«Όταν το 1928 από την τρομπέτα του Louis Armstrong ξεχυνόταν σαν ορμητικός
χείμαρρος η εισαγωγή στο "West End Blues", άλλαζε για πάντα ο στυλιστικός
προσανατολισμός της τζαζ». Εικόνα του τρομπετίστα από το εξώφυλλο της
σημαντικής έκδοσης των ηχογραφήσεών του μεταξύ 1925 - 28 από τη Sony


Σε σχέση με την ιστορική διαδρομή του Louis Armstrong, για δύο ζητήματα
διχάστηκαν οι απόψεις των μελετητών της τζαζ. Το πρώτο αφορά τη χρονιά της
γέννησής του. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι γεννήθηκε στη Νέα Ορλεάνη στις 4
Ιουλίου του 1900 και άλλοι πάλι ότι η σωστή ημερομηνία είναι 4 Αυγούστου του
1901. Πολύ αργότερα, όταν η φήμη του και ο μύθος του είχαν απλωθεί στα πέρατα
του κόσμου, πολλοί τον κατηγόρησαν ότι επένδυσε περισσότερο στον ρόλο του
Μαύρου διασκεδαστή - ρόλο που για πολλά χρόνια είχε επιβάλλει η βιομηχανία του
θεάματος στους Αφροαμερικανούς καλλιτέχνες - παρά στην εξέλιξη της μουσικής
του τέχνης.


Ο Armstrong γεννήθηκε σε μια εποχή που οι αμερικανικές κρατικές υπηρεσίες πολύ
λίγο ενδιαφέρονταν να καταγράψουν τις γεννήσεις των έγχρωμων πολιτών. Έτσι,
κατά πάσα πιθανότητα, η έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων μάλλον θα διαιωνίσει τη
διαφωνία για την ημερομηνία γέννησής του.


Όσον αφορά το δεύτερο και βέβαια ουσιαστικότερο ζήτημα, η ολοκληρωμένη
επανέκδοση, από την Sony Music, σε 4 cds των περίφημων ηχογραφήσεων που
πραγματοποίησε, με δύο διαφορετικά σχήματα, ο μεγάλος τρομπετίστας στο Σικάγο
ανάμεσα στον Νοέμβριο του 1925 και τον Δεκέμβριο του 1928 με τον γενικό τίτλο
«The complete Hot Five and Hot Seven recordings» αποδεικνύουν όχι μόνο την
τεράστια καλλιτεχνική του αξία αλλά κυρίως ότι πρόκειται για το απόσταγμα μιας
μουσικής σκέψης που άλλαξε τα δεδομένα της εποχής της. Η μουσική αισθητική του
Louis Armstrong καθόρισε την εξελικτική πορεία της αφροαμερικάνικης μουσικής
μέχρι τις μέρες μας, τοποθετώντας την ανάμεσα στα σημαντικότερα κεφάλαια της
μουσικής του εικοστού αιώνα.


«Όταν στις 28 Ιουνίου του 1928 από την τρομπέτα του Louis Armstrong ξεχυνόταν
σαν ορμητικός χείμαρρος εκείνη η εισαγωγή στο "West End Blues" (περιλαμβάνεται
στο τέταρτο cd της κασετίνας) την ίδια στιγμή άλλαζε για πάντα ο στυλιστικός
προσανατολισμός της τζαζ. Μετά την εκτέλεση αυτή, η τζαζ εγκατέλειπε για πάντα
τα στενά σύνορα μιας φολκλορικής μουσικής ή μιας μουσικής της διασκέδασης. Το
"σάλπισμα" του Armstrong στο "West End Blues" δήλωνε απερίφραστα ότι η τζαζ
είχε και τη δύναμη και τα προσόντα για να αναμετρηθεί με τις υψηλού
εκφραστικού επιπέδου μουσικές». Αυτά τα λόγια του Gunther Schuller, του
σημαντικότερου ίσως τζαζ μουσικολόγου, περιγράφουν με τον καλύτερο τρόπο την
επίδραση που είχε η μουσική αντίληψη του Louis Armstrong στην εξελικτική
πορεία της Μαύρης μουσικής. «Από αυτή την αισθητική», θα γράψει αρκετά χρόνια
αργότερα ο Ιταλός μελετητής Stefano Zenni, «γεννήθηκε το "αριστοκρατικό,
μπαρόκ σουιγκάρισμα του σαξοφωνίστα Coleman Hawkins, η αρμονική πληθωρικότητα
του πιανίστα Art Tatum, η πολύπλοκη ύφανση των αυτοσχεδιασμών του Charlie
Parker, μέχρι και η πιανιστική χειρονομία του Keith Jarrett».


Η πρόκληση του ανταγωνιστή






Οι Hot Five του Louis Armstrong στα μέσα του 1920


Στα 1917, μετά το κλείσιμο της Storyville, της πιο κακόφημης αλλά και πιο
μουσικής γειτονιάς της Νέας Ορλεάνης, οι περισσότεροι μουσικοί αναγκάστηκαν να
μεταναστεύσουν στο Νότιο Σικάγο για να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους.


Ίσως, ούτε ο ίδιος ο Louis Armstrong να μην το φανταζόταν ότι εκείνο το
τηλεγράφημα-πρόσκληση από το Σικάγο που έλαβε τον Ιούλιο του '22 από τον φίλο
του - και κατά κάποιον τρόπο ανταγωνιστή του - τον τρομπετίστα King Oliver θα
άλλαζε όχι μόνο τη ζωή του αλλά και ολόκληρη την πορεία της τζαζ. Ο
εικοσάχρονος τότε τρομπετίστας πάτησε το πόδι του για πρώτη φορά στην «Πόλη
των ανέμων» στις 8 Αυγούστου του 1922. Στην ορχήστρα του King Oliver δεν θα
γνωρίσει μόνο τον θαυμασμό κοινού και μουσικών, αλλά και την πιανίστα και, σε
λίγο, σύζυγό του Lil Hardin. Αυτή θα τον πείσει να ακολουθήσει - μαζί της
βέβαια - τον προσωπικό του δρόμο. Με άλλα λόγια, να βρει μια ορχήστρα όπου θα
ήταν ο μοναδικός τρομπετίστας.


Για μερικούς μόνο μήνες θα παίξει σαν πρώτη τρομπέτα στην ορχήστρα του Ollie
Powers, γιατί το φθινόπωρο του '24 θα δεχτεί την πρόταση του Fletcher
Henderson να ενταχθεί στην ορχήστρα του, την πρώτη και ιστορική Μαύρη big band
της Νέας Υόρκης. Εκεί θα γίνει, τουλάχιστον για τους μουσικούς που κατάλαβαν
αμέσως την αξία του, ένα «πραγματικό» είδωλο. Όλοι θα προσπαθήσουν να τον
μιμηθούν: να παίξουν όπως εκείνος, να ντυθούν όπως εκείνος, ακόμα και να
φορούν τις μπότες που φορούσε εκείνος. Ο «πανικός» όμως δεν θα διαρκέσει για
πολύ, γιατί η σύζυγος θα τον απειλήσει με διαζύγιο αν δεν επέστρεφε αμέσως στο
Σικάγο.


Έτσι τον Νοέμβριο του '25 θα πάρει το τρένο της επιστροφής. Θα αρχίσει όμως
τότε και η αντίστροφη μέτρηση, όχι μόνο για τη συζυγική του σχέση με την Lil
αλλά και για την καλλιτεχνική του συνεργασία μαζί της. Ωστόσο, η περίοδος που
αρχίζει με την επιστροφή του στην «Πόλη των ανέμων», αρχής γενομένης από τις
12 Νοεμβρίου του '25, θα σημαδευτεί από τις πρώτες του ηχογραφήσεις για την
εταιρεία Okeh με το γκρουπ που θα ονομάσει Hot Five και Hot Seven.


Ο Louis Armstrong πατώντας με το ένα πόδι στη μουσική παράδοση της Νέας
Ορλεάνης θα δημιουργήσει μια μουσική καινούργια όσο και δική του, απλή όσο και
επιβλητική, αλλά κυρίως απόλυτα αναγνωρίσιμη για την ποικιλία, το ηχόχρωμα, τη
φαντασία και την τεράστια μελωδική στόφα. Πολλοί ισχυρίζονται πως μέχρι την
εμφάνιση του Dizzy Gillespie, ό,τι παίχτηκε στην τζαζ τρομπέτα είχε ως
αφετηρία τον Armstrong. Ο ίδιος ο Dizzy όμως θα πει: «Χωρίς εκείνον, εμείς δεν
θα ήμασταν εδώ. Τον ευχαριστώ γιατί εξασφάλισε το ψωμί μου».


Τα ακούσματα



Αυτό που νιώθει κανείς με το πρώτο άκουσμα των ηχογραφήσεων του Armstrong
είναι ότι εδώ επιχειρούνται τα πρώτα ρήγματα με το παραδοσιακό στυλ της
μουσικής της Νέας Ορλεάνης: ο ομαδικός αυτοσχεδιασμός, σήμα κατατεθέν των
ορχηστρών του δρόμου που - η αλήθεια είναι ότι ο King Oliver είχε οδηγήσει σε
πολύ ψηλό επίπεδο - δίνει τη θέση του στον προσωπικό αυτοσχεδιασμό. Εκείνο που
αρχίζει, ίσως για πρώτη φορά, να μετράει είναι η προσωπικότητα του
αυτοσχεδιαστή. Αυτοί οι νεωτερισμοί θα πάρουν τη μορφή μιας αλυσιδωτής
αντίδρασης. Ο δρόμος έχει ανοίξει: η τζαζ δεν είναι πια μια φολκλορική μουσική
αλλά μια εξατομικευμένη τέχνη. Η μεγαλοσύνη του Armstrong θα γίνει ακόμα πιο
φανερή όταν στα τέλη του 1927 τη θέση της Lil Hardin στο πιάνο θα πάρει ο Earl
Hines. Και μόνο η συνοδεία του Hines θα απογειώσει ακόμα περισσότερο τη
μουσική αισθητική του τρομπετίστα.


INFO



Κυκλοφορεί από τη Sony Music η τετραπλή κασετίνα υπό τον γενικό τίτλο «The
complete Hot Five and Hot Seven Recordings». Συνοδεύεται από βιβλίο με
εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό, σχόλια και πληροφορίες. Τιμή: 52 ευρώ.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από