ΧΟΥΑΝ ΜΑΝΟΥΕΛ ΔΕ ΠΡΑΔΑ «Ο καλός συγγραφέας σπάει τα καλούπια»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
«Οι συγγραφείς ως ανανεωτές της γλώσσας», λέει στα «ΝΕΑ» ο 33χρονος Δε Πράδα, |
«Η μαγεία της αληθινής τέχνης είναι ότι μεταχειρίζεται τα στερεότυπα αλλά τα
ξεπερνάει», λέει στα «ΝΕΑ» ο Χουάν Μανουέλ Δε Πράδα. «Η διαφορά του μέτριου
από τον καλό συγγραφέα είναι ότι ο ένας απλώς γεμίζει το καλούπι, ενώ ο άλλος
το υπερβαίνει και το σπάει. Ας μην ξεχνάμε ότι και οι αρχαίοι Έλληνες τραγικοί
έγραφαν πάνω σε συγκεκριμένο μοτίβο ή ότι στην “Αινιάδα” του, ο Βιργίλιος
υποτάχθηκε στο πρότυπο του Ομήρου. Ακόμη και ο Θερβάντες που παρωδεί, στον
“Δον Κιχώτη”, το πρότυπο του ιπποτικού μυθιστορήματος, στην πραγματικότητα
βασίζεται σε αυτό».
Ο 33χρονος συγγραφέας, κορυφαίος, τουλάχιστον από πλευράς φήμης, ανάμεσα στους
νέους Ισπανούς λογοτέχνες, βρέθηκε στην Αθήνα με αφορμή τη γιορτή του βιβλίου
που ξεκινάει στις 17 Μαΐου στο Πεδίον του Άρεως και η οποία έχει ως
προσκεκλημένη χώρα την Ισπανία. Μερικές απόψεις του, οπωσδήποτε διατυπωμένες
με χιούμορ, θα μπορούσαν να ξεσηκώσουν…«θύελλα», ακόμη και ως
αναχρονιστικές:
«Είμαι κι εγώ από εκείνους που πιστεύουν ότι η θεματολογία έχει εξαντληθεί,
αλλά αυτό δεν το θεωρώ εμπόδιο. Στην πραγματικότητα πιστεύω ότι οι συγγραφείς
θα έπρεπε να υποχρεώνονται, διά κυβερνητικού διατάγματος, να πραγματεύονται
θέματα πολύ γνωστά! Να περιγράφουν, παραδείγματος χάριν, τη ζωή του Χριστού.
Μόνο έτσι θα μπορέσει κανείς να διακρίνει αμέσως τον αληθινό συγγραφέα από τον
ψεύτικο. Από το υπόστρωμα της παράδοσης μπορεί να ξεπηδήσει η σπίθα της
δημιουργίας. Πάρτε παράδειγμα τις εικαστικές τέχνες. Η έλλειψη αρχετύπων
δυσκολεύει τη διάκριση. Νομίζω ότι θα έπρεπε να υποχρεώνονται όλοι να
ζωγραφίσουν τον Άγιο Δημήτριο! Ώστε να ξεχωρίσει η ήρα από το στάρι».
Το βιβλίο του «Η Θύελλα» που πρόσφατα μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε από
τις Εκδόσεις Καστανιώτη, βασίζει την αστυνομική πλοκή του στον ομώνυμο πίνακα
του Τζορτζόνε. Ο ήρωας του βιβλίου, ο νεαρός καθηγητής τέχνης Αλεχάντρο
Μπαγιεστέρος, πηγαίνει στη Βενετία για να δει από κοντά το έργο και, μέσα σε
τέσσερις μέρες, γίνεται μάρτυρας του φόνου ενός γνωστού παραχαράκτη,
ερωτεύεται μια παράξενη κοπέλα και γνωρίζει μυστηριώδεις ανθρώπους μιας πόλης
που δεν είναι τόσο ήσυχη όσο φαίνεται.
Γιατί όμως η δράση πολλών αστυνομικών μυθιστορημάτων, τα τελευταία χρόνια,
εκτυλίσσεται γύρω από έναν πίνακα ζωγραφικής ή και άλλα αντικείμενα τέχνης;
«Διότι υπάρχει ενοχή γύρω από το διάβασμα αστυνομικών ιστοριών και χρειάζεται
ένα πολιτιστικό περιτύλιγμα για να νιώθουν όλοι καλύτερα», απαντάει, μάλλον
αυτοσαρκαζόμενος, ο Χουάν Μανουέλ Δε Πράδα. Για να διευκρινίσει, παρ’ όλα
αυτά:
«Στο βιβλίο μου η αστυνομική πλοκή παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Η πραγματική μου
επιθυμία ήταν να γράψω για τον πίνακα αυτόν, δεν ήξερα δε αν θα το έκανα με τη
μορφή δοκιμίου ή μυθιστορήματος. Η αστυνομική πλοκή προέκυψε, κατά κάποιον
τρόπο, επειδή ακριβώς ο ίδιος ο πίνακας είναι μυστηριώδης. Και επειδή δεν ήταν
προαποφασισμένη η μορφή του βιβλίου, την αστυνομική πλοκή την έχτιζα
γράφοντας», εξηγεί. Άλλωστε δηλώνει φανατικός αναγνώστης της αστυνομικής
λογοτεχνίας και γνώστης των μυστικών της. «Η πραγματική δυσκολία», προσθέτει,
βρισκόταν στο γεγονός ότι προσπάθησα να γράψω ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που
να είναι ταυτόχρονα λυρικό και να έχει γλώσσα πεπαιδευμένη».
Ο βραβευμένος με βραβείο «Πλανέτα» συγγραφέας, θεωρεί όλα τα
λογοτεχνικά είδη εξίσου σημαντικά, «αρκεί ο λογοτέχνης να διαθέτει προσωπικό
κόσμο τον οποίο να μπορεί να τον δώσει στον αναγνώστη». Η «Θύελλα» του
Τζορτζόνε σαγήνευσε τον Χουάν Μανουέλ Δε Πράδα λόγω της ρήξης που έκανε με την
εποχή της, καθώς «σε μια περίοδο εικαστικού ακαδημαϊσμού με επαναλαμβανόμενα
θέματα, ο καλλιτέχνης αποφάσισε να ζωγραφίσει έναν ρομαντικό πίνακα που
ξεχείλιζε από τα πάθη της ψυχής».
Άλλωστε, «αυτό είναι και το μυστήριο της δημιουργίας», εξηγεί. «Η επιθυμία να
δημιουργήσεις κάτι καινούργιο».
«Αγκιστρωμένοι στο ’60 οι πολιτικοί»
Ο Χουάν Μανουέλ Δε Πράδα πιστεύει ότι οι σημερινοί πρωταγωνιστές της πολιτικής
ζωής δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καιρών. «Είναι αγκιστρωμένοι στα
νιάτα τους, στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, ενώ ζούμε σε μιαν άλλη
κοινωνία. Αυτό που παραδόξως συμβαίνει είναι ότι, μην μπορώντας να
τοποθετηθούν, δέχονται άκριτα το καινούργιο. Όλοι, για παράδειγμα, αποδέχονται
την παγκοσμιοποίηση χωρίς να μπορούν να αντιτάξουν άλλες προοπτικές. Για τον
λόγο αυτό, πιστεύω, ζούμε και την άνοδο του λαϊκισμού στην Ευρώπη. Πρόκειται
για κόμματα όχι ακριβώς ακροδεξιά αλλά λαϊκιστικά και χωρίς ιδεολογία που,
όμως, φαίνεται ότι απάντησαν σε κάποια ερωτήματα του λαού την ώρα που οι άλλοι
έχουν απομακρυνθεί εντελώς από αυτόν. Είναι μια κατάσταση πολύ επικίνδυνη
διότι όταν οι πολιτικές παρατάξεις αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες,
αναπτύσσεται ρεύμα δημαγωγικό με απρόβλεπτες συνέπειες. Πρέπει λοιπόν να
ξανασκεφτούμε τις παλιές ιδεολογίες εφαρμόζοντάς τες στα σημερινά προβλήματα».
Ο νεαρός Ισπανός συγγραφέας θεωρεί ότι οι μεγάλες ιδεολογίες δημιουργούν
στασιμότητα λόγω του ότι σύντομα αναπτύσσουν την ορθόδοξη εκδοχή τους, σε μια
πραγματικότητα ευμετάβλητη: «Πιστεύω ότι το χειρότερο σε όλες τις θεωρητικές
συλλήψεις προέκυψε πάντοτε από εκείνους που τις ερμήνευσαν. Πολλές από τις
ιδέες του Χριστιανισμού ή του Μαρξισμού θα μπορούσαν να έχουν ισχύ αν δεν
μονοπωλούσαν την ερμηνεία τους αδιάλλακτοι ερμηνευτές τους. Η εποχή μας είναι
μεταβατική, καθώς κυοφορούνται σημαντικές αλλαγές. Η Ενωμένη Ευρώπη
κατακλύζεται από μετανάστες. Οι συγγραφείς, οι δημιουργοί, οι διανοούμενοι, ως
πρόσωπα ανεξάρτητα, έχουν πολύ σημαντικό ρόλο να παίξουν, προσφέροντας ιδέες
σε μια εποχή που προορίζεται να ζήσει μεγάλες συγκρούσεις».
Βιβλίο-πρόκληση
Μπορεί, ο νεαρός Ισπανός, να ξεσπαθώνει υπέρ των τετριμμένων θεμάτων, ωστόσο
σε προηγούμενο βιβλίο του, που κυκλοφορεί και αυτό από τις ίδιες εκδόσεις με
τον τίτλο «Αιδοία» (ακριβής μετάφραση του ισπανικού), είχε βαλθεί να γράψει
ολόκληρη σειρά κειμένων από τη σκοπιά του γυναικείου γεννητικού οργάνου –
μερικοί επί μέρους τίτλοι ήταν: «Το ενοικιαζόμενο αιδοίο», «Το αιδοίο της
βιολοντσελίστριας», «Αρχαιολογία του αιδοίου» κ.ά. Ο ίδιος, αντιπαρέρχεται την
πρόκληση: «Και αυτό το βιβλίο συνδέεται με την παράδοση», επιμένει. Ο Ραμόν
Γκόμεθ δε λα Σέρνα, θεμελιώδης συγγραφέας της πρωτοπορίας στην Ισπανία, είχε
γράψει το 1920 βιβλίο με σύντομες ιστορίες, όπου ταξινομούσε τις γυναίκες
ανάλογα με το σχήμα του στήθους τους. Ήταν βιβλίο με γλώσσα ποιητική,
πρωτοποριακό, σουρεαλιστικό και ταυτόχρονα διασκεδαστικό. Γράφοντας τις
σύντομες ιστορίες των “Αιδοίων” θέλησα να αποτίσω φόρο τιμής στον συγγραφέα
εκείνον. Πιστεύω ότι χρησιμοποίησα την ίδια τόλμη ως προς το θέμα, αλλά και
την ίδια αθωότητα στον τρόπο που το είχε πραγματευτεί».
INFO
«Η Θύελλα», μτφ Έφη Γιαννοπούλου, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 358, τιμή: 15,26
ευρώ. «Αιδοία», μτφ Κατερίνα Τζωρίδου, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 164, τιμή:
9,76 ευρώ
Google news
