ΛΟΥΙΣ ΣΕΠΟΥΛΒΕΔΑ Ήρθε η ώρα για νέους Ζολά!

«Πιστεύω ότι τώρα ακριβώς ήρθε η ώρα ο συγγραφέας, ο διανοούμενος, να αναλάβει εκ νέου έναν κοινωνικό ρόλο σαν άλλος Εμίλ Ζολά. Διότι, αν δεν το κάνει, σημαίνει πως αποδέχεται το μοντέλο του αμερικανικού τρόπου ζωής που μας έχει επιβληθεί, πιστεύω, με την Pax Americana μετά τον πόλεμο του Κόλπου», λέει ο Λουίς Σεπούλβεδα

«Θα μείνω εδώ, κοντά στους Τσιάπας, να εμψυχώσω τον αγώνα 35 εκατομμυρίων
Ινδιάνων», είπε ο Λουίς Σεπούλβεδα στον παλιό του φίλο, τον Κομαντάντε Μάρκος.
«Όχι», του απάντησε εκείνος. «Αν μείνεις, αργά ή γρήγορα, θα σκοτωθείς. Εδώ,
δεν θα είσαι παρά ένας στόχος, ενώ στην Ευρώπη θα είσαι ο πρεσβευτής μας».

Ο Λουίς Σεπούλβεδα δεν φοβήθηκε ποτέ τους κινδύνους. Πέρασε δυόμισι χρόνια με
φρικτά βασανιστήρια στις φυλακές της Χιλής – και θα περνούσε άλλα είκοσι οκτώ
αν δεν παρενέβαινε η Διεθνής Αμνηστία – επειδή είχε ξεσηκωθεί μαζί με τους
φοιτητές και τους συνδικαλιστές ενάντια στο στρατοκρατικό καθεστώς. Έζησε έξι
μήνες με τους Ινδιάνους Σουάρ στον Αμαζόνιο, στρατεύτηκε στο Διεθνές Τάγμα
«Σιμόν Μπολίβαρ» και συμμετείχε στον απελευθερωτικό αγώνα της Νικαράγουα,
ταξίδεψε σ’ όλο τον κόσμο και το 1980 εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη. Έζησε στη
Γαλλία, στη Γερμανία και τώρα στην Ισπανία, αλλά δεν επέστρεψε να μείνει στη
Χιλή. Διάλεξε να είναι η φωνή της τραυματισμένης και ταραγμένης Λατινικής
Αμερικής στην Ευρώπη. Και όχι μόνον αυτό. Διάλεξε να είναι μαχητικός.

«Γίνεται πολύς λόγος τελευταία, για την απάθεια των διανοουμένων», λέει
στα «ΝΕΑ», «που οφείλεται δήθεν στο ότι το παλιό όνειρό τους να αλλάξουν τον
κόσμο ναυάγησε. Όμως εγώ πιστεύω ότι τώρα ακριβώς ήρθε η ώρα ο συγγραφέας, ο
διανοούμενος, να αναλάβει εκ νέου έναν κοινωνικό ρόλο σαν άλλος Εμίλ Ζολά.
Διότι, αν δεν το κάνει, σημαίνει πως αποδέχεται το μοντέλο του αμερικανικού
τρόπου ζωής που μας έχει επιβληθεί, πιστεύω, με την Pax Americana μετά τον
πόλεμο του Κόλπου. Όταν τα λέω αυτά δεν είμαι μόνος, είμαστε πολλοί,
συγγραφείς, κινηματογραφιστές, θεατράνθρωποι, που τα συζητάμε. Μια πνευματική
μειονότητα ενδεχομένως που όμως έχει διευρυνθεί και έχει εξαπλωθεί».

Εκείνος, πάντως, κάθε χρόνο τους συγκεντρώνει όλους τους πνευματικούς αδελφούς
του στην περίφημη πια Εβδομάδα της Χιχόν (είναι η πόλη της Β. Ισπανίας όπου
κατοικεί). Εκεί οι διανοούμενοι δεν συζητούν πλέον για την εμπορική προώθηση
του έργου τους αλλά για τα ουσιαστικά προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών.

«Οι πρωταγωνιστές της πολιτικής είναι εκείνοι που εκφύλισαν την τέχνη
της πολιτικής», λέει ο Λουίς Σεπούλβεδα, και αυτό είναι που φταίει για την
(υπερτιμημένη κατά τη γνώμη του) αποπολιτικοποίηση του κόσμου. «Να όμως που
εμφανίστηκε το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση σαν εναλλακτικός τρόπος να
ασκείς πολιτική. Τι μας διδάσκει αυτό; Μας διδάσκει πως δεν φτάνει να
εξασκούμε τα εκλογικά μας δικαιώματα για να έχουμε δημοκρατία αλλά πως
χρειάζεται να επιστρέψουμε σε μια “δημοκρατία της βάσης”. Πιστεύω δηλαδή οτι ο
κόσμος έχει αρχίσει να σκέφτεται εναλλακτικά».

Πενήντα δύο χρόνων σήμερα, καταξιωμένος συγγραφέας, ξεκίνησε να γράφει στα
τριάντα οκτώ του και έγινε αμέσως πασίγνωστος με τον «Γέρο που διάβαζε
ιστορίες αγάπης». Μέχρι σήμερα, έχει γράψει εννέα μυθιστορήματα – το τελευταίο
είναι τα «Χρονικά του περιθωρίου» – και γύρισε μια ταινία σε δικό του σενάριο
με πρωταγωνιστή τον Χάρβεϊ Καϊτέλ. Τα βιβλία του έχουν εκδοθεί όλα στα
ελληνικά, από τις εκδόσεις «Όπερα».

Γιατί γράφετε;

«Για μένα η γραφή είναι ένας τρόπος να καταλαβαίνεις τον κόσμο, να οργανώνεις
το χάος, το εσωτερικό σου και το γενικό. Όταν το καταφέρεις αυτό, τότε κάνεις,
πιστεύω, μια πρόταση αισθητική και ηθική. Η γραφή είναι όμως και ένα παιχνίδι,
μια κατάσταση ευδαιμονίας, όπως αυτή που νιώθει ένα παιδί. Γράφω, λοιπόν, και
χάριν παιδιάς».

Ένα βιβλίο, μια ταινία, η τέχνη, μπορούν ν’ αλλάξουν τον κόσμο;

«Μπορούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες που θα κάνουν δυνατό τον μετασχηματισμό
του. Έτσι κι αλλιώς για ν’ αλλάξει ο κόσμος χρειάζεται μια συλλογική απόφαση.
Ε, λοιπόν μπορούν να διευκολύνουν αυτή την απόφαση! Παράδειγμα όχι το
“Κεφάλαιο” ή η Φροϋδική θεωρία, αλλά το βιβλίο του Φραντς Φάνον που άλλαξε τη
σκέψη της Β. Αφρικής».

Συμφωνείτε με εκείνους που υποστηρίζουν πως η τέχνη της εικόνας είναι πιο
δραστική σήμερα από την τέχνη του λόγου;

«Δεν δέχομαι πως υπάρχει κάποια καλλιτεχνική έκφραση πιο αποτελεσματική από
άλλες. Αυτό είναι θέμα διαλεκτικής σχέσης. Μια καλή ταινία π.χ. είναι πρώτα
απ’ όλα μια καλή ιστορία αλλά είναι και μια άλλη ανάγνωση. Ένας συγγραφέας που
είναι αληθινός, είναι καλός. Και το ζητούμενο για έναν συγγραφέα είναι να
κεντρίζει την αναπαραστατική ικανότητα της φαντασίας μας. Καλός συγγραφέας
είναι εκείνος που τα γραπτά του μας κάνουν να “βλέπουμε” τα πράγματα».

Έχετε δοκιμάσει όλα τα είδη καλλιτεχνικής έκφρασης – μυθιστόρημα, ποίηση,
θέατρο, τώρα σινεμά. Γιατί σινεμά;

«Ο κινηματογράφος έφερε την επανάσταση στη φαντασία μας. Μας έκανε να βλέπουμε
τους εαυτούς μας, σαν σε εσωτερική οθόνη, όπως ενδεχομένως κι ο Μπρεχτ, αλλά
ως τέχνη λαϊκή, όχι διανοουμενίστικη. Το σινεμά ήταν το απωθημένο μου, έχω
δουλέψει ως σεναριογράφος σε πέντε ταινίες, ήθελα όμως και να διηγηθώ ολόκληρη
την ιστορία στην οθόνη. Να προωθήσω τη δική μου πρόταση για την “τάξη” στον
κόσμο».

Ποιο ειναι το θέμα της ταινίας σας;

«Πρόκειται για μια μεγάλη αλληγορία της ελευθερίας, πολύ μέσα στο πνεύμα του
Καζαντζάκη, που αποτυπώνει πολύ ζωντανά πολλά προβλήματα που υπάρχουν ακόμα,
έχει μια ηθική στάση απέναντι στα πράγματα και μ’ αυτήν την έννοια κάνει μια
λογοτεχνία που θα την χαρακτήριζα απαραίτητη».

Ο μάγειρας, ο φοιτητής, ο αναρχικός κομμωτής…

«Nowhere» (Πουθενά), αυτός είναι ο τίτλος της ταινίας που γύρισε ο Λουίς
Σεπούλβεδα με διεθνές καστ και τον Χάρβεϊ Καϊτέλ στον ρόλο ενός Αμερικανού
αντιστασιακού.

Βρισκόμαστε σε μια χώρα της Νότιας Αμερικής, σαν τη Χιλή, την Ουρουγουάη, την
Αργεντινή, στη δεκαετία του ’80, με δικτατορικό καθεστώς. Ο δικτάτορας
αποφασίζει να “εξαφανίσει” πέντε αντιστασιακούς, να περιμένει τις καταγγελίες
ενάντια στο καθεστώς του και έπειτα να τους επανεμφανίσει ώστε να εκθέσει τους
αντιπάλους του. Πράγματι συλλαμβάνει έναν μηχανικό σιδηροδρόμων, έναν δάσκαλο
Ιστορίας, έναν μάγειρα, έναν φοιτητή και έναν αναρχικό κομμωτή και τους αφήνει
με μία ομάδα στρατιωτών σε έναν εγκαταλειμμένο σιδηροδρομικό σταθμό, στο…
πουθενά. Η συγκατοίκηση αυτή λειτουργεί σαν καταλύτης στους στρατιώτες που ενώ
έχουν έρθει για να επιβάλουν τη δύναμη των όπλων, υποκύπτουν στη δύναμη του
λόγου που μετασχηματίζει την πραγματικότητα και τους γεννά αμφιβολίες. Όταν
λοιπόν ο δικτάτορας θυμάται τον παλιό του εαυτό και διατάζει να σκοτωθούν
όλοι, οι στρατιώτες συμμαχούν με τους αντιστασιακούς και δραπετεύουν μαζί.

«Η ταινία αυτή έγινε στη μνήμη των παλιών μου συντρόφων», λέει ο Σεπούλβεδα,
«για να υπογραμμίσει τις διαφορετικές δυνατότητες που προσφέρουν τα απλά
πράγματα και μια άλλη στάση ζωής».

INFO

Το νέο βιβλίο του Λουίς Σεπούλβεδα «Χρονικά του περιθωρίου» κυκλοφορεί από τις
εκδόσεις «Όπερα», σε μτφ. Αχιλ. Κυριακίδη. Σελ. 176. Τιμή: 10,68 ευρώ.