ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πλήθος (κ)αγγέλων

Έτσι κι αλλιώς τα όνειρά σου πεθαμένα.

Τότε γιατί σου τα σκοτώσανε;

Ιάκωβου Ζουγανέλη. Έκλειψη ονείρου

Άγιες μέρες. Άγριες καταστάσεις. Φωνές αγγέλων. Τριγμοί καγκέλων. Κάγκελα
θεσμικά. Κάγκελα φτιαγμένα από ανθρώπους για (άλλους;) ανθρώπους.

1. Πολιτικά κάγκελα. Αναρωτιέμαι τι είδους «φυλακή» είναι αυτός ο
πολιτικός χώρος όπου κάθε εισερχόμενος αφήνει στον εκάστοτε διευθυντή του
καταστήματος ό,τι πολύτιμο είχε μέχρι τότε δημιουργήσει ή διαμορφώσει:
ειλικρίνεια, συνέπεια, ντομπροσύνη, συμπαράσταση, εντιμότητα. Στη βιάση τους
να διαβούν το κατώφλι μερικοί αφήνουν έξω και την ιδεολογία τους.

Αφού όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι και επομένως ούτε όλοι οι πολιτικοί
είναι ίδιοι, πώς συμβαίνει και συμ-περι-φέρονται όλοι με τον ίδιο τρόπο,
μιλάνε όλοι την ίδια γλώσσα, χρησιμοποιούν όλοι τα ίδια τρικ; Τι να φταίει
άραγε; Ο λάθος ρόλος ή η λαθεμένη επιλογή; Πρόκειται για ιδανικούς ανίκανους
(που έτσι κι αλλιώς είναι «έγκλειστοι» στην εγγενή αδυναμία τους να διοικήσουν
και να κυβερνήσουν) ή μήπως πρόκειται για άρρωστες προσωπικότητας (που
επελέγησαν από εξίσου άρρωστες προσωπικότητες, ακριβώς επειδή είναι άρρωστοι);
‘Η ασθενούν όλοι μόλις περάσουν τη θύρα της εξουσίας και δουν τον κόσμο
σχιζοφρενικά: από τα έξω ως πολιτικοί ιθύνοντες κι από τα μέσα ως κομματικά
πειθα(ρχα)ναγκασμένοι και οικονομικά διαπλεκόμενοι; Σ’ αυτό τον φυλακισμένο
πολιτικό χώρο κανείς δεν υπερασπίζεται τις αξίες του. Ούτε ως άτομο ούτε ως
συλλογικότητα. Κεντροαριστεροί λειτουργούν ως πλιατσικολόγοι (κυνηγώντας
αμείλικτα θέσεις, χρήματα, έρευνες). Κεντροδεξιοί επιχειρηματολογούν ως
κοινωνικοί επαναστάτες (ισότητα, δικαιοσύνη, αντίσταση ).

Οι «κυβερνητικοί αριστεροί» κυκλοφορούν με λιμουζίνες, πλουτίζουν, γίνονται
κοσμικοί και αναζητούν πολλαπλές απολαύσεις. Οι «αντιπολιτευόμενοι δεξιοί»
καβαλάνε μηχανάκια, πηγαίνουν στα μπλόκα, κόπτονται για την πίστη και την
ηθική. Αυτή η επίπλαστη και εικονική πραγματικότητα προκαλεί πολιτική σύγχυση,
που έχει ως αποτέλεσμα ακροδεξιές και ακροαριστερές εκτροπές (τύπου Γαλλίας
και όχι μόνο).

Ας επιλέξουμε λοιπόν καλύτερα αυτούς που επιλέγουν τον χώρο, τον χρόνο και
τους όρους της άσκησης της πολιτικής κι ας σπάσουν οι πολιτικοί μας τα διάφορα
δεσμά τους, για να μη νοιώθουν όμηροι και αιχμάλωτοι στο πετσί τους αλλά και
στον πολιτικό τους φορέα. Άλλο «άγγελοι» κι άλλο «αγγελιοφόροι».

2. Κοινωνικά κάγκελα. Πρέπει κάποτε να συζητήσουμε χωρίς πάθος τις
ανοικτές πληγές ή τις χρόνιες φοβίες της ελληνικής κοινωνίας. Παντού φυτρώνουν
μορφώματα που θέλουν να μας σώσουν από τους υπάρχοντες ή επερχόμενους
κινδύνους, πάντα γίνεται αναφορά στις κοινωνικές ευαισθησίες και στην
κοινωνική αλληλεγγύη, κι όμως οι περισσότεροι αισθάνονται «εγκλωβισμένοι». Τα
πελατειακά δίκτυα, οι ταξικές διακρίσεις, οι στερεοτυπικές προκαταλήψεις σαφώς
υπερισχύουν των όποιων παρεμβάσεων των κοινωνικών κινημάτων.

Έχουμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον άνθρωπο της ίδιας τάξης, του ίδιου
«επιπέδου ζωής» ή του ίδιου life-style και λιγότερη στον συνδικαλιστή,
συναγωνιστή, συνάδελφο. Καταγγέλλουμε τον «πανοπτισμό» του κράτους και
καταπίνουμε τον «μεγαλαδερφισμό» των ΜΜΕ. Η επαγγελματική επιτυχία προβάλλεται
ως κοινωνική αξία. Η κριτική εκλαμβάνεται ως «κρεμαστάρια της αλεπούς» ή ως
προ-άγγελος κακών. Ανεχόμαστε ό,τι δεν μας ακουμπάει προσωπικά. Η κοινωνική
μας καρδιά στενεύει.

3. Φυλακτικά κάγκελα. Το τι συμβαίνει μέσα στις φυλακές το ξέρουν μόνον
οι φυλακισμένοι και μπορούν να τ’ ομολογήσουν μόνον όσοι δεν ανήκουν στα
πολύμορφα κυκλώματα (που λειτουργούν εντός κι εκτός της φυλακής). Οι αρμόδιοι
υπουργοί συνήθως στήνουν shows συμπαράστασης για τα παιδιά κι
αποφασιστικότητας. για τους σκληρούς. Στην πράξη συμβαίνει ακριβώς το
αντίθετο. Η συναλλαγή παίζεται ανάμεσα στους ισχυρούς του παιχνιδιού, όταν η
πολιτική και η κοινωνία κοιτάζουν αλλού. Τα κάγκελα της φυλακής δεν
προστατεύουν εμάς από αυτούς αλλά «εκείνους» από αυτούς. Ουδείς αθώος άγγελος.

ΥΓ: Ποιοι «καγκελοποιούν» τη Δημοκρατία; Αυτοί που την κρίνουν ή αυτοί που την
διαχειρίζονται ανεύθυνα και ιδιοτελώς;

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.