Το προσκύνημα του Τσάβες

«Ο Θεός ας ευλογεί τους στρατιώτες της Βενεζουέλας οι οποίοι, στο πλευρό
του λαού, κατέστησαν δυνατή την αποκατάσταση του Συντάγματος». Η εξήγηση του
προέδρου της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες για την ταχύτατη κατάρρευση τού εναντίον
του πραξικοπήματος. Μόνο που η αλήθεια σπανίως είναι τόσο μονοδιάστατη.

Ούγκο Τσάβες. «Σώθηκα από τον λαό και τους στρατιώτες του λαού», είπε υπό τις ζητωκραυγές του συγκεντρωμένου πλήθους – στρατιωτών και πολιτών. «Θα είμαι πάντα μαζί σας»

Μία ημέρα έπειτα από την αποκατάστασή του στην προεδρία της Βενεζουέλας, τρεις
ημέρες μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος, ο Ούγκο Τσάβες επισκέφθηκε το
Μαρακάι, την κυριότερη στρατιωτική βάση της χώρας, εκεί όπου γεννήθηκε και η
δική του καριέρα ως αλεξιπτωτιστή και πολιτικού ηγέτη. Το εκθείασε ως το
«επίκεντρο» της αντίστασης εναντίον ενός «ολιγαρχικού πραξικοπήματος» που
στόχευε στην εγκαθίδρυση μιας «τυραννίας». «Σώθηκα από τον λαό και τους
στρατιώτες του λαού», είπε υπό τις ζητωκραυγές του συγκεντρωμένου πλήθους –
στρατιωτών και πολιτών. «Θα είμαι πάντα μαζί σας».

Η Βαγδάτη και η Μόσχα συνεχάρησαν τον Τσάβες για την επιστροφή του στην
εξουσία. Το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε «την επάνοδο στη
συνταγματική τάξη» και κάλεσε τον Τσάβες «να ανοίξει πλέον διάλογο με όλες τις
κοινωνικοοικονομικές ομάδες» της Βενεζουέλας. Ανάλογη ήταν και η στάση της
Ισπανίας, η οποία και ασκεί, το τρέχον εξάμηνο, χρέη προέδρου της Ευρωπαϊκής
Ένωσης: παρ’ ότι όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών
Χοσέπ Πικέ είχε χαρακτηρίσει τη θέση του Τσάβες «μη-υπερασπίσιμη», χθες ο
ίδιος άνθρωπος επισήμανε ότι εκείνο που προέχει στη Βενεζουέλα είναι «να γίνει
εθνικός διάλογος και μάλιστα με σεβασμό των δημοκρατικών αρχών, που
συναποδέχονται όλα τα έθνη της Λατινικής Αμερικής». Θα μπορούσε ίσως να πει
κανείς ότι με αυτή τη δήλωση ο Πικέ ανέδειξε τους πρωτεργάτες της επανόδου τού
Τσάβες στην εξουσία… Όπως αναφέρουν Λατινοαμερικανοί διπλωμάτες στην
εφημερίδα «The New York Times», η άρνηση των γειτόνων της Βενεζουέλας να
αποδεχθούν τη νομιμότητα του πραξικοπήματος της Παρασκευής και η απειλή των
κυρώσεων που χρησιμοποίησαν διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην αποτυχία του
εγχειρήματος. Όχι ότι οι εκλεγμένοι Λατινοαμερικανοί ηγέτες υποστηρίζουν την
πολιτική τού Τσάβες. Οι περισσότεροι δεν κρύβουν την ενόχλησή τους απέναντι
στον λαϊκισμό και την τάση του για δημαγωγία. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο
πρόεδρος του Περού Αλεχάντρο Τολέντο: «Υπήρξα και εξακολουθώ να είμαι
αντίθετος με πολλά χαρακτηριστικά της κυβέρνησης Τσάβες. Αυτό που
υπερασπιζόμαστε, όμως, δεν είναι τα δημοκρατικά χαρακτηριστικά μιας
συγκεκριμένης κυβέρνησης, είναι η αρχή της ευνομίας».

Με λίγα λόγια; Μπορεί ο Τσάβες να είναι δυσάρεστος, αλλά το ενδεχόμενο να
αναλάβουν και πάλι οι ένοπλες δυνάμεις μιας λατινοαμερικανικής χώρας ρόλο
ανώτατου διαιτητή, ικανού να αναδεικνύει και να καθαιρεί κατά βούλησιν
εκλεγμένους ηγέτες, είναι ακόμη πιο δυσάρεστο. Το πρόβλημα είναι ότι η –
καθ’όλα θεμιτή – αυτή στάση δημιουργεί ένα ρήγμα στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους
συμμάχους της στο Δυτικό Ημισφαίριο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού «Newsweek», αξιωματικοί που συμμετείχαν
στο πραξικόπημα εναντίον του Τσάβες είχαν έλθει σε επαφή με την αμερικανική
πρεσβεία στο Καράκας εδώ και περισσότερους από δύο μήνες προκειμένου να τους
ενημερώσουν για το σχέδιό τους. Οι συνομιλητές τους τούς δήλωσαν ότι «αυτό δεν
είναι αποδεκτό, δεν είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος για να ενεργήσουν». Στη
συνωμοσία που ανέτρεψε, για δύο ημέρες, τον Τσάβες δεν υπάρχουν σαφή
αμερικανικά δακτυλικά αποτυπώματα. Το γεγονός, όμως, ότι η Ουάσιγκτον δεν
εξέφρασε καμία λύπη για το πραξικόπημα της Παρασκευής και αντέδρασε χωρίς
ενθουσιασμό στην επιστροφή τού Τσάβες δίνει στις λατινοαμερικανικές χώρες την
εντύπωση ότι η κυβέρνηση Μπους είναι ελαφρώς επιλεκτική όσον αφορά την
υποστήριξη που παρέχει στη δημοκρατία.