Η κορυφή του παγόβουνου

Οι επιστήμονες δεν μπορούν να το πουν με βεβαιότητα, αλλά οι οικολόγοι
είναι σίγουροι: ποιος, εκτός βέβαια από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους, θα
μπορούσε να αμφισβητήσει ότι η αιφνίδια διάβρωση των αιωνίων πάγων της
Ανταρκτικής αποτελεί σύμπτωμα ενός ευρύτερου προβλήματος – της υπερθέρμανσης
του πλανήτη – με εν δυνάμει καταστροφικά αποτελέσματα;

«Η Ανταρκτική στέλνει προειδοποίηση 500 τετράκις εκατομμυρίων τόνων για τις
επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη», τιτλοφόρησε χθες η βρετανική
«Γκάρντιαν» το άρθρο της για την αποκόλληση τεραστίων εκτάσεων πάγου από την
παγωμένη ήπειρο. Η κατάρρευση της παγοκρηπίδας Λάρσεν, στο βορειότερο άκρο της
Ανταρκτικής, είχε προβλεφθεί πριν από τέσσερα χρόνια, αλλά ουδείς πίστευε ότι
αυτή η παγωμένη επιφάνεια των 3.250 τ.χ. θα διαλυόταν ολόκληρη μέσα σε μόλις
31 ημέρες. Εκτιμάται ότι η κατάρρευσή της έριξε στη θάλασσα περισσότερο πάγο
απ’ όσο όλα μαζί τα παγόβουνα του περασμένου μισού αιώνα, ανακοίνωσε το Κέντρο
Πάγου της αμερικανικής κυβέρνησης, το οποίο απέδωσε την υποχώρηση των αιωνίων
πάγων «στην έντονη θέρμανση του κλίματος στην περιοχή». Το Κέντρο Πάγου των
ΗΠΑ ανακοίνωσε επίσης τη Δευτέρα πως ένα γιγάντιο παγόβουνο, το Β-22,
επιφάνειας 5.500 τ.χ., αποσπάστηκε από την Ανταρκτική στη Νότια Θάλασσα
Άμουνδσεν.

Έκταση ίση με την Κύπρο

Συνολικά, πάγοι έκτασης σχεδόν όση και η Κύπρος αποκόπηκαν τις τελευταίες
εβδομάδες από την Ανταρκτική. Οι όγκοι αυτοί δεν πρόκειται να προκαλέσουν
άνοδο της στάθμης της θάλασσας, επειδή ήδη επέπλεαν στο νερό. Υπάρχει όμως
κίνδυνος οι ηπειρωτικοί παγετώνες της Ανταρκτικής να κυλήσουν ταχύτερα στη
θάλασσα, τώρα που δεν υπάρχει η παγοκρηπίδα που τους συγκρατούσε. Και τότε θα
αυξηθεί η στάθμη της θάλασσας, με συνέπειες καταστροφικές: παραλίες και
κοραλλιογενή νησιά θα καλυφθούν από τα νερά, ο ρυθμός της αποκόλλησης των
πολικών πάγων θα αυξηθεί, θα πολλαπλασιαστούν τα ακραία φαινόμενα (ξηρασίας
και πλημμύρες), ζωικά και φυτικά είδη θα εξαφανιστούν, ασθένειες θα
εμφανιστούν σε περιοχές τις οποίες δεν είχαν προσβάλει ποτέ έως τώρα.

Εν τούτοις η σχέση ανάμεσα στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη και στα
φαινόμενα που παρατηρήθηκαν στην Ανταρκτική δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά.
«Πρώτος ύποπτος είναι η παγκόσμια κλιματική αλλαγή, αλλά υπάρχουν και άλλοι
λόγοι για τους οποίους μπορεί να άλλαξε το κλίμα στην περιοχή, μεταξύ των
οποίων τα ωκεάνια ρεύματα και η ατμόσφαιρα», λέει ο Ντέιβιντ Βον του
Βρετανικού Παρατηρητηρίου της Ανταρκτικής. Οι επιστήμονες δεν μπορούν να
εξηγήσουν πλήρως γιατί η Ανταρκτική Χερσόνησος παρουσίασε αύξηση της
θερμοκρασίας σχεδόν κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου μέσα σε μόλις 50 χρόνια –
πενταπλάσια απ’ ό,τι άλλες περιοχές του πλανήτη – την ώρα που οι θερμοκρασίες
δεν έχουν αυξηθεί στο σύνολο της ηπείρου, ίσως μάλιστα να μειώνονται σε
ορισμένες περιοχές της.

«Η περιοχή αυτή της Ανταρκτικής και η Δυτική Αρκτική στα ανοικτά της Αλάσκας
είναι οι δύο περιοχές που θερμαίνονται ταχύτερα στον πλανήτη», δήλωσε ο Στιβ
Σόγιερ της Γκρίνπι.

«Παίζουμε ρώσικη ρουλέτα με τη Γη»

«Υπάρχει μια πρόσφατη μελέτη, ελάχιστα γνωστή, που έχει γίνει από
κλιματολόγους του ευρωπαϊκού μετεωρολογικού κέντρου στο Ρέντινγκ της Αγγλίας.
Πρόκειται για μία από τις ισχυρότερες αποδείξεις ότι η αύξηση της μέσης
θερμοκρασίας του πλανήτη οφείλεται στον άνθρωπο, στα αέρια του θερμοκηπίου».

Ο Ιταλός φυσικός και κλιματολόγος Βιτόριο Κανούτο ζει εδώ και 35 χρόνια στις
Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εργάζεται στο έγκυρο Ινστιτούτο Goddard της Nasa για
τις Διαστημικές Επιστήμες. «Το να παίζεις με το κλίμα», δηλώνει στην «Κοριέρε
ντελα Σέρα», «είναι για μένα σαν να παίζεις ρώσικη ρουλέτα: ο πλανήτης μπορεί
να πεθάνει».

Το πείραμα που έγινε είναι απλό, λέει ο Κανούτο. Με τη βοήθεια ενός υπολογιστή
μέτρησαν ποια θα ήταν η αύξηση της θερμοκρασίας τον τελευταίο ενάμιση αιώνα,
τροφοδοτώντας το πρόγραμμα μόνο με φυσικούς παράγοντες, δηλαδή χωρίς τα αέρια
του θερμοκηπίου. Έπειτα «έτρεξαν» το πρόγραμμα τροφοδοτώντας το τόσο με τους
φυσικούς όσο και με τους ανθρώπινους παράγοντες. Ε, λοιπόν, στην πρώτη
περίπτωση η θερμοκρασία δεν αυξάνεται, ενώ στη δεύτερη αυξάνεται ακριβώς όσο
έχει αυξηθεί και στην πραγματικότητα.

Εκτός από την αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό, συνεχίζει ο Ιταλός
φυσικός, άλλες ανησυχητικές ενδείξεις της αλλοίωσης του κλίματος είναι η
αύξηση της συχνότητας και της έντασης των ακραίων μετεωρολογικών φαινομένων:
τυφώνες ή σφοδρές βροχοπτώσεις, που εναλλάσσονται με παρατεταμένες περιόδους
ξηρασίας. Παράλληλα αυξάνεται και η αποκόλληση μεγάλων τμημάτων πάγου από τους
πόλους. Και όλα αυτά επιβεβαιώνονται από τους φαλαινοθήρες, που μιλούν για
αλλαγή των διατροφικών συνηθειών των θηραμάτων τους.