o υποψήφιος Τα… SΟS από τους συγγραφείς των βιβλίων

Τα έχετε μπροστά σας επτά ολόκληρους μήνες. Κάποιοι γνωρίζετε μέχρι και την
τελευταία υποσημείωσή τους. Σας άγχωσαν. Σας ταλαιπώρησαν. Είναι όμως το
διαβατήριο για τα ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τα βιβλία της Γ’
τάξης του Ενιαίου Λυκείου «μιλούν» στον «Υποψήφιο» διά στόματος των συγγραφέων
τους. Άλλωστε, ποιος θα ήταν ο πλέον κατάλληλος να πει την τελευταία λέξη, έξι
ημέρες πριν από τις εξετάσεις, από τους ίδιους του ανθρώπους που έγραψαν τα
βιβλία.

* ΙΣΤΟΡΙΑ

Να θυμάστε ημερομηνίες

Ιστορία χωρίς τη γνώση βασικών ημερομηνιών και Συνθηκών δεν γίνεται! Υπάρχουν
όμως στο βιβλίο και βασικές έννοιες τις οποίες θα πρέπει κανείς απαραίτητα να
έχει κατανοήσει. «Τι είναι ένα προσωποπαγές κόμμα, ένα εργατικό και ένα
φιλελεύθερο. Τι είναι το πελατειακό σύστημα και πώς επηρεάζει την ελληνική
κοινωνία ο μεταπρατικός του χαρακτήρας. Η πολιτική του Βενιζέλου, τι προσπαθεί
να χτίσει, πώς το πετυχαίνει και πώς αντιδρούν τα κομμάτια της κοινωνίας. Πώς
διαμορφώθηκε το αγροτικό ζήτημα, τι είναι παρεμβατική οικονομία. Πώς
προετοιμάζεται η Ευρώπη από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο»,
σημειώνει ο κ. Σωτήριος Κόνδης, εξηγώντας ότι οι γνώσεις αυτές αποτελούν τη
βάση για την Ιστορία της Γ’ Λυκείου. Και συμβουλεύει τους υποψηφίους:
«Διαβάστε καλά την ερώτηση. Όταν σας δίνονται κάποια δεδομένα, εκείνο που
ζητάται δεν είναι να τα επαναλάβετε με δικά σας λόγια, αλλά να είστε σε θέση
έχοντας κατανοήσει την ουσία του ιστορικού προβλήματος, να τα αναλύσετε και να
τα συγκρίνετε».

* ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

Διαβάστε όλη τη θεωρία

Οι υποψήφιοι το γνωρίζουν. Το πρώτο κεφάλαιο, ιδιαίτερα για εκείνους που έχουν
επιλέξει τη θεωρητική κατεύθυνση, ίσως είναι το πιο δύσκολο. «Οπωσδήποτε θα
πρέπει κανείς να γνωρίζει σωστά και με λεπτομέρειες τους ορισμούς και τα
θεωρήματα και μην ξεχνάτε τους περιορισμούς που ισχύουν σε κάθε θεώρημα.
Τίποτα από τη θεωρία που είναι εντός ύλης δεν πρέπει να μείνει αδιάβαστο.
Ιδιαίτερη προσοχή στους κανόνες παραγώγισης και στον πίνακα που υπάρχει στο
βιβλίο», αναφέρει ο κ. Χαράλαμπος Δαμιανού. Όσο για τις ασκήσεις, ο συγγραφέας
του βιβλίου συμβουλεύει: «Κάντε επανάληψη στις ασκήσεις του βιβλίου και σε
εκείνες που έχουν δοθεί από το ΚΕΕ. Μην επεκταθείτε την τελευταία στιγμή σε
ιδιαίτερα δύσκολες ασκήσεις. Και προσοχή στον μύθο του 4ου θέματος! Αν και
θεωρείται κατά κανόνα το πιο δύσκολο, αν εσάς σας φανεί εύκολο, μην το
φοβηθείτε και μην αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας».

* ΦΥΣΙΚΗ

Συμβουλές ανά… κεφάλαιο

Οι ασκήσεις είναι λίγες. Διαβάστε λοιπόν πολύ καλά τη θεωρία, χωρίς παπαγαλία!
«Στο πρώτο κεφάλαιο είναι πολύ βασικό να γνωρίζει ο υποψήφιος τον δείκτη
διάθλασης, την ταχύτητα διάθλασης και την ανάλυση του φωτός, το μήκος κύματος
και την ενέργεια του φωτονίου. Από το δεύτερο κεφάλαιο θεμελιώδη είναι το
διάγραμμα των ενεργειακών σταθμών του ατόμου, το υδρογόνου και οι ακτίνες Χ.
Και στο τρίτο μέρος οι αρχές διατήρησης του φορτίου και οι εφαρμογές στις
πυρηνικές αντιδράσεις είναι πολύ σημαντικά», λέει ο κ. Πέτρος Γεωργακάκος.
Πάντως, ο συγγραφέας λέει ότι δεν υπάρχει λόγος να μάθει κανείς απ’ έξω τους
μαζικούς και ατομικούς αριθμούς των στοιχείων στις πυρηνικές αντιδράσεις.

* ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

«Κλειδί» η κριτική σκέψη

Κριτική σκέψη, δημιουργική έκφραση, σύνθεση γνώσεων. Το μάθημα δεν έχει καμία
σχέση με την «παπαγαλία». Και μην ξεχνάτε τα ερμηνευτικά σχόλια του βιβλίου
και τα γλωσσικά στοιχεία. Σ’ αυτά βασίζονται οι περισσότερες ερωτήσεις. «Οι
λέξεις-κλειδιά της κάθε ενότητας βρίσκονται κάθε φορά στον τίτλο. Τι είναι η
ηθική αρετή, η πολιτική φιλοσοφία, η πόλη, η τέλεια μορφή κοινωνικής
οργάνωσης, τα πολιτεύματα. Πρόκειται για θεμελιώδεις έννοιες στον Πλάτωνα και
τον Αριστοτέλη», σημειώνει η κ. Δέσποινα Μωραΐτου. Η γνώση των λεξιλογικών και
σημασιολογικών στοιχείων θα βοηθήσει τους υποψήφιους.

* ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Χρήσιμα τα βιογραφικά στοιχεία

Η λογοτεχνία και η ποίηση δεν είναι οδηγίες απαράβατες προς ναυτιλλομένους! Οι
συγγραφείς του βιβλίου συμβουλεύουν να μη μάθετε «παπαγαλία» ερμηνευτικές
προσεγγίσεις που έχουν δοθεί είτε μέσα στην τάξη είτε στο φροντιστήριο.
Κριτική ανάγνωση του κειμένου, πλήρης κατανόηση, καθώς όλες οι ερωτήσεις είναι
κειμενοκεντρικού χαρακτήρα. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, χρήσιμες είναι οι
γνώσεις που αφορούν σε βιογραφικά στοιχεία των ποιητών ή κειμενογράφων, τις
περιόδους που έζησαν, καθώς και στοιχεία για τη μορφή του κειμένου και το
λογοτεχνικό ρεύμα στο οποίο ανήκει. Αυτό σημαίνει ότι αν, για παράδειγμα, ένα
κείμενο εντάσσεται στον ιμπερεαλισμό, θα πρέπει ο υποψήφιος όχι να γνωρίζει
τον ορισμό του ιμπερεαλισμού, αλλά να μπορεί να ανιχνεύσει στο κείμενο ή το
ποίημα τα ιμπερεαλιστικά στοιχεία. Το ζητούμενο είναι η γόνιμη επικοινωνία του
μαθητή με το κείμενο!

* ΙΣΤΟΡΙΑ

Μην αφήσετε απ’ έξω τις πηγές

Συνδυαστικό και κριτικό διάβασμα είναι το κλειδί της Ιστορίας. Μην αφήσετε απ’
έξω τις πηγές που έχει το βιβλίο, δώστε προσοχή στους στατιστικούς πίνακες,
ακόμη και στο εικαστικό υλικό. Ίσως σας φανεί χρήσιμο. «Είναι απαραίτητο να
υπάρχουν οι βασικές γνώσεις περί πολιτικής. Όπως τι είναι πολιτικό κόμμα και
ποιες είναι οι λειτουργίες του σε κάθε πολίτευμα κατά περίπτωση. Τι είναι οι
εκλογές και πώς εκφράζεται η λαϊκή βούληση. Τι είναι Σύνταγμα και ποια η
λειτουργία του. Προσοχή επίσης στο προσφυγικό ζήτημα και στα δύο Συντάγματα
του 1843-44 και του 1864», εξηγεί ο κ. Αγαθοκλής Αζέλης. Ο ίδιος επισημαίνει
ότι θα πρέπει, για παράδειγμα, ο υποψήφιος να είναι σε θέση να συγκρίνει τα
δύο Συντάγματα, να βρει ομοιότητες και διαφορές και να αναλύσει τις συνέπειες.

* ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Κατανοήστε γραμματική – συντακτικό

Τριάντα κείμενα δεν είναι και ό,τι χειρότερο. Όμως ό,τι μάθατε στη Β’ Λυκείου,
κάθε άλλο παρά περασμένα ξεχασμένα είναι! «Θα πρέπει οι μαθητές να έχουν επαφή
με τα κείμενα και να μην τα αποστηθίζουν. Να εξοικειωθούν με το λεξιλόγιο των
Λατινικών. Το ζήτημα δεν είναι να μάθει κανείς απ’ έξω ρήματα και ουσιαστικά,
αλλά να κατανοήσει τον τρόπο που σχηματίζονται οι πτώσεις και οι κλίσεις»,
εξηγεί ο κ. Μιχάλης Πασχάλης. Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου προσθέτει ότι «ο
μετασχηματισμός μιας χρονικής μετοχής σε χρονική πρόταση, ονόματα και ρήματα,
οι δευτερεύουσες προτάσεις, ο πλάγιος λόγος και οι προσδιορισμοί είναι γνώσεις
βάσης για τα λατινικά».

* ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

«Όχι» επιλογές στην επανάληψη

«Τα Μαθηματικά μοιάζουν με πολυώροφο κτίριο, δεν μπορούμε να χτίζουμε τον
δεύτερο όροφο αν δεν έχουμε χτίσει τα θεμέλια, το ισόγειο και τον πρώτο»,
εξηγεί ο κ. Βασίλης Κατσαργύρης, μέλος της συγγραφικής ομάδας. Η επανάληψη θα
πρέπει να είναι αναλυτική και χωρίς επιλογές! Κάθε σχόλιο, κάθε παρατήρηση,
κάθε πρόταση ή θεώρημα μπορεί να αποδειχθούν απαραίτητα για την επίλυση μιας
άσκησης. Ο κ. Κατσαργύρης τονίζει ότι αν η απάντηση ενός ερωτήματος στηρίζεται
σε προηγούμενο ερώτημα, τότε το γράφει ακόμη κι αν δεν έχει καταφέρει
προηγουμένως να αποδείξει το πρώτο ερώτημα. «Τα Μαθηματικά δεν μαθαίνονται την
τελευταία στιγμή αλλά και δεν ξεχνιούνται ξαφνικά!».

* ΦΥΣΙΚΗ

Όλα είναι απαραίτητα

Οι υποψήφιοι το γνωρίζουν, τα κύματα είναι ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια.
Όμως οι βάσεις των γνώσεων στη φυσική βρίσκονται στην ύλη των δύο προηγούμενων
τάξεων. Βασικές αρχές διατήρησης της ενέργειας, της ορμής, της στροφορμής, η
έννοια του έργου δεν μπορούν να απουσιάζουν από τις γνωστικές κατακτήσεις του
υποψηφίου. «Μυστικά στο διάβασμα της Φυσικής δεν υπάρχουν. Μείνετε όσο
μπορείτε στην ύλη του βιβλίου. Ξαναδείτε τις ασκήσεις που έχετε ήδη λύσει και
ιδιαίτερα εκείνες που θεωρήθηκαν σημαντικές από τους καθηγητές σας.»,
συμβουλεύει τους μαθητές ο κ. Αλέκος Ιωάννου, ένας από τους συγγραφείς του
βιβλίου της Φυσικής.

* ΧΗΜΕΙΑ

Μακριά από δαιδαλώδεις ασκήσεις

Επανάληψη στη θεωρία και στις εφαρμογές του βιβλίου και μακριά από δαιδαλώδεις
ασκήσεις έξι μέρες πριν από τις εξετάσεις! «Η ηλεκτρονιακή δόμηση του ατόμου
είναι απαραίτητη. Τα παιδιά πρέπει να έχουν μπει στη λογική του περιοδικού
πίνακα. Να μπορούν από τη θέση ενός στοιχείου να βρουν την ηλεκτρονιακή του
δόμηση και το αντίστροφο», εξηγεί ο κ. Στέλιος Λιοδάκης. «Από το δεύτερο
κεφάλαιο γνώσεις βάσης θεωρούνται τα ρυθμιστικά διαλύματα και οι ασκήσεις
καθώς και η επίδραση κοινού ιόντος. Αντίστοιχα στο τρίτο κεφάλαιο ξεχωρίζουν
οι αντιδράσεις αλκιλαλογονιδίων, τα αντιδραστήρια Grignard και η
αλογονοφορμική αντίδραση».

* ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Δώστε… βάση στο βιβλίο

«Προσοχή, μην μπερδέψετε αυτά που έχετε διαβάσει στο σχολικό βιβλίο με άλλα
βιβλία. Προσπαθήστε να βγάλετε όλο το κεφάλαιο υπό μορφή ερωτήσεων και
απαντήσεων», λέει η κ. Κάτια Κομητοπούλου, μία από τους συγγραφείς του
βιβλίου. «Η μελέτη των ασκήσεων, των ερωτήσεων και των υποδειγμάτων τους είναι
η βάση της επανάληψης. Όσο για τις ασκήσεις μην τις μαθαίνετε απ’ έξω και μην
επεκτείνεστε σε υπερβολικά δύσκολες, γιατί απλά θα αγχωθείτε και θα
μπερδευτείτε», συμβουλεύει.

* ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Έννοιες-κλειδιά τα μαύρα γράμματα

Τα μαύρα γράμματα σηματοδοτούν τις έννοιες-κλειδιά. «Έννοιες όπως βιομόρια,
ιχνοστοιχεία, αμφολυτικός χαρακτήρας των αμινοξέων, πεπτιδικός δεσμός, δομές
πρωτεϊνών, εύρεση πρωτογενούς δομής, κινητικότητα των ενζύμων και ενζυμικές
αντιδράσεις, είναι βασικά στο πρώτο κομμάτι της ύλης», σημειώνει ο κ.
Παρασκευάς Γιαλούρης. «Το δεύτερο κομμάτι είναι ήδη γνωστό στα παιδιά από τη
Β’ Λυκείου. Στο τρίτο μέρος σημαντικές έννοιες είναι ο αναβολισμός και ο
καταβολισμός, η χημεία των σακχάρων, αν και δεν χρειάζεται να μάθουν οι
μαθητές τους χημικούς τύπους απ’ έξω, και η γλυκόλυση».

* ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Και οι… υποσημειώσεις είναι ύλη

«Τα σημειώματα σε πορτοκαλί πλαίσιο είναι κείμενο με ύλη!», υπενθυμίζει ο κ.
Νέστορας Ιωαννίδης, μέλος της συγγραφικής ομάδας του βιβλίου. Αν και όλοι το
γνωρίζετε, προσοχή στο κεφάλαιο 6! «Γνώσεις, όπως οι τύποι των προβλημάτων, ο
δομημένος και τμηματικός προγραμματισμός, ερωτήσεις εξφαλμάτωσης, κατηγορίες
λαθών, μέθοδοι σχεδίασης αλγορίθμων, το πρόβλημα του 2000, θεωρούνται
θεμελιώδεις για έναν μαθητή που θέλει να έχει καλή γνώση του μαθήματος»,
εξηγεί ο κ. Ιωαννίδης.

* ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ

Οι κανόνες Kirchhoff, το βασικότερο θέμα

Τους ξέρετε… «νεράκι». Και καλά κάνετε. Οι περίφημοι κανόνες Kirchhoff,
είναι το βασικότερο θέμα στην Ηλεκτρολογία. «Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε
θέση να τους εφαρμόζουν με άνεση. Το ίδιο ισχύει για τη διανυσματική παράσταση
του εναλλασσόμενου μεγέθους. Από τους τύπους της σύνθετης αντίστασης και της
διαφοράς φάσης του κυκλώματος RLC σειράς οι μαθητές μπορούν να βρουν τους
αντίστοιχους τύπους των άλλων κυκλωμάτων».

Οδηγίες από τον κ. Ανδρέα Βιδιαδάκη, μέλος της συγγραφικής ομάδας.

* ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ*

Σημαντική η ορολογία

«Έννοιες όπως τι είναι επιχείρηση, οι λόγοι δημιουργίας, η δομή και η σχέση
της με το περιβάλλον είναι από τα σημαντικότερα σημεία, ενώ οι υποψήφιοι δεν
θα πρέπει να αγνοούν τι εστί αποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα και
παραγωγικότητα». Εξηγούν οι δύο συγγραφείς Άγγελος Βάθης και Χρήστος
Παπακωνσταντίνου. «Προσοχή στη διάκριση μάνατζμεντ και διοίκησης. Απαραίτητη
είναι η κατανόηση λειτουργιών, όπως ηγεσία, επικοινωνία, δυναμική των ομάδων
και διοικητικά στελέχη» τονίζουν.

* ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ*

Προσοχή στα θέματα… επικαιρότητας

«Οι έννοιες συχνά εκφράζονται με διαγράμματα, τύπους και απλές συναρτήσεις.
Οπωσδήποτε ο υποψήφιος δεν καλείται απλά να εφαρμόζει τους τύπους, αλλά να
μπορεί να τους συνδυάζει με όλη τη θεωρία», εξηγούν οι δύο συγγραφείς Ανδρέας
Χατζηανδρέου και Αντώνης Παπαβασιλείου. Στην ενότητα της μικροοικονομίας,
έννοιες όπως συσχετισμός των τιμών, προσφορά και ζήτηση αγαθών, παραγωγή και
κόστος αγαθών είναι σημαντικές και αλληλένδετες. Στα κεφάλαια της
μακροοικονομίας προσοχή στο ΑΕΠ, το πρόβλημα με τα τελικά και ενδιάμεσα αγαθά,
την προστιθέμενη αξία. Και προσοχή στα θέματα επικαιρότητας… πληθωρισμός και
ανεργία!

* Σε συνεργασία με τη δρα οικονομολόγο, σύμβουλο του Παιδαγωγικού
Ινστιτούτου, κ. Χαρά Μαγουλά