Η μητρότητα, η πατρότητα και η συντεχνία

Γλυπτά του Γ. Κυριάκου και πίνακες του Α. Χαραλαμπίδη, στην έκθεση «Μητρότητα» που οργάνωσε η Gallery «Κ», με έργα Βρετανών, Ελλήνων και Κυπρίων καλλιτεχνών

Αμαρτία εξομολογουμένη, ας συγχωρεθεί. Κάθε χρόνο την άνοιξη, ακούγοντας τους
Χαιρετισμούς της Σαρακοστής, διακατέχομαι από μια απορία: Γιατί τόσο πολύ και
επί τόσες εβδομάδες, εμείς οι χριστιανοί, υμνούμε τη Μητέρα του Χριστού, και
μόνο για λίγες μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας συμπάσχουμε με Εκείνον που
σταυρώνεται κι ανασταίνεται για χάρη μας; Μήπως αυτή η έμμεση υποκατάσταση του
Ιησού από το γυναικείο στοιχείο φανερώνει ότι στην εκκλησιαστική παράδοση
υπεισέρχονται δοξασίες απ’ αλλού, π.χ. παγανιστικές; Η φύση που μοσχοβολά
τριγύρω τέτοια εποχή, ετοιμόγεννη, υποβάλλει την ιδέα ότι ίσως αντί για θεό
θέλουμε θεά, μια κάποια Δήμητρα της βλάστησης, όπως οι περισσότερες
προχριστιανικές κοινωνίες.

Αυτή την ετήσια σημειολογική υπόθεση έρευνας, ενίσχυσε εφέτος μια ενδιαφέρουσα
έκθεση με τίτλο «Μητρότητα». Οργανώθηκε από τη λονδρέζικη Gallery «Κ», με
συμμετοχή Ελλήνων, Κυπρίων και Βρετανών καλλιτεχνών και συνοδεύτηκε από
διάλεξη του καθηγητή κ. Ν. Ζία, στους χώρους του νοσοκομείου «Ερρίκος Ντυνάν».
«Μα, δεν θα ήταν καλύτερα να γινόταν αυτή η εκδήλωση γύρω στα Χριστούγεννα;»
σκεφτόμαστε προκαταρκτικά, αλλά τα εκθέματα απαντούσαν με τον δικό τους
εύστοχο τρόπο.

Η εγκυμοσύνη, ήταν το κεντρικό θέμα, το γνώριμο εξόγκωμα στη κοιλιά των
απεικονιζομένων γυναικών, «γοητευτικό σαν πανσέληνος», όπως αναφέρει ο
κατάλογος, «αισιόδοξο σαν πασχαλινό αυγό;», συμπληρώσαμε εμείς.

Επίκαιρη και ερεθιστική η έκθεση, έδινε αφορμή για ερμηνευτικές
προεκτάσεις. Μας βοηθούσαν τα ίδια τα έργα, γλυπτά και πίνακες από καλλιτέχνες
ώριμους εκφραστικά, χωρίς φιλολογικές διαθέσεις. Ανάμεσά τους και οι Γιώργος
Κυριάκου και Ανδρέας Χαραλαμπίδης, δύο επιφανείς Κύπριοι με διεθνή καριέρα. Η
διάλεξη του κ. Ζία επεξέτεινε το θέμα στην ιστορία του, από την τυπολογία της
βυζαντινής βρεφοκρατούσας ως τη Β. Κατράκη και άλλους έγκυρους καλλιτέχνες του
20ού αιώνα.

Ήταν ευτυχής σύμπτωση ότι η επόμενη ομαδική έκθεση που επισκεφθήκαμε μας
θύμισε τη σωκρατική «μαιευτική μέθοδο», τον παιδαγωγικό τρόπο με τον οποίο ο
καλός δάσκαλος ξεγεννά τις αρετές των μαθητών του.

«Αφιέρωμα στον γλύπτη Γιάννη Παππά», ο τίτλος, με έργα δικά του και
είκοσι τεσσάρων σημαντικών ομοτέχνων οι οποίοι διετέλεσαν φοιτητές του στην
ΑΣΚΤ, ανάμεσά τους ονόματα όπως οι Γ. Γεωργιάδης, Κ. Δικέφαλος, Γ. Λάππας, Γ.
Μανιατάκος, Θ. Παπαγιάννης, Γ. Παρμακέλλης, Κ. Ρόκκος, Γ. Χουλιαράς, κ.α.

Συνδετικό εκθεσιακό θέμα δεν ήταν η προσωπική καλλιτεχνική πορεία του καθενός,
όσο η σχέση τους με τον Δάσκαλο, η μαθητεία, η πνευματική πατρότητα, ο
σεβασμός. Το διαπιστώσαμε όχι τόσο στα έργα – δεν βρήκαμε πολλά κοινά
γνωρίσματα ώστε να προκύπτει ένας κοινός παρονομαστής, μια πατρότητα – όσο στα
μικρά εξομολογητικά κείμενα των μαθητών και του ίδιου του Γ. Παππά. Αναμνήσεις
από τον τρόπο διδασκαλίας με τον οποίο καλλιεργούσε το μεράκι των μετέπειτα
πετυχημένων φοιτητών του.

Σεμνή εκδήλωση τιμής σ’ έναν αναμφισβήτητο δάσκαλο, πέτυχε τον στόχο
της, κι άφησε ιδέες για ανάλογες εκδηλώσεις που θα τις ευχόμαστε, όπως π.χ. ο
κύκλος μαθητών των Κ. Παρθένη, Γ. Μόραλη, Π. Τέτση, Δ. Μυταρά, Ν. Κεσσανλή,
κ.α. στην ΑΣΚΤ ή των Φ. Κόντογλου, Δ. Γαλάνη, Γ. Τσαρούχη και όσων άλλων
επιφανών καλλιτεχνών αναδείχθηκαν σε πατέρες της τέχνης μας, χωρίς να είναι
καθηγητές σε κρατικές Σχολές.

Οι μαθητείες των καλλιτεχνικών σιναφιών – το πώς γίνεται η ηθελημένη ή
ασυνείδητη προέκταση των παλιότερων στους νεώτερους – είναι από τις πιο
γοητευτικές πλευρές της τέχνης. Μια διαρκής αναγέννηση ιδεών, τεχνικών και
επαγγελματικού ήθους, μια καμπύλη που ανεβοκατεβαίνει στον χρόνο όπως οι
μετοχές, δείχνοντας έτσι και το τι ζητεί η κάθε εποχή απ’ τους δημιουργούς.

INFO

«Μητρότητα», γλυπτά, ζωγραφική και κατασκευές από 11 καλλιτέχνες,
Ίδρυμα «Ερρίκος Ντυνάν», Μεσογείων 107, μέχρι τη Δευτέρα 13 Μαϊου.

«Αφιέρωμα στον Γιάννη Παππά», 24 γλύπτες τιμούν τον δάσκαλό τους,
Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αγίου Κωνσταντίνου 20, μέχρι αύριο.