ΜΟΧΑΜΑΝΤ ΧΑΤΑΜΙ Ισχυρή Ευρώπη-εμπόδιο στο μονοπώλιο των ΗΠΑ
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά
Η συνάντηση με τον εκσυγχρονιστή Πρόεδρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν
Μοχάμαντ Χαταμί ήταν μία πρόκληση, για δύο αντικρουόμενους λόγους: Η χώρα του
– κατά την αμερικανική ηγεσία – «ανήκει, μαζί με το Ιράκ και τη Βόρεια Κορέα
στον άξονα του κακού» και επομένως μία συνέντευξη με τον ηγέτη της έχει
τεράστιο ενδιαφέρον. Από την άλλη, «ο Ιρανός ηγέτης είναι ένας πολύ σύγχρονος
και σοφός διανοούμενος», έχει δηλώσει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν.
Κι αυτό κάνει τη συζήτηση μαζί του ιδιαίτερα ελκυστική.
Όταν τον συνάντησα, λίγο πριν επισκεφθεί τον Παρθενώνα, προσπάθησα να
διακρίνω στο πρόσωπό του τι ακριβώς εκφράζει για μία χώρα, μεγάλης και
καθοριστικής σημασίας για τις παγκόσμιες ισορροπίες, πλούσια σε πολιτισμό και
κοιτάσματα πετρελαίου.
Μου έδωσε, κατ’ αρχήν, την εντύπωση ενός ανθρώπου απλού και μετριοπαθούς,
ενός ηγέτη ο οποίος αναζητεί συμμαχία με την Ευρώπη απέναντι «στη μονοκρατορία
των ΗΠΑ», που σκέφτεται πολύ και χαμογελά απλόχερα στον συνομιλητή του,
δίδοντάς του άνεση χρόνου για μία συζήτηση εφ’ όλης της ύλης μπροστά στο
μαγνητόφωνο.
Όσο μιλάει προκαλεί ιδιαίτερη αίσθηση ο τρόπος που αντιλαμβάνεται το
παιχνίδι με την τρομοκρατία, αλλά και η εξισορροπημένη ανάλυσή του για την
ευθύνη και τον ρόλο της Αμερικής.
Και όσο περνάει η ώρα, σε εντυπωσιάζει η αγάπη του για την τόπο του και την
ειρήνη, όπως και η θλίψη του για τις τραγωδίες στο Αφγανιστάν και στην
Παλαιστίνη.
Καθώς ξετυλίγεται η συνέντευξη με τον 59χρονο πρόεδρο του Ιράν, που
πρωτοκέρδισε τις εκλογές (το ’97) με το εντυπωσιακό ποσοστό του 70%, ξεχωρίζει
η δομημένη σκέψη του, που κάνει τη Δύση να τον θεωρεί ως τον κατ’ εξοχήν
εκσυγχρονιστή ισλαμιστή ηγέτη, ο οποίος αξιοποιεί στο έπακρον τις λαμπρές
φιλοσοφικές και θεολογικές σπουδές στην Τεχεράνη και στην Κομ.
Τον Μοχάμαντ Χαταμί τον διακρίνει το πάθος του για τον διάλογο πολιτισμών
που προωθεί σε αντιπαράθεση με τη θεωρία του Σάμιουελ Χάντιγκτον περί
«σύγκρουσης των πολιτισμών», για την οποία πιστεύει ότι είναι καταδικασμένη.
Το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων Ασοσιέιτεντ Πρες – τον Δεκέμβριο του
1998 – είχε μεταδώσει πως «ο Χαταμί δεν έκλεψε απλώς τις καρδιές των γυναικών,
αλλά και τα μυαλά ανδρών και γυναικών, κυρίως των νέων, ορισμένοι από τους
οποίους φυλάνε τη φωτογραφία του στα πορτοφόλια τους»!
Σήμερα, ταξιδεύοντας στην Ευρώπη, προσπαθεί να κατακτήσει τους Ευρωπαίους
ηγέτες, απορρίπτοντας με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τις αμερικανικές
κατηγορίες ότι η χώρα του μπορεί να είναι ακόμα και… πυρηνικός τρομοκράτης.
«Πώς είστε;», με ρώτησε απλώνοντάς μου το χέρι.
– Καλά, δείχνετε νεώτερος της ηλικίας σας…
«Δεν είναι δυνατόν να είμαι στην όμορφη Ελλάδα και να μη νιώθω καλά».
– Μπορούμε να αρχίσουμε τη συνέντευξη;
«Στο όνομα του Θεού».
 |
|
Στον Παρθενώνα. Ενώ που φανατικοί Ισλαμιστές κατέστρεψαν ιστορικά μνημεία της |
Κύριε Πρόεδρε, ποια εξήγηση δίδετε που οι ΗΠΑ όταν μιλάνε για
τρομοκρατία κάνουν λόγο για «άξονα του κακού» (Ιράν, Ιράκ και
Βόρεια Κορέα);
«Ρωτήστε τους Αμερικανούς, όχι εμένα. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει βία στον
κόσμο. Προέρχεται από την αδικία και τη φτώχεια. Και είναι μεγάλο κακό η
κατοχή εδαφών και η τρομοκρατία…
Την ίδια ώρα υπάρχει ένα μεγαλύτερο κακό. Η Αμερική έχει τρομακτικά όπλα που
μπορούν να καταστρέψουν την ανθρωπότητα.
Το… μικρότερο παράδειγμα είναι αυτό που είδαμε στο Ναγκασάκι και στη
Χιροσίμα, στο τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Η καταστροφική δύναμη των
σύγχρονων όπλων δεν συγκρίνεται με τα παλιά.
Αλλά μόνο το Ιράν απειλείται; Τη Συρία, ακόμα και την Κίνα έχουν απειλήσει με
τέτοια όπλα».
– Εσείς, κύριε Πρόεδρε, επιμένετε σε μία άλλη γραμμή;
«Είναι καλό να παλεύεις για την ειρήνη και να αγωνίζεσαι κατά της
τρομοκρατίας και της ταπείνωσης των μικρών λαών. Ο κόσμος έχει μάτια και
βλέπει ποιος καλεί σε διάλογο για ειρήνη και δικαιοσύνη και ποιος καλεί στον
πόλεμο, στη βία, στη φτώχεια και στις απειλές.
Βεβαίως, η Αμερική προσπαθεί μετά τις 11 Σεπτεμβρίου να εκμεταλλευθεί την
κατάσταση για να μπορέσει να επιβάλει τις δικές της απόψεις και να εξαλείψει
όλα τα εμπόδια, ώστε να είναι η αποκλειστική δύναμη στον κόσμο. Αλλά η
συνείδηση των Αμερικανών εξεγείρεται. Πολλοί Αμερικανοί λόγιοι και
διανοούμενοι διαφωνούν. Το ίδιο και σε πολλές χώρες της Ευρώπης που δείχνουν
την αντίθεσή τους.
Αν συνεχισθεί όμως αυτή η κατάσταση, οι Αμερικανοί θα συμπεριλάβουν την Ευρώπη
στον “άξονα του κακού”. Θα βάλουν και την Κίνα και τη Ρωσία και ο κόσμος θα
βαδίσει προς έναν τρομερό πόλεμο…»
– Με αφορμή την αναφορά σας στην 11η Σεπτεμβρίου… Παρατηρείται
πλέον στην Κεντρική Ασία μεγάλη συσσώρευση ξένων στρατευμάτων.
Εσείς, χώρα που συνορεύει με το Αφγανιστάν, δεν ανησυχείτε;
«Πιστεύω ότι οι Αμερικανοί δεν είναι εκεί για να αντιμετωπίσουν την
τρομοκρατία, αλλά για να δημιουργήσουν βάσεις. Παρά τα δεινά που πέρασε το
Αφγανιστάν, οι υποσχέσεις που δόθηκαν για την ανοικοδόμηση της χώρας δεν
υλοποιούνται!
Συνεχίζονται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι οποίες πλήττουν ακόμα τη χώρα.
Αλλά μια περιοχή υπό ανάπτυξη δεν έχει ανάγκη από την παρουσία στρατιωτικών
δυνάμεων. Έχει ανάγκη από αλληλεγγύη. Χρειάζεται ασφάλεια που μπορεί να
προκύψει μόνο ύστερα από τη συνεννόηση και τον αλληλοσεβασμό των λαών. Εάν
λοιπόν κάποιος θέλει να βοηθήσει, τότε πρέπει να ενισχύσει την ανάπτυξη αυτών
των χωρών».
– Να συμπεράνω ότι προβλέπετε εξελίξεις στο άμεσο μέλλον;
«Όχι μόνο οι λαοί της περιοχής δεν θα μπορέσουν να αντέξουν την παρουσία ξένων
δυνάμεων, αλλά μπορεί αυτή η αμερικανική στρατιωτική παρουσία να προκαλέσει
την έλευση κι άλλων στρατιωτικών δυνάμεων, της Κίνας, της Ρωσίας.
Με την παρουσία ξένων δυνάμεων και με τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα που
υπάρχουν εκεί δεν μπορεί παρά να υπάρχει ένταση, ανησυχία… Τι πρέπει να
γίνει; Όλος ο κόσμος και οι γειτονικές χώρες πρέπει να βοηθήσουν στην
ανοικοδόμηση του Αφγανιστάν. Δεν έχουν λόγο ξένες στρατιωτικές δυνάμεις».
– Αν στη μία πλευρά των συνόρων σας συμβαίνουν αυτά, στην άλλη
συνεχίζεται η τραγωδία της Παλαιστίνης. Έχετε την αίσθηση ότι η
κατάσταση έχει φτάσει σ’ ένα αδιέξοδο…
«Αυτό που συμβαίνει είναι μία ανθρώπινη τραγωδία. Το πρόβλημα της Παλαιστίνης
είναι βίας και επιβολής απέναντι σ’ έναν λαό. Ο δικός μας πάντως λαός και η
κυβέρνησή μας δεν έχουν αναγνωρίσει το Ισραήλ. Γιατί; Μην ξεχνάμε ότι για
αιώνες, χριστιανοί, εβραίοι και μουσουλμάνοι συμβίωναν στην περιοχή. Όμως, το
κράτος του Ισραήλ επιβλήθηκε και έδιωξε τους Παλαιστινίους από τα εδάφη τους.
Σήμερα είναι εκατομμύρια οι Παλαιστίνιοι οι διεσπαρμένοι στον κόσμο και
εκατοντάδες χιλιάδες ζουν κάτω από απαράδεκτες συνθήκες στην Παλαιστίνη.
Οι Παλαιστίνιοι πρέπει να γυρίσουν στα εδάφη τους και να μπορέσουν οι ίδιοι να
διοικήσουν τη χώρα τους, πετυχαίνοντας την ειρηνική συμβίωση μουσουλμάνων,
χριστιανών και εβραίων.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Παλαιστίνη πονάει. Από το περασμένο Σάββατο ως
σήμερα έχουν σκοτωθεί δεκάδες άνθρωποι, έχουν καταστραφεί πολλά σπίτια,
σκοτώθηκαν και ξένοι δημοσιογράφοι.
Επιτέλους, ας αναγνωρισθεί το φυσικό δικαίωμα του παλαιστινιακού λαού, ειδικά
για τους πρόσφυγες που έχουν χάσει τα εδάφη τους. Και ας μην ξεχνάμε ότι στον
σύγχρονο κόσμο δεν καταπιέζεται μόνο η δικαιοσύνη, αλλά και η δημοκρατία».
Ο διάλογος των πολιτισμών, απάντηση στον πόλεμο
Είναι ιδιαίτερης πολιτικής σημασίας ότι, σε μία χρονική στιγμή κατά την οποία
ο δυτικός κόσμος, με προεξάρχουσες τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει δαιμονοποιήσει
ορισμένες ισλαμικές χώρες, όπως το Ιράν και το Ιράκ, τοποθετώντας τες μάλιστα
διά στόματος του Προέδρου Μπους στο επίκεντρο του «άξονα του κακού», ένας από
τους σημαντικότερους ηγέτες του Ισλάμ, ο Πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας
του Ιράν Μοχάμαντ Χαταμί, μέσα από τη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» προχωρεί σε μία
πολιτική ανοίγματος και διαλόγου με τη Δύση.
Την ίδια στιγμή όμως ο Πρόεδρος Χαταμί ασκεί δριμεία κριτική για τον ρόλο και
την παρουσία των Αμερικανών στο Αφγανιστάν και για τη συνεχιζόμενη σφαγή στην
Παλαιστίνη, ζητώντας παράλληλα από την Ευρώπη να παίξει έναν εξισορροπητικό
ρόλο απέναντι στη μονοκρατορία των ΗΠΑ.
– Μιλάτε συχνά για τον διάλογο των πολιτισμών, σε αντιπαράθεση με τη
θεωρία του Σάμιουελ Χάντιγκτον περί «σύγκρουσης των πολιτισμών».
Αλήθεια, ποια ανταπόκριση βρίσκουν στον κόσμο αυτές οι θέσεις;
«Όταν έφερα στο προσκήνιο τον διάλογο των πολιτισμών είχα έναν στόχο. Ο
αιώνας που αφήσαμε πίσω ήταν γεμάτος συγκρούσεις, εντάσεις, πολέμους. Είχαμε
δύο παγκόσμιους πολέμους, τοπικές συγκρούσεις. Υπήρξε ο Ψυχρός Πόλεμος που
κράτησε κάπου 40 χρόνια. Οι δύο μεγάλες δυνάμεις βασιζόμενες στη λογική των
πυρηνικών καταστροφών ήθελαν να διαιρέσουν τον κόσμο στα δύο. Ήταν τα κέντρα
και ήθελαν τους άλλους να είναι στην περιφέρειά τους. Δεν ήταν μόνο η Ασία και
η Αφρική που για δύο αιώνες υπέστησαν πολλά δεινά, αλλά και η Ευρώπη. Ήταν μία
κατάσταση που δεν θα έπρεπε να έχει διάρκεια. Ήθελαν να έχουν δύναμη για να
επιβάλλονται στον κόσμο».
– Θέτετε λοιπόν έναν άλλο προβληματισμό…
«Ο διάλογος των πολιτισμών είναι απέναντι σ’ αυτές τις λογικές. Και βασίζεται
στη σκέψη πως οι λαοί, ασχέτως της οικονομικής και τεχνολογικής τους γνώσης,
πρέπει να είναι ίσοι. Η διαφορά και η ποικιλία είναι μία συνηθισμένη φυσική
έννοια. Τις διαφορές πρέπει να τις λύνουμε με τις διαδικασίες του διαλόγου,
της ειρήνης και του σεβασμού».
– Είχατε όμως και αντιδράσεις…
«Είναι ωστόσο από τις σπάνιες περιπτώσεις που μία άποψη είχε τέτοια αποδοχή.
Όλοι οι λόγιοι, οι διανοούμενοι, οι καλλιτέχνες, οι επιστήμονες, όσοι
σκέφτονται την ανθρωπότητα δέχθηκαν αυτή την άποψη. Η ατμόσφαιρα της υποδοχής
είναι καλή.
Ποιοι αντέδρασαν; Οι δυνάμεις που σκέφτονται τον πόλεμο, είτε εν γνώσει τους
είτε όχι, αντέδρασαν. Από τη μία πλευρά η τρομοκρατία έφτασε στην κορυφή της
και από την άλλη με τη δικαιολογία της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας η
ατμόσφαιρα του κόσμου είναι πλέον πολύ τεταμένη. Αλλά αυτές οι απόψεις
απέναντι σ’ αυτές της ειρήνης είναι καταδικασμένες. Η ανθρωπότητα έχει βρεθεί
σε ένα σημείο που έχει ανάγκη από την ειρήνη και τον σεβασμό. Στην εποχή μας
γνωρίζει η ανθρωπότητα ότι δεν μπορεί να είναι τίποτα τόσο καλό όσο η ειρήνη
και η δικαιοσύνη.
Ό,τι κι αν γίνει στο μέλλον αυτή η θεωρία θα είναι η βάση κάθε συζήτησης,
γιατί απλούστατα ο κόσμος δεν μπορεί να ζήσει διαφορετικά. Ίσως μετά τα
γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου θα πρέπει ορισμένοι να σκέφτονται πιο πολύ την ειρήνη».
«Θέλουμε ένα Ισλάμ της προόδου και της ελευθερίας»
 |
|
Στον σύγχρονο κόσμο δεν καταπιέζεται μόνο η δικαιοσύνη, αλλά και η δημοκρατία |
Ο Μοχάμαντ Χαταμί μιλάει με πάθος στη συνέντευξή του για τον εκσυγχρονισμό της
χώρας του και το «προοδευτικό Ισλάμ». Άλλωστε, όπως λένε σε πολλές δυτικές
χώρες, «πήρε μια χώρα μουλάδων και φιλοδοξεί να τη μεταβάλει στην πιο σύγχρονη
κοινωνία του Περσικού Κόλπου».
«Αυτό που συμβαίνει στην Περσία δεν είναι κάτι καινούργιο. Πάνω από 150 χρόνια
υπάρχει αυτή η κίνηση. Εμείς, μετά τη Δύση, ήμασταν η πρώτη χώρα που είχαμε
σύνταγμα και δημοκρατία.
Μην ξεχνάτε ότι η Περσία έχει πολεμήσει σε δύο τρομακτικά μέτωπα. Το ένα ήταν
ο αγώνας, η καταπολέμηση της τυραννίας, του αυταρχισμού και της
αποικιοκρατίας. Θέλαμε ελευθερία και ανεξαρτησία και όχι να είμαστε
εξαρτημένοι από τους ξένους. Θέλαμε να ξεπερασθεί η υπανάπτυξη και να
συμβαδίσουμε με την πρόοδο του κόσμου.
Όμως, η Περσία ήθελε η επανάστασή της να έχει τη δική της θρησκευτική και
πολιτιστική ταυτότητα. Με την ισλαμική επανάσταση που ήταν πολύ δημοκρατική ο
λαός ήθελε αυτή την πορεία. Ο λαός μας κατά βάθος είναι θρησκευόμενος. Και η
επανάστασή μας είναι ισλαμική».
– Δεν υπάρχει όμως ένα Ισλάμ…
«Μιλάμε για ένα Ισλάμ της προόδου, της ελευθερίας, με ρίζες στην ιστορία,
απέναντι στο Ισλάμ της οπισθοδρόμησης και υπανάπτυξης. Αλλά μέχρι να
επιτευχθούν αυτοί οι σκοποί σίγουρα θα βρουν εμπόδια, εσωτερικά και εξωτερικά.
Ήταν φυσικό άλλωστε ύστερα από μία επανάσταση…».
– Υπάρχει όμως κι ένα άλλο πιο… χειροπιαστό πρόβλημα για
σας… Από το ’79 που έγινε η επανάστασή σας, ο πληθυσμός σας
από 35 εκατομμύρια έφτασε τα 65 εκατομμύρια.
«Σήμερα έχει πέσει η αύξηση του πληθυσμού στο 1,2%. Τα παιδιά που γεννήθηκαν
τότε μπαίνουν τώρα στην αγορά εργασίας. Τα πανεπιστήμιά μας έχουν πλέον
πολλούς φοιτητές. Οι γυναίκες μας έχουν μορφωθεί πάρα πολύ. Και όλοι και όλες
ζητούν συμμετοχή στην κοινωνική ζωή. Το θέμα μας είναι ο νέος αυτός πληθυσμός
να βρει εργασία. Χρειάζονται ασφαλώς δομικές αλλαγές. Πρέπει να μικρύνουμε την
κυβέρνηση και τη γραφειοκρατία, να χρησιμοποιήσουμε τα χρήματα αυτά για
ανάπτυξη».
– Στον προγραμματισμό σας αυτό – με στόχο φαντάζομαι μία πιο
αποτελεσματική οικονομία – κάνετε και τα ταξίδια σας στην Ευρώπη.
Αλήθεια, φεύγοντας από την Αθήνα, τι μεταφέρετε στις
αποσκευές σας;
«Η πιο βασική πολιτική μας είναι της μη έντασης. Δεν δεχόμαστε τις πολιτικές
έντασης που ακολουθεί η Αμερική. Και επιδιώκουμε καλές σχέσεις με όλους.
Όσο για την Ευρώπη, έχουμε μπει σε νέα φάση σχέσεων… Μπορεί να υπάρχουν
διαφορετικές απόψεις, αλλά υπάρχει συνεννόηση. Η Ευρώπη έχει παρελθόν και
ιστορία. Μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο στον κόσμο. Άλλωστε μία ισχυρή
Ευρώπη μπορεί να είναι εμπόδιο στη μονοπώληση του κόσμου από την Αμερική.
Οι σχέσεις μας είναι πολύ καλές. Και υπάρχει εξέλιξη. Έχω κάνει κι άλλα
ταξίδια στην Ευρώπη. Αλλά αυτό στην πανέμορφη Ελλάδα, ύστερα από πρόσκληση του
κ. Στεφανόπουλου, ήταν πολύ πετυχημένο».
Google news
