Εισαγόμενοι φόροι σε ακίνητα και καταθέσεις

Με υψηλότερους φόρους θα επιβαρύνονται η κατανάλωση, τα εισοδήματα που δεν θα
προέρχονται από εργασία (όπως οι αποταμιεύσεις) και η ακίνητη περιουσία, τα
επόμενα χρόνια, ενώ μικρότεροι θα είναι οι φόροι στα χαμηλά εισοδήματα, ως
κίνητρο για την αύξηση της απασχόλησης. Με βάση τις κατευθύνσεις αυτές
διαμορφώνονται οι άξονες της φορολογικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για
τα επόμενα χρόνια, τους οποίους υποχρεωτικά θα ακολουθήσει και η Ελλάδα.

Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εναρμόνιση της φορολογίας σε ειδικούς
τομείς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και προβλέπει την επιβολή νέων φόρων ή
αυξήσεις υφιστάμενων φόρων στην κατανάλωση ενέργειας (καύσιμα – ηλεκτρική
ενέργεια) και καπνού.

Παράλληλα, σε προχωρημένο επίπεδο βρίσκονται οι διεργασίες για την εναρμόνιση
της φορολογίας αποταμιεύσεων (τόκοι από καταθέσεις, ρέπος κ.ά.), ενώ έχουν ήδη
ξεκινήσει συζητήσεις για το ενδεχόμενο επιβολής ΦΠΑ στα χρηματοοικονομικά
προϊόντα.

Εξάλλου, αργά ή γρήγορα, η Ελλάδα θα υποχρεωθεί να εναρμονισθεί με μία άλλη
κοινοτική επιταγή στον τομέα της φορολογίας.

Πρόκειται για την υποχρέωση που έχει η χώρα να επιβάλει τον ΦΠΑ στα νέα
ακίνητα, όπως κάνουν και άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εισαγόμενες φορολογίες

Οι εισαγόμενες φορολογίες με τις οποίες θα πρέπει να εναρμονισθεί και η Ελλάδα
– όπου δεν είναι ήδη εναρμονισμένη – είναι οι ακόλουθες:

1. Η επιβολή του περιβαλλοντικού φόρου στην ενέργεια. Πρόκειται για τον
πράσινο φόρο, που προβλέπεται να επιβληθεί στην κατανάλωση ενέργειας
(πετρέλαιο, βενζίνη, μαζούτ, λιγνίτη). Η σχετική οδηγία που συζητείται στην
Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει την εισαγωγή ενός νέου φόρου στην ενέργεια για
λόγους προστασίας του περιβάλλοντος. Μάλιστα, σύμφωνα με την οδηγία, ο φόρος
αυτός θα πρέπει να έχει ψηφισθεί μέχρι το τέλος του 2002, ώστε να υιοθετηθεί
στη συνέχεια από τα κράτη – μέλη. Εφόσον ψηφισθεί, θα πρέπει να τον εφαρμόσουν
οι χώρες – μέλη και, βέβαια, και η Ελλάδα, η οποία αρχικά είχε διαφωνήσει,
επικαλούμενη το επιχείρημα ότι το μέτρο θα έχει πληθωριστικές επιπτώσεις στην
ελληνική οικονομία.

2. Η θέσπιση ελάχιστης φορολογίας 60 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα. Το θέμα
έχει τεθεί και συζητείται στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο
να υλοποιηθεί τα προσεχή χρόνια. Ωστόσο, αρμόδια στελέχη του υπουργείου
Οικονομικών αναφέρουν ότι, προς το παρόν, το θέμα δεν αγγίζει την Ελλάδα,
καθώς ήδη φορολογεί με 72,75 ευρώ τα 1.000 τσιγάρα (αν ληφθούν υπόψη συνολικά
ο ειδικός φόρος κατανάλωσης και ο ΦΠΑ). Όμως, μπορεί να προκύψει πρόβλημα στο
μέλλον. Και αυτό, γιατί το ελάχιστο αυτό επίπεδο φορολόγησης (60 ευρώ)
μετριέται από τον υπολογισμό των υφισταμένων φόρων σε κάθε χώρα επί της τιμής
του πιο δημοφιλούς πακέτου τσιγάρων. Ο φόρος 72,75 ευρώ στην Ελλάδα προκύπτει
επί τιμής πακέτου 800 δραχμών, που ισχύει για τις πιο δημοφιλείς μάρκες. Αν,
όμως, εξαιτίας της αύξησης της τιμής των τσιγάρων τα επόμενα χρόνια οι
καπνιστές στραφούν σε άλλες, φθηνότερες μάρκες τσιγάρων, τότε ο φόρος, που
είναι αναλογικός, θα μειωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα και μπορεί να προσεγγίσει
επίπεδα που θα είναι κάτω από τα 60 ευρώ ή το εκάστοτε ελάχιστο επιβαλλόμενο
κοινοτικό όριο. Την ίδια στιγμή σε εξέλιξη βρίσκονται και οι συζητήσεις για τη
σύγκλιση των επιπέδων φορολογίας των αλκοολούχων ποτών στις χώρες – μέλη.

3. Η φορολογία των αποταμιεύσεων. Με βάση τις αποφάσεις που έχουν
ληφθεί ήδη στις Βρυξέλλες, μέχρι το τέλος του 2003 οι χώρες-μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να έχουν καταλήξει στον κατάλληλο μηχανισμό, με
βάση τον οποίο θα γίνεται η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ τους, ώστε όσοι
εισπράττουν τόκους από αποταμιεύσεις (καταθέσεις, ρέπος κ.ά.) να φορολογούνται
στη χώρα τής οποίας είναι κάτοικοι. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν προβλέπεται
εναρμόνιση των συντελεστών με τους οποίους οι χώρες -μέλη φορολογούν τους
τόκους από τις καταθέσεις και τις άλλες αποταμιεύσεις. Όμως, θεωρείται
δεδομένο ότι σε δεύτερη φάση, στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της Ε.Ε., θα
τεθεί και θέμα εναρμόνισης των συντελεστών. Σημειώνεται ότι η Ελλάδα είναι από
τις χώρες που φορολογούν με διαφορετικούς συντελεστές τα εισοδήματα αυτά.
Έτσι, επιβάλλει συντελεστή 15% στους τόκους των καταθέσεων ταμιευτηρίου, 7%
στα ομόλογα, καθώς και 7% στα ρέπος. Το πιθανότερο είναι ότι οι συντελεστές
αυτοί θα κινηθούν προς τα πάνω τα επόμενα χρόνια.

4. Η εισαγωγή του ΦΠΑ στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Πρόκειται για
ανειλημμένη υποχρέωση της χώρας. Η Ελλάδα, με βάση τη σχετική κοινοτική
οδηγία, έπρεπε να είχε επιβάλει τον φόρο από το 1987. Ωστόσο, το θέμα
παραμένει σε εκκρεμότητα, λόγω των παρατάσεων που εξασφαλίσθηκαν από την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Η προθεσμία που έχει τώρα η Ελλάδα λήγει στις 31.12.2002.
Όμως, δεν αποκλείεται να ζητηθεί νέα παράταση, όχι μεγάλης χρονικής διάρκειας.
Η επιβολή του ΦΠΑ 18% στις μεταβιβάσεις νέων ακινήτων θα προβλέπεται στο
πόρισμα της Επιτροπής για την αναμόρφωση της φορολογίας και, όπως εκτιμάται,
θα οδηγήσει σε αύξηση της τιμής των νέων οικοδομών και σε μεγαλύτερη
φορολογική επιβάρυνση των αγοραστών νέων ακινήτων, παρά το γεγονός ότι η
εισαγωγή του φόρου θα συνδυασθεί με κατάργηση του φόρου μεταβίβασης. Αν δεν
εισαχθεί ο φόρος το 2003, θεωρείται σίγουρο ότι θα γίνει το 2004.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ξεκινήσει οι συζητήσεις για
την αναμόρφωση του ΦΠΑ, με πρωταρχικό σκοπό την απλοποίηση αλλά και την
επέκτασή του σε νέους τομείς. Στο πλαίσιο αυτό συζητείται η επιβολή του ΦΠΑ
στο ηλεκτρονικό εμπόριο, ενώ έχουν ξεκινήσει συζητήσεις και για την εισαγωγή
του φόρου στα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Φοροελαφρύνσεις στα χαμηλά εισοδήματα

Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη μείωση της φορολογίας στα
χαμηλά εισοδήματα, προκειμένου να μειωθεί το κόστος της απασχόλησης. Στόχος
είναι, με τη μείωση των φόρων στα χαμηλά εισοδήματα, να αυξηθεί το διαθέσιμο
εισόδημα των φορολογουμένων και παράλληλα να υπάρξει μείωση του κόστους
εργασίας για τους εργοδότες, που ισοδυναμεί με κίνητρο για την αύξηση των
προσλήψεων και τη μείωση της ανεργίας, που έχει προσλάβει ανησυχητικές
διαστάσεις στην Ε.Ε. Γι’ αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ε.Ε. στο κείμενο των
συστάσεών της προς την Ελλάδα, που θα δημοσιοποιηθεί τον Μάιο, στο πλαίσιο των
γενικών κατευθύνσεων της οικονομικής πολιτικής για το 2002, θα συνιστά προς
την κυβέρνηση να προχωρήσει στη μείωση των φόρων για τα χαμηλά εισοδήματα.
Σημειώνεται ότι η δημοσιοποίηση των συστάσεων θα συμπέσει χρονικά με τον
διάλογο κυβέρνησης και κοινωνικών φορέων για τη φορολογική μεταρρύθμιση.
Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, η αρμόδια για τη φορολογική μεταρρύθμιση
Επιτροπή του υπουργείου Οικονομικών, στο πόρισμά της, που θα παραδώσει στην
κυβέρνηση στο τέλος Μαρτίου, θα προτείνει την αύξηση του αφορολόγητου ποσού
εισοδήματος και άλλες μειώσεις φόρων για τα χαμηλά εισοδήματα.