το σημερινό φορολογικό
καθεστώς το οποίο σε άλλες περιπτώσεις υπερφορολογεί, σε άλλες απαλλάσσει από
τα βάρη εισοδήματα και περιουσίες ενώ σε άλλες «κλείνει τα μάτια» στη
φοροδιαφυγή.

Τα φαινόμενα άνισης και άδικης φορολογικής μεταχείρισης που χαρακτηρίζουν το
σημερινό φορολογικό καθεστώς δεν είναι λίγα. Και αυτά, συνήθως, επιβαρύνουν
δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα αλλά και όσους από τους φορολογούμενους δεν
μπορούν να αντισταθμίσουν τις απώλειες με φοροδιαφυγή. Δηλαδή, κυρίως τους
μισθωτούς και τους συνταξιούχους.

Η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» παρουσιάζει 7 σημεία του φορολογικού συστήματος που προκαλούν
αδικίες και διαιωνίζουν την άδικη φορολογική μεταχείριση μεταξύ των πολιτών,
εν όψει των αλλαγών που αναμένεται να γίνουν στη φορολογία στο πλαίσιο της
φορολογικής αναμόρφωσης που προωθεί η κυβέρνηση. Τα σημεία αυτά είναι τα
ακόλουθα:

1. Η ποσοστιαία συμμετοχή των έμμεσων φόρων στο σύνολο των εσόδων από
φορολογία εξακολουθεί να είναι υψηλή παρά τη σχετική μείωση που συντελέσθηκε
τα τελευταία χρόνια. Έτσι το 2002, με βάση τα στοιχεία του προϋπολογισμού, οι
έμμεσοι φόροι καταλαμβάνουν το 58,6% του συνόλου των φορολογικών εσόδων. Το
υπόλοιπο 41,4% αναλογεί στους άμεσους φόρους. Η αδικία που προκύπτει από τη
σχέση αυτή μεταξύ των άμεσων και έμμεσων φόρων οφείλεται στο γεγονός ότι οι
έμμεσοι φόροι είναι μη προοδευτικοί καθώς αποτελούν κάποιο ενιαίο ποσοστό επί
της τιμής των προϊόντων στην αγορά. Δηλαδή, τα χαμηλά και τα υψηλά εισοδήματα
πληρώνουν ακριβώς το ίδιο ποσό φόρου. Όμως η επιβάρυνση αυτή είναι αναλογικά
μεγαλύτερη όσο μικρότερο είναι το ποσό του εισοδήματος του φορολογούμενου και
περιορίζεται όσο υψηλότερο είναι το εισόδημα. Για να αποκατασταθεί η αδικία
αυτή πρέπει να αντιστραφεί η σχέση άμεσων και έμμεσων φόρων αφού οι άμεσοι
φόροι επιβάλλονται με βάση το ύψος του εισοδήματος του κάθε φορολογούμενου και
έτσι είναι πιο προοδευτικοί. Αυτό μπορεί να γίνει κυρίως μέσω της σύλληψης της
φοροδιαφυγής.

2. Ατομικά εισοδήματα κάτω ή γύρω από το εκτιμώμενο όριο της φτώχειας
εξακολουθούν να φορολογούνται παρά την αύξηση του αφορολόγητου ποσού
εισοδήματος που υπήρξε τα προηγούμενα χρόνια. Πρόκειται κυρίως για εισοδήματα
ατόμων τα οποία δεν έχουν αφορολόγητες δαπάνες ή υψηλές αφορολόγητες δαπάνες.
Το αφορολόγητο ποσό εισοδήματος σήμερα είναι 2,870 εκατ. δρχ. Όμως, με βάση
έναν γενικά αποδεκτό ορισμό, το ανεκτό όριο διαβίωσης στην Ελλάδα είναι – για
ατομικό εισόδημα- περίπου στα 3,6 εκατ. δρχ. Το εισόδημα αυτό αναλογεί στο 60%
του μέσου δηλωθέντος εισοδήματος που είναι τα 6 εκατ. δρχ. Αυτό σημαίνει ότι
σήμερα φορολογούνται εισοδήματα που είναι ακόμη και κάτω από το όριο των 3,6
εκατ. δρχ.

3. Δεκάδες κατηγορίες εισοδημάτων εξακολουθούν να φορολογούνται
αυτοτελώς και όχι με βάση τη φορολογική κλίμακα όπως η συντριπτική πλειοψηφία
των εισοδημάτων. Αυτό γίνεται είτε για το σύνολο του εισοδήματος διαφόρων
κατηγοριών φορολογουμένων είτε για μέρος του εισοδήματός τους. Τα εισοδήματα
αυτά φορολογούνται συνήθως με ενιαίο χαμηλό φορολογικό συντελεστή και όχι με
βάση την κλίμακα φορολογίας εισοδήματος. Πρόκειται μεταξύ άλλων για εισοδήματα
από οικοδομές, παροχές από την Τοπική και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση,
αποζημιώσεις κ.ά.

4. Τα παράθυρα που υπάρχουν στο πόθεν έσχες, τα οποία οδηγούν σε
διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση των φορολογουμένων. Για παράδειγμα, με
βάση το ισχύον καθεστώς υπάγεται στο πόθεν έσχες και ελέγχεται από τις
φορολογικές αρχές η προέλευση των κεφαλαίων που χρησιμοποιούνται για αγορά
φορτηγών, τρακτέρ, η δωρεά από γονέα προς το παιδί, η ίδρυση ομόρρυθμων και
ετερόρρυθμων εταιρειών. Την ίδια ώρα όμως απαλλάσσονται από τον έλεγχο του
πόθεν έσχες τα κεφάλαια για την ίδρυση ανώνυμης εταιρείας (Α.Ε.) ή τη
συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου σε Α.Ε. καθώς και τα κεφάλαια για
αγορά ομολόγων, εντόκων καθώς και για αγορά μετοχών εισηγμένων στο
Χρηματιστήριο.

5. Το ισχύον καθεστώς υπολογισμού της ετήσιας τεκμαρτής δαπάνης
διαβίωσης για τα Ι.Χ. αυτοκίνητα που έχουν στην κατοχή τους οι φορολογούμενοι.
Ο υπολογισμός τού ύψους του τεκμαρτού εισοδήματος γίνεται με βάση την
ιπποδύναμη του αυτοκινήτου και όχι την πραγματική αξίας αγοράς του, όπως θα
έπρεπε. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο κάτοχος ενός ακριβού αυτοκινήτου 1.600
κυβικών να φορολογείται για το ίδιο τεκμαρτό εισόδημα με τον κάτοχο ενός
αυτοκινήτου των ίδιων κυβικών αλλά πολύ χαμηλότερης αξίας.

6. Ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται το τεκμαρτό εισόδημα από
ιδιοκατοίκηση. Σήμερα το αφορολόγητο όριο στο εισόδημα από ιδιοκατοίκηση
υπολογίζεται με βάση τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας. Για εισόδημα από
ιδιοκατοίκηση φορολογούνται όσοι διαμένουν σε κατοικία μεγαλύτερη από 150 τ.μ.
Το όριο αυτό προσαυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών του
φορολογούμενου. Έτσι το ισχύον καθεστώς φορολογεί το ίδιο τον φορολογούμενο
που ιδιοκατοικεί στα ακριβά προάστια και έναν που ιδιοκατοικεί σε πιο φθηνές
περιοχές της Αθήνας. Δηλαδή, φορολογείται για το ίδιο εισόδημα από
ιδιοκατοίκηση κάποιος που μένει σε μια πολυτελή κατοικία 180 τ.μ. σε ακριβή
περιοχή με κάποιον που ιδιοκατοικεί σε μία μέση κατοικία ίδιας έκτασης σε
κάποια άλλη περιοχή.

7. Ο τρόπος προσδιορισμού των καθαρών κερδών των μικρομεσαίων
επιχειρήσεων με βιβλία Β’ κατηγορίας του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων (εσόδων
– εξόδων), ο οποίος ουσιαστικά δεν αναγνωρίζει ζημίες στις επιχειρήσεις αυτές.
Οι επιχειρήσεις αυτές φορολογούνται με βάση τον εξωλογιστικό και λογιστικό
προσδιορισμό του εισοδήματός τους.